Fan çarkı yanlış yöne döndüğünde motor normal sesle ve çoğu zaman makul bir akımla çalışır, bu yüzden arıza ilk bakışta fark edilmez. Ancak kanat profili havayı ters açıyla karşıladığı için çarkın ürettiği basınç ve debi belirgin biçimde düşer. Sorun motorda değil, motorun hangi yöne döndürüldüğündedir.

DRG-90L-4 1,5 kW 1500 d/d alüminyum gövdeli DRG trifaze motor – ters dönen fan

Radyal ve aksiyel fanda ters dönüş farklı sonuç verir

Salyangoz gövdeli radyal fanlarda hava ters dönüşte bile emiş ağzından girip çıkış ağzından çıkar; yön değişmediği için kullanıcı "hava geliyor" diye sistemi sağlam sanar. Oysa geriye eğik kanatlar öne eğik gibi çalışmaya zorlanır, salyangoz da havayı ters yönde toplamaya çalışır ve sonuçta debi tasarım değerinin çok altında kalır. Aksiyel fanlarda ise hava akışının yönü tersine döner; emiş yapması gereken bir aspiratör ortama hava üflemeye başlar. Kanat profili ters akışa göre biçimlenmediği için bu ters akış da zayıftır.

Akımın düşük çıkması neden yanıltır?

Ters dönen çark daha az iş yaptığından motor genellikle etiketteki akımın altında yüklenir. Ölçümde "motor rahat çalışıyor" sonucunun çıkması, hava eksikliğinin kanaldan veya filtreden kaynaklandığı düşüncesine götürür. Bu yüzden akım ölçmeden önce dönüş yönüne bakmak zaman kazandırır.

Yön nasıl doğrulanır?

  • Fan gövdesi veya çark kapağındaki yön okunu bulun; ok yoksa üretici çizimine bakın.
  • Motoru kısa süre çalıştırıp durdururken çarkın yavaşladığı yönü okla karşılaştırın.
  • Motor yeni takıldıysa veya pano/kablo değiştiyse faz sırası değişmiş olabilir.
  • Kayışlı fanda motorun değil, çarkın yönü esas alınır.

Trifaze motorda yönün değiştirilmesi bağlantı müdahalesi gerektirir. Uygulama motor etiketine, üretici dokümanına ve yetkili elektrik personelinin değerlendirmesine bağlıdır; konunun genel mantığı dönüş yönü değişimi yazısında açıklanmıştır.

Yön doğrulandığı hâlde hava yetersizse sorun çark, kanal veya motor devriyle ilgilidir. Bu durumda fan tipine göre seçim kriterleri için fan motorları sayfasını inceleyebilir, eski motorun gücü ve devriyle eşleşen trifaze motor modellerini mağazada karşılaştırabilirsiniz.