Ağır çarklı fanda sorun çalışma gücü değil, çarkın tam devre ulaşana kadar geçen süredir. Bu sürede motor, etiket akımını kat kat aşan bir kalkış akımıyla çalışır ve sargıda ısı hızla birikir; kalkış uzadıkça koruma açabilir ya da yalıtım gereksiz yere yaşlanır. Bu nedenle seçim, fanın atalet momenti ve kullanılacak yol verme yöntemiyle birlikte yapılmalıdır.

DRG-225M-6 30 kW 1000 d/d pik döküm gövdeli DRG trifaze motor – ağır çarklı fan kalkışı

Hızlanmayı belirleyen üç unsur

Hızlanma süresi, çarkın atalet momentiyle (J) doğru, motorun kalkış boyunca fan torkunun üzerinde kalan tork fazlasıyla ters orantılıdır. Fan torku devirle karesel arttığından kalkışın başında tork fazlası büyüktür, tam devre yaklaşırken daralır. Motor torku düşürülürse bu fark azalır ve süre uzar.

  • Çark ve kasnakların toplam ataleti (fan üreticisinden kg·m² olarak istenir)
  • Kayışlı düzende çark ataletinin motor miline indirgenmiş değeri
  • Kalkışta damperin açık mı kapalı mı olduğu

Yol verme yöntemi süreyi değiştirir

Yıldız–üçgen yol vermede kalkış torku doğrudan yol vermenin yaklaşık üçte birine iner; ağır çarkta bu, hızlanmanın belirgin uzaması demektir. Yumuşak yol verici akımı sınırlarken torku da sınırlar. İnverter ise düşük akımla kontrollü hızlanma sağlar ancak rampa süresi çark ataletine uygun seçilmelidir. Hangi yöntemin ve hangi ayarların uygun olduğu motor etiketine, üretici dokümanına ve yetkili elektrik personelinin değerlendirmesine bağlıdır.

Kutup sayısı ve gövde boyu

Dönen çarkta depolanan enerji devrin karesiyle artar. Aynı atalet 3000 d/d'de 1500 d/d'ye göre dört kat enerji ister; bu enerjinin önemli kısmı kalkış sırasında rotorda ısıya dönüşür. Bu yüzden ağır çarklarda düşük devirli tasarımlar ve gerektiğinde bir üst gövde boyu tercih edilir. Kesin karar için motorun izin verilen kalkış süresi ve kilitli rotor dayanımı üretici verisiyle karşılaştırılmalıdır.

Atalet hesabının mantığı atalet ve hızlanma süresi yazısında, radyal fanlarda tahrik düzeni seçimi ise santrifüj fan motorları sayfasında anlatılıyor. Büyük güçlü pik döküm gövdeli modelleri mağazada inceleyebilirsiniz.