Primer Darbeli Kırıcı Motoru: Ocak Taşını İlk Kırmada Motor Gücü

Primer darbeli kırıcı motoru, ağır ve büyük çaplı yatay rotoru kayış-kasnak üzerinden döndüren standart bir trifaze asenkron motordur. Ocaktan gelen iri taşı ilk aşamada kıran bu makinelerde üretici kataloglarında 160 kW ile 355 kW arasında tek motor görülür; daha büyük modellerde iki motor kullanılır ve toplam güç 500–630 kW’a çıkar [1][2][3]. Bir üretici, tek motorla tahrikin en fazla 355 kW’a kadar mümkün olduğunu açıkça yazar [1].

Aşağıda primer darbeli kırıcının ocaktaki görevi, tek ve çift tahrik farkı, rotor ataletinin kalkışa etkisi ve DRG motorlarıyla eşleşme anlatılıyor. Bu güçlerdeki motorları ve fiyatlarını Elektrik Motoru Online Satın Al mağazasında görebilirsiniz. Tesisteki diğer makineler için Taş Kırma Tesisi Motorları kategorisine bakabilirsiniz.

Primer darbeli kırıcı nedir, hangi taşta kullanılır?

Darbeli kırıcı, taşı ezmek yerine vurarak kırar. Yatay bir mil üzerindeki rotora sabitlenmiş çekiç plakaları (palet) yüksek hızla döner, kırıcıya düşen taşa çarpar ve onu karşıdaki kırma plakalarına fırlatır. Taş hem palet darbesiyle hem de plakaya çarpmasıyla parçalanır. Ürün boyutu, kırma plakası ile rotor arasındaki açıklıkla ayarlanır.

“Primer” sıfatı, makinenin ocaktan patlatılarak gelen iri taşı doğrudan kabul edecek kadar büyük olduğunu anlatır. Bu modellerin besleme ağzı geniştir ve en büyük besleme boyutu 1.000–1.300 mm’ye kadar çıkar [1]. Rotor çapı da buna göre büyür; üreticilerde 1.100–1.600 mm rotor çapları görülür [1][3].

Uygun olduğu malzeme aşındırıcılığı düşük, orta sertlikte taştır: kireçtaşı, dolomit, alçıtaşı, fosfat. Çimento fabrikalarının hammadde hazırlığı, kireç ocakları, beton ve asfalt agregası üreten büyük kalker ocakları tipik kullanım yerleridir. Geri dönüşümde beton yıkıntısını kırmak için de kullanılır [3]. Kuvarsça zengin, sert taşta paletler çok çabuk aşındığı için orada çeneli kırıcı tercih edilir.

Benzer makinelerden ayrıldığı noktalar

• Çeneli kırıcı: o da primer aşamadadır ama basınçla kırar, düşük devirlidir ve sert taşa dayanıklıdır; ürünü daha yassıdır.
• Sekonder darbeli kırıcı: aynı prensiple çalışır, ama primerden gelen daha küçük taşı alır; rotoru daha küçük, devri daha yüksektir.
• Çekiçli kırıcı: serbest salınan çekiçleri ve alt ızgarası vardır; daha ince ürün verir, iri ocak taşını kabul etmez.

Primer darbelinin önünde genellikle iri taşı düzenli besleyen bir titreşimli besleyici ve ince malzemeyi ayıran bir grizzly bulunur; bunların motorları için Vibrasyon Motorları sayfasına bakın.

Motor rotoru nasıl döndürür: kayış, tek ve çift tahrik

Rotor mili kırıcı gövdesinin iki yanından dışarı çıkar. Tek tahrikli makinede milin bir ucunda büyük kasnak bulunur; motor kırıcının yanındaki kaidede durur ve kasnağı V-kayışlarla çevirir. Bir üreticinin föyünde rotor devirleri en küçük primer modelde 800 d/d, en büyükte 600 d/d olarak verilir [3]. Motor devri bu değere kasnak oranıyla indirilir.

Güç 355 kW’ı geçince tahrik ikiye bölünür. Çift tahrikli makinede rotor milinin her iki ucunda birer kasnak vardır ve her birini ayrı bir motor çevirir. Bir üreticinin en büyük primer modelinde iki adet 250 kW motor kullanılır; toplam kurulu güç 500 kW’tır [2]. Başka bir üretici aynı sınıfta 630 kW’a kadar çıkar ve 355 kW üstünün ancak çift tahrikle yapılabildiğini belirtir [1].

Çift tahrikte iki motorun aynı modelde olması, aynı kasnak çapı ve aynı kayış uzunluğuyla bağlanması gerekir; aksi halde motorlardan biri yükün daha büyük kısmını taşır. Bu, motor seçimiyle ilgili genel bir mühendislik kuralıdır; kesin kasnak ve kayış ölçüleri kırıcı üreticisinin çiziminden alınır.

Rotor ataleti ve volan etkisi

Primer darbelide ayrı bir volan yoktur; ağır rotorun kendisi volan gibi çalışır. Bir üreticinin föyünde en büyük primer modelin rotor, mil ve kasnaktan oluşan mil hattı ağırlığı 15.020 kg’dır [1]. Bu kütle yüksek devirde büyük bir kinetik enerji taşır. Bir yandan iri blok girdiğinde rotorun devrini korumasını sağlar, öte yandan kalkışta motorun bu enerjiyi sıfırdan biriktirmesini gerektirir. Bu yüzden kalkış, çeneli ve konik kırıcılara göre daha uzun sürer.

Piyasadaki primer darbeli kırıcılarda motor gücü

Tabloda tek motorlu ve çift motorlu modeller ayrı belirtilmiştir. Çift tahrikli satırlarda yazan değer iki motorun toplamıdır; motor başına güç ayrıca verilmiştir.

Bu makine grubunda üretici modeline ve kapasitesine göre yaklaşık 160–630 kW motor seçenekleri görülür [1][3].

Gücü belirleyen başlıca etkenler rotor çapı ve genişliği, rotor devri, besleme boyutu ve istenen kapasitedir. Aynı üreticinin modellerinde kapasite 200–250 t/h’ten 400–600 t/h’e çıkarken güç 250 kW’tan 2 × 250 kW’a çıkar [2]. Aynı makinede ise çekilen güç kırma plakası açıklığına, taşın sertliğine ve besleme düzenine göre değişir: açıklık daraldıkça ve taş sertleştikçe ton başına enerji artar.

DRG gamındaki karşılığı

Tek motorlu primer modellerin 160–355 kW’lık motorları DRG pik döküm gamı içindedir. Çift tahrikli modellerde motor başına güç 250 kW ya da 315 kW olduğundan (630 kW = 2 × 315 kW) her iki motor da DRG gamında bulunur. Tek motorla 355 kW’ı aşan bir tahrik ise gam dışındadır. Rotor devirleri 600–800 d/d olduğu için 750 d/d motor ihtiyacı doğmaz; kayışla 4 ya da 6 kutuplu motor kullanılır.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Seçim tablosu nasıl okunur: kasnak oranı ve enerji kontrolü

Primer darbeli kırıcıda motor gücü kırıcı üreticisinin tablosundan okunur. Sahada yapılabilecek kontrol, devir ve enerji tutarlılığıdır. Bir üreticinin 1.500×1.500 mm rotorlu, 355 kW’lık modeli üzerinden [3]:

• Rotor çevresel hızı: v = π·D·n/60 = π × 1,5 × 650 / 60 ≈ 51 m/s. Aynı föyde 1.100 mm rotor 800 d/d’de yaklaşık 46 m/s, 1.600 mm rotor 600 d/d’de yaklaşık 50 m/s verir; büyük rotor daha düşük devirde aynı çevresel hıza ulaşır.
• Kasnak oranı: 4 kutuplu DRG-400M-4 (355 kW, 1490 d/d) ile oran 1490 / 650 ≈ 2,29; 6 kutuplu DRG-400L-6 (355 kW, 992 d/d) ile ≈ 1,53 olur. Hangisinin kullanılacağı kırıcı kasnağının ölçüsüne ve üreticinin kaide çizimine bağlıdır.
• Enerji kontrolü: aynı üretici ton başına 0,4–0,6 kWh tüketim verir [3]. 600 t/h üretimde bu, ortalama 240–360 kW çekiş demektir; 355 kW motor bu aralığın üst ucunda zorlanır. Kurulu gücün ortalamadan büyük tutulması iri blok anlarındaki tepe yük içindir.

Çift tahrik için akım hesabı: iki adet DRG-355M-4 (250 kW, 400 V’ta 418 A) toplam 836 A çeker. Pano, kablo ve trafo bu toplam akıma göre boyutlandırılır. Sahadaki kasnaklarla gerçek rotor devrini kasnak ve kayış hesaplama aracı verir.

Primer darbeli kırıcı için motor siparişinde istenecekler

• Kırıcı modeli, rotor çapı ve genişliği, rotor devri; tek mi çift tahrik mi.
• Her motorun gücü, devri ve kasnak çapı; çift tahrikte iki kasnağın eşit olup olmadığı.
• Motorun kaide ölçüsü, kayış gergi düzeni (kızak ya da menteşeli kaide), dönüş yönü.
• Kalkış yöntemi ve süresi: rotorun tam devre çıkış süresi, panodaki termik ayarı.
• Çift tahrikte iki motorun aynı anda mı, kısa arayla sırayla mı yol alacağı.
• Trafo gücü ve kalkışta gerilim düşümü sınırı.
• Ortam: kireç ve alçı tozu, açık alan, motor soğutma kanatlarında toz birikmesi.

Kalkış, rotor ataleti ve bağlantı

Primer darbeli kırıcı her zaman boş kaldırılır. Besleme, rotor tam devre ulaştıktan sonra açılır; durdurma sırasında da önce besleme kesilir, oda boşalır, sonra motor durur. Rotor yük altında durmuşsa yeniden kaldırmadan önce oda elle boşaltılır.

Büyük rotor ataleti, kalkış süresini uzatır. Doğrudan yol vermede 355 kW 4 kutuplu bir DRG motoru 400 V’ta 593 A anma akımı çeker ve kalkış akımı oranı 7,1’dir; bu kadar akımın uzun süre çekilmesi hem şebekeyi hem motor sargısını zorlar. Bu güçlerde yumuşak yol verici ya da invertör yaygın tercihtir. Yıldız-üçgen yol vermede moment yaklaşık üçte birine düştüğünden ağır rotorlu büyük modellerde motor yıldızda yeterince hızlanamayabilir; uygulanacaksa motorun 400/690 V sargılı olması gerekir (DRG’de 4 kW ve üstü öyledir). Ayrıntılar yıldız-üçgen yol verme sayfasında ve kalkış akımı yazımızda. Termik koruma, uzun kalkış süresinde açmayacak şekilde, kalkış süresi bilgisine göre seçilmelidir. Bağlantıyı yetkili elektrikçi yapmalıdır.

Çift tahrikte iki motorun aynı anda kalkması anlık akımı iki katına çıkarır. İki motoru kısa bir arayla sırayla kaldırmak ya da ikisini ortak bir invertör düzeniyle sürmek, kırıcı üreticisinin kumanda şemasına göre seçilir.

Motorlar ayaklı (B3) olarak kayış gergisi sağlayan kaidelere bağlanır. Kesin montaj tipi kırıcı üreticisinin çiziminden alınır; DRG motorların ayak ve mil ölçüleri teknik çizimler sayfasındadır.

DRG motorlarıyla eşleşme

DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır. Pik döküm serimiz 0,55 kW’tan 355 kW’a kadar çıkar, alüminyum serimiz 0,25–11 kW arasındadır. Devir seçenekleri 1000, 1500 ve 3000 d/d, gerilim 230/400 V ya da 400/690 V (3 faz) olup montaj B3, B5, B14 ve B35 olarak sipariş notuyla belirtilir. Primer darbeli kırıcıda 160–355 kW tek motorları ve çift tahrikli makinelerin 250–315 kW’lık motor çiftlerini karşılayabiliriz. 4 kutuplu serimizde bu güçlerde kalkış momenti oranı 2,0, 6 kutuplu serimizde 1,8’dir.

DRG MOTOR motorları teslim tarihinden itibaren 2 yıl süreyle malzeme ve üretim hatalarına karşı garantilidir (garanti belgesi). Yüksek güçlü tesis motorları hakkında genel bilgi: taş kırma eleme tesisleri için yüksek kW motorlar.

Primer darbeli kırıcılar için bu güçteki motorlar

• DRG-315L1-4 – 160 kW – 1488 d/d – 315L pik döküm
• DRG-315L2-4 – 200 kW – 1490 d/d – 315L pik döküm
• DRG-355M-4 – 250 kW – 1490 d/d – 355M pik döküm
• DRG-355L-4 – 315 kW – 1490 d/d – 355L pik döküm
• DRG-400M-4 – 355 kW – 1490 d/d – 400M pik döküm
• DRG-400L-6 – 355 kW – 992 d/d – 400L pik döküm

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sıkça Sorulan Sorular

Primer darbeli kırıcı motoru kaç kW?

Kataloglarda küçük primer modellerde 160–250 kW, orta modellerde 315–355 kW tek motor, en büyük modellerde iki motorla toplam 500–630 kW görülür.

Darbeli kırıcıda neden iki motor kullanılır?

Bir üretici tek motorla tahrikin en fazla 355 kW’a kadar mümkün olduğunu belirtir. Daha büyük güç gerektiğinde rotorun iki ucuna birer motor bağlanır ve yük iki motora paylaştırılır.

Primer darbeli kırıcı için 1000 devir mi 1500 devir motor mu seçilir?

Rotor 600–800 d/d döndüğü için ikisi de kayışla kullanılabilir. Belirleyici olan kırıcı kasnağının ölçüsü ve üreticinin kaide çizimidir; değişimde eski motorun kutup sayısını korumak en güvenli yoldur.

Darbeli kırıcıda kalkış neden uzun sürer ve termik neden atar?

Ağır rotorun tam devre ulaşması zaman alır; bu sürede motor anma akımının birkaç katını çeker. Termik röle kalkış süresine uygun seçilmezse kalkış bitmeden açar. Çözüm, kalkış süresine uygun koruma ve gerekirse yumuşak yol verici ya da invertördür.

Kırıcının model plakasını, motor etiket(ler)ini, kasnak ölçülerini ve tek/çift tahrik bilgisini bize iletin; uygun DRG motorunu birlikte netleştirelim. Arayın: +90 (542) 666 11 11; yazın: [email protected]; ya da iletişim sayfamızı kullanın. Mağaza: Elektrik Motoru Online Satın Al.

Kaynaklar

1. Metso – Nordberg NP Series HSI crushers (broşür) – Primer modeller 200–355 kW ve 355–630 kW; “tek tahrik en fazla 355 kW motorla mümkün”, 630 kW çift tahrik; rotor çapları, en büyük besleme boyutu.
2. Constmach – Primary Impact Crushers, technical specifications – CPI-1412 250 kW (200–250 t/h), CPI-1415 315 kW (350–400 t/h), CPI-1620 2 × 250 kW (400–600 t/h).
3. Polygonmach – PPI Series Primary Impact Crushers – PPI-1111…PPI-1620: 160–500 kW, rotor devri 800–600 d/d, rotor ölçüleri; enerji tüketimi 0,4–0,6 kWh/t.