Kılavuz Kanatlı (Vane-Axial) Aksiyel Fan ve Elektrik Motoru

Kılavuz kanatlı aksiyel fan, çarkın hemen arkasına yerleştirilmiş sabit kanatlarla havanın dönme hareketini düzeltip basınca çeviren kasalı bir aksiyel fandır; aynı çapta basit bir kanal tipi aksiyelden daha yüksek basınç verir ve bu yüzden daha güçlü bir motor ister. Örneğin 1.000 mm çaplı bir fanda 54.000 m³/h debi ve 1.200 Pa basınç için hesap 30 kW, 4 kutuplu bir motora çıkar; bu sınıfta DRG-200L-4 400 V'ta 53,8 A çeker ve 200L pik döküm gövdededir.

Bu yazı kılavuz kanatların motora etkisini anlatır: neden daha büyük motor gerektiği, kanat açısı değişince motor akımının ne olduğu, kalkış ve montaj. Değerler elinizdeyse uygun gövdeyi Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındaki 120 model arasında bulabilirsiniz. Bu güçlerde bağlantı, yol verme ve dönüş yönü kontrolünü yetkili elektrikçi yapmalıdır.

Kılavuz kanat ne işe yarar, basit kanal tipinden farkı ne?

Aksiyel çark havayı ileri iterken ona bir de dönme hareketi verir. Basit kanal tipi (tube-axial) fanda bu girdap kanal boyunca sürer ve enerjisinin önemli bir kısmı işe yaramadan kaybolur. Kılavuz kanatlı fanda çarktan sonra gelen sabit, profilli kanatlar bu dönen akışı eksene paralel hale getirir; bir üretici kataloğu bunu çark çıkışındaki dönme enerjisinin faydalı işe çevrilmesi olarak tarif eder [1]. Sonuç: aynı debide daha yüksek statik basınç.

Terim grubu açısından kılavuz kanatlı fanın çalışma prensibi aksiyeldir; gövde ve kurulum olarak kanal tipidir, yani flanşla kanala bağlanır. Onu ayıran, kasanın içindeki kılavuz kanat bölümüdür. Başlıca kullanım yerleri yüksek basınç isteyen uzun hatlardır: endüstriyel egzoz ve proses havası, maden ve tünel havalandırması, gemi makine daireleri, filtre ya da susturucu gibi dirençli elemanlar içeren kanallar. Bir üretici bu fanları maden ve gemi uygulamalarına uygun diye tanımlar ve statik basıncı 10 inç su sütununa (yaklaşık 2,5 kPa) kadar verir [2].

Motorun bu fandaki görevi: kılavuz kanat göbeğinde doğrudan tahrik

Kılavuz kanatlı fanların çoğunda çark doğrudan motor miline takılır ve motor kasanın ortasındaki iç gövdeye oturur. Kılavuz kanatlar burada çift iş görür: havayı düzeltir ve iç gövdeyi kasaya bağlayan taşıyıcı olur. Motor hava akımının içindedir; temiz havada bu ek soğutma demektir. Sıcak ya da kirli havada ise motor dışarı alınır: kayışlı sürümlerde motor kasanın dışındadır, çark ayrı bir yataklı mil üzerinde döner [2]. Hangi düzenin seçileceği havanın sıcaklığına ve içeriğine bağlıdır.

Sorumluluk ayrımı: Çark çapı, kanat sayısı ve açısı, kılavuz kanat tasarımı ve çalışma noktası fan üreticisinin ya da proje mühendisinin işidir. Motor tedarikçisinin işi, verilen mil gücü, devir, montaj tipi ve ortam şartına uygun motoru sağlamaktır. Belge gerektiren durumlar: Grizulu madenlerde ve patlayıcı ortamlarda ATEX/IECEx belgeli motor, duman tahliyesinde EN 12101-3'e göre belgelenmiş fan-motor seti gerekir; yukarıdaki katalogdaki fanların duman tahliye sürümleri de bu belgeyle verilir [1]. DRG'nin standart motorları bu belgelerle satılmaz; yalnız belge gerektirmeyen normal havalandırma için önerilir. Maden ve tünel tarafının ayrıntısı maden ve tünel havalandırma motorları yazısındadır.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Motor seçimi için gereken bilgiler

• Fan etiketi: debi (m³/h), toplam ya da statik basınç (Pa), çark çapı
• Kanat açısı ayarı ve fanın en büyük açıda çektiği güç (fan eğrisinden)
• Tahrik: doğrudan mı, kayışlı mı; motor hava akımının içinde mi
• Havanın sıcaklığı, nemi, tozu; belge gerektiren ortam olup olmadığı
• Eski motorun plakası: kW, d/d, gövde, gerilim (400/690 V mu)
• Motor montajı: iç gövdedeki plakaya ayaktan (B3) mı, flanştan mı
• Mil çapı × boyu ve çark göbeğinin bağlantısı
• Yol verme: yıldız-üçgen, yumuşak yolverici ya da invertör
• Kablonun kasadan çıkış yolu ve bağlantı kutusunun yeri

Güç: kılavuz kanat neden daha büyük motor ister?

Fan mil gücü P_mil = Q·Δp / η_fan ile bulunur (Q m³/s, Δp Pa, P W). Kılavuz kanat verimi biraz artırır ama asıl etkisi fanın daha yüksek basınca çıkmasıdır; basınç arttıkça aynı debide mil gücü de doğru orantılı artar. Örnek: 1.000 mm fan, 54.000 m³/h = 15 m³/s, 1.200 Pa, fan verimi 0,75 varsayılırsa P_mil = 15 × 1.200 / 0,75 = 24 kW. Doğrudan tahrikte tahrik kaybı yoktur; %10 pay eklenince ≈ 26,4 kW olur ve standart motor 30 kW seçilir. Aynı debiyi kanal sisteminin yalnız 600 Pa istediği bir hatta basmak için (verim aynı varsayımla) 12 kW yeterdi: basıncın iki katı, motor gücünün de iki katı demektir. Kendi değerlerinizle Pompa & Fan Motor Gücü hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Gücü belirleyenler: çark çapı, debi, basınç, kanat açısı ve sayısı, devir, sistem direnci, havanın yoğunluğu ve sıcaklığı, kayışlıysa tahrik kaybı. Bu yüzden kılavuz kanatlı fana sabit bir kW yazılamaz. Kaynaklı bir örnek: bir üretici kataloğunda 630–1600 mm kılavuz kanatlı aksiyeller 2, 4, 6 ve 8 kutuplu B3 IEC motorlarla verilir; motor tablosu 800 mm, 6 kutupta 1,5 kW'tan 1600 mm, 4 kutupta 200 kW'a kadar uzanır [1]. Aynı katalogda 1.000 mm, 4 kutuplu fanlar için 30 kW ve 200L gövde de yer alır [1]; yukarıdaki hesapla tutarlıdır.

DRG gamı: alüminyum gövde 0,25–11 kW, pik döküm 0,55–355 kW; 1000, 1500 ve 3000 d/d; 3 faz, 230/400 V ya da 400/690 V; montaj B3, B5, B14 ya da B35, sipariş notuyla. 8 kutuplu motor gamda yoktur. Aşağıdaki tablo kılavuz kanatlı fanlarda sık görülen 7,5–37 kW aralığındaki 4 ve 6 kutuplu pik döküm modelleri güncel fiyatlarıyla gösterir; akım değerleri termik ayarı içindir.

Ayarlanabilir kanat açısı ve motor akımı

Kılavuz kanatlı fanların çoğunda çark kanatlarının açısı ayarlanabilir. Bir üretici kanat açısını fabrikada çalışma noktasına göre ayarlar [3]; başka bir katalogda kanatların göbekten ayarlanabildiği, ama her ayardan sonra çarkın yeniden balanslanması gerektiği yazılıdır [1]. Motor açısından kural basittir: açı büyüdükçe kanat daha çok hava alır, debi ve basınç birlikte artar, mil gücü de hızla yükselir. Bu yüzden sahada "biraz daha çeksin" diye açıyı büyütmek, motoru plakasının üstüne çıkarabilir.

Açı değiştirildikten sonra fan tam yükte çalıştırılıp üç fazın akımı ölçülmelidir. Örneğin DRG-200L-4 için ölçülen akım 400 V'ta 53,8 A'yı aşmamalıdır; aşıyorsa açı geri alınır ya da fan üreticisinin eğrisine göre daha büyük motor seçilir. Termik bu plaka akımına göre ayarlanır, akım düştü diye termik büyütülmez.

Devir, kalkış ve montaj

Kılavuz kanatlı fanlar genellikle büyük çaplıdır ve uç hızı (v = π·D·n/60) kutup seçimini sınırlar. 1.000 mm çarkta 4 kutupla (1475 d/d) uç hızı yaklaşık 77 m/s, 6 kutupla (980 d/d) yaklaşık 51 m/s olur; 2 kutupla (2960 d/d) 155 m/s'ye çıkar ki bu çaplarda pratikte kullanılmaz. Bu yüzden 2 kutup küçük çaplarda, 4 ve 6 kutup 800 mm üstünde öne çıkar; düşük ses istenen hatlarda 6 kutup seçilir ve daha büyük açı ya da çapla aynı debi sağlanır. Aynı fanda kutup değiştirmek, kanat açısı ve çark buna göre yeniden seçilmeden yapılmaz.

Kalkış: Büyük çarkın ataleti kalkışı uzatır. 30 kW motorun doğrudan yol vermede kalkış akımı, veri sayfasındaki Is/In = 7,3 oranıyla yaklaşık 393 A olur. Motor 400/690 V olduğu için 400 V şebekede yıldız-üçgen yol verilebilir; yıldız konumunda akım bunun yaklaşık üçte biri, 131 A dolayına iner. Ayrıntı için yıldız-üçgen yol verme aracına bakın. İnvertör hem kalkışı yumuşatır hem de kanat açısına dokunmadan debi ayarı sağlar.

Montaj: Fanın kanala flanşla bağlanması ile motorun IEC montaj tipi ayrıdır. Kaynaktaki katalogda motorlar B3 ayaklı tiptir ve iç gövdedeki plakaya ayaklarından bağlanır [1]; flanşlı motorlu tasarımlar da vardır [2]. Kesin tip fan üreticisinin çiziminden ve eski motordan alınır; dikey kanalda çalışan fanda dikey montaj siparişe yazılır. Tüm fan uygulamaları için Fan Motorları sayfasına bakabilirsiniz.

Kılavuz kanatlı aksiyel fanlar için DRG motorları

• DRG-160L-4 – 15 kW – 1465 d/d – 160L pik döküm
• DRG-180L-4 – 22 kW – 1470 d/d – 180L pik döküm
• DRG-200L-4 – 30 kW – 1475 d/d – 200L pik döküm
• DRG-225S-4 – 37 kW – 1485 d/d – 225S pik döküm

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Kılavuz kanatlı aksiyel fan: sık sorulan sorular

Vane-axial fan ne demek?

Kılavuz kanatlı aksiyel fan demektir: çarktan sonra gelen sabit kanatlar havanın dönmesini düzeltip basınca çevirir. Basit kanal tipi (tube-axial) aksiyelde bu kanatlar yoktur.

Kılavuz kanatlı fan motoru kaç kW olur?

Sabit bir değer yoktur; debi, basınç ve fan verimine göre hesaplanır. Örnek: 1.000 mm fanda 54.000 m³/h ve 1.200 Pa için mil gücü 24 kW, seçilen motor 30 kW, 4 kutuptur.

Kanat açısını artırırsam motor yeter mi?

Her zaman değil. Açı büyüdükçe mil gücü hızla artar; ayardan sonra üç fazın akımını ölçün ve plaka akımını aşmadığını doğrulayın. Çark da yeniden balanslanmalıdır.

30 kW 4 kutuplu fan motoru kaç amper çeker?

DRG-200L-4 400 V'ta 53,8 A, 380 V'ta 56,6 A çeker; 400/690 V olduğu için 400 V şebekede yıldız-üçgen yol verilebilir.

Fan etiketini, kanat açısı ayarını ve eski motorun plakasını bize iletin; çalışma noktasını karşılayan DRG modelini birlikte belirleyelim. Telefon +90 (542) 666 11 11, e-posta [email protected], iletişim sayfası. Tüm modeller ve güncel fiyatlar için Elektrik Motoru Online Satın Al.

Kaynaklar

1. CVS Air – CVS-A/GV Axial Vane Fan, technical catalogue (PDF) – 630–1600 mm, 285.000 m³/h'e kadar; ayarlanabilir kanat, ayar sonrası balans; 2/4/6/8 kutuplu B3 IEC motorlar; motor tablosu 1,5–200 kW; duman tahliye sürümleri EN 12101-3 belgeli
2. Hartzell Air Movement – Adjustable and Fixed Pitch Vaneaxial – statik basınç 10 inç su sütununa (yaklaşık 2,5 kPa) kadar; maden ve gemi uygulamaları; motoru hava akımı dışında kayışlı sürümler
3. Systemair – AXC-E axial fans (product page) – kanat açısı fabrikada çalışma noktasına göre ayarlanır; daha yüksek basınç için kılavuz kanat