Duvar Tipi Aksiyel Fan Motoru: Aspiratör ve Vantilatörde Motor Değişimi

Duvar tipi aksiyel fanın motoru yandığında, motor fanın taşıyıcı kollarına ayaklı ya da flanşlı bağlanan ve çarkın mil ucuna takıldığı ayrı bir IEC motor ise yerine aynı güç, devir, mil ölçüsü ve bağlantı şeklinde standart bir trifaze motor takılabilir. Motor çarkın göbeğinin içine gömülü, dışı çarkla birlikte dönen bir dış rotorlu motor ise tek başına değiştirilemez; bu durumda fanın kendisi değişir. Ayrı motorlu bir duvar fanı için plakadaki kW, d/d ve mil çapını bilmeniz yeterlidir; uygun modelleri Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındaki 120 model arasında bulabilirsiniz.

Duvar fanında motor açık havaya ya da tozlu bir iç ortama bakar ve havanın ortasında çalışır; arıza çoğu zaman nem, toz birikmesi ya da yanlış kanat ayarından gelen aşırı akımla ilgilidir. Bu yüzden yeni motoru takmadan önce eskisinin neden yandığını anlamak gerekir. Sökme, bağlantı ve dönüş yönü kontrolünü yetkili elektrikçi yapmalıdır; fan duvardaysa yüksekte çalışma güvenliği de ayrıca düşünülmelidir.

Duvar tipi aksiyel fan nedir?

Duvar tipi aksiyel fan, bir duvar plakasına ya da çarkı çevreleyen bir halkaya oturan, kanala bağlanmadan doğrudan dışarı ya da içeri üfleyen aksiyel fandır. “Aksiyel” çalışma prensibini anlatır: hava eksene paralel girip çıkar. “Duvar tipi” ise gövde ve kurulum grubundandır; fanın nereye takıldığını söyler. Sahada aynı fan, havayı dışarı attığında aspiratör, içeri bastığında vantilatör diye anılır; mekanik olarak fark yalnız akış yönüdür.

Kanal olmadığı için fan çok küçük bir dirence karşı çalışır: plaka, koruma ızgarası, varsa panjur ve binanın kendi hava girişleri. Yüksek debi, düşük basınç bu fanın asıl özelliğidir. Depolar, hayvan barınakları, seralar, atölyeler, boyahane dışı üretim holleri ve mutfak dışındaki genel egzoz noktaları tipik kullanım yerleridir.

Motor fana nasıl bağlanır, hava akımındaki yeri nedir?

Endüstriyel duvar fanlarında motor, plakaya kaynaklı ya da cıvatalı üç veya dört taşıyıcı kolun ortasındaki bir tablaya bağlanır. Bağlantı üreticiye göre motor ayaklarından (B3) ya da flanşından (B5 veya B14) yapılır; hangisinin kullanıldığı fanın çiziminden ya da sökülen motordan anlaşılır. Çark, kama ve tespit cıvatasıyla doğrudan motor miline takılır; kayış ya da kaplin yoktur. Bir üretici kataloğunda 300–1250 mm çaplı plaka ve halka tipi aksiyellerde IEC asenkron motor kullanıldığı ve çarkın doğrudan motor miline bağlandığı açıkça belirtilir [2].

Motor hava akımının içindedir; birçok üretici bu yüzden taşınan havanın sıcaklığını sınırlar. Bir üretici föyünde duvar ve kanal tipi aksiyel serisinde motorun doğrudan hava akımında durduğu, taşınan havanın 40 °C ile sınırlandırıldığı yazılıdır [1]. Hava, motordan çarka ya da çarktan motora akabilir; bu yön siparişte ve değişimde aynı kalmalıdır, çünkü motorun soğuması ve rulmanların taşıdığı eksenel kuvvetin yönü buna bağlıdır.

Sorumluluk ayrımı burada da geçerlidir: fanın debisi, çarkı, kanat açısı ve plaka tasarımı fan üreticisinin ya da projeyi yapan mühendisin işidir. Motor tedarikçisi, fanın istediği mil gücü, devir, mil ölçüsü ve bağlantı şekline uyan motoru sağlar.

Yanan motorun yerine standart IEC motor takılabilir mi?

Karar, motorun fan içindeki yapısına bağlıdır. Aşağıdaki tablo sahada en sık karşılaşılan durumları özetler.

Dış rotorlu motorda stator ortada sabittir, rotor ise çarkın göbeğiyle tek parça hâlinde dışarıda döner. Bu motorların ayrı bir mil ucu yoktur; çark motorun gövdesidir. Bir üretici kataloğundaki EC aksiyel fanlar bu yapıdadır ve duvar plakasıyla birlikte komple fan olarak satılır [3]. DRG dış rotorlu ya da EC motor satmaz; bu tip fanlarda dürüst cevap, fanın komple değişmesidir. Fanı yeniden seçecekseniz ayrı IEC motorlu bir duvar fanı tercih etmek, bir sonraki arızada yalnız motoru değiştirmenizi sağlar.

Tek fazlı küçük duvar fanları da çoğunlukla bütünleşik motorludur ve DRG'nin 0,25 kW'tan başlayan trifaze gamının dışında kalır. Ayrı IEC motorlu fanlarda bir ayrıntı daha önemlidir: duvar fanları için üretilen bazı motorların kendi soğutma pervanesi yoktur ve fan havasıyla soğur; standart motorda ise arka tarafta pervane ve kapak bulunur, boy biraz uzun olabilir. Yeni motorun toplam boyunun (L) koruma ızgarasına ve duvara çarpmadığını takmadan önce ölçün.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Motor değişimi için kontrol listesi

• Plaka: kW, d/d, gerilim (230/400 V ya da 400/690 V), akım ve IEC gövde kodu.
• Mil çapı ve boyu (D × E), kama genişliği: çark göbeği bu ölçüye işlenmiştir.
• Bağlantı: taşıyıcı tablaya ayaktan mı (B3), flanştan mı (B5 / B14) bağlı; delik aralıkları.
• Hava akış yönü: motordan çarka mı, çarktan motora mı?
• Toplam boy (L): ızgara ve duvarla arada boşluk kalıyor mu?
• Kablo girişi ve klemens kutusunun yönü: yağmur suyu kutuya akmamalı.
• Kanat açısı: çark sökülmeden önce işaretlenmeli ya da ölçülmeli.
• Arıza nedeni: su girişi, rulman sesi, toz birikmesi, sık termik atması.

Kanat açısı, akım ve motor gücü

Duvar fanlarının çoğunda kanat açısı ayarlanabilir; bir üretici kataloğunda bu ayarın fan durağanken yapıldığı belirtilir [2]. Açı büyüdükçe kanat her turda daha fazla hava alır: debi ve basınçla birlikte mil gücü de artar. Aynı motor, büyük açıda plakadaki akımın üzerine çıkabilir. Fan bakımında kanatlar sökülüp işaretsiz geri takıldıysa, motorun ısınıp yanmasının nedeni bu olabilir.

Gücü belirleyen etkenler yalnız açı değildir: çark çapı, devir, debi, sistem direnci (ızgara, panjur, binanın hava girişi) ve havanın yoğunluğu da güç ihtiyacını değiştirir. Hesap P_mil = Q × Δp / η_fan ile yapılır (Q m³/s, Δp Pa, P W).

Örnek: Bir ahırın duvarından 12.600 m³/h hava atan, panjur ve ızgarayla birlikte 90 Pa dirence karşı çalışan bir duvar fanı düşünelim. 12.600 m³/h = 3,5 m³/s. Kanalsız duvar fanında fan verimi düşük kaldığı için bu değer 0,45 varsayılırsa P_mil = 3,5 × 90 / 0,45 = 700 W, yani 0,7 kW. Panjurun tozlanması ve kanat ayarındaki küçük sapmalar için %25 pay eklenince ≈ 0,88 kW çıkar; bir üst standart güç 1,1 kW'tır. Fan 6 kutup için tasarlandıysa uygun model DRG-90L-6 olur: 1,1 kW, 945 d/d, 400 V'ta 2,69 A, mil 24 × 50 mm. Kendi verinizle hesap için Pompa & Fan Motor Gücü hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Motoru taktıktan sonra yapılacak en basit kontrol akım ölçümüdür: fan normal çalışırken pens ampermetreyle ölçülen akım plakadaki değeri (örnekte 2,69 A) geçmemelidir. Geçiyorsa kanat açısı fan üreticisinin değerine getirilir; termik röle plakadaki akıma göre ayarlanır (termik, sigorta ve kontaktör seçimi).

Piyasadaki ölçek için bir örnek: bir üretici föyünde duvar ve kanal tipi aksiyel serisinin 3 fazlı IEC motor tablosu 0,09 kW'tan 4 kW'a kadar uzanır [1]. DRG'nin gamı ayrıca belirtilmelidir: alüminyum gövde 0,25–11 kW, pik döküm 0,55–355 kW; 1000, 1500 ve 3000 d/d; 3 faz, 230/400 V ya da 400/690 V; montaj B3, B5, B14 ve B35 sipariş notuyla. 0,25 kW altındaki çok küçük duvar fanları bu gamın dışındadır. Aşağıdaki tablo, duvar fanlarında sık görülen 4 ve 6 kutuplu güç aralığından seçilmiş modelleri gösterir.

Devir seçimi ve dış ortam koşulları

Duvar fanında devir, çark çapı ve gürültü sınırına göre fan üreticisi tarafından belirlenir. Büyük çaplı duvar fanlarında 6 kutup (yaklaşık 950 d/d) ya da 4 kutup (yaklaşık 1450 d/d) yaygındır; yerleşim yerine yakın binalarda düşük devir gürültü açısından tercih edilir. Değişimde eski motorla aynı kutup sayısı seçilmelidir: 6 kutuplu fana 4 kutuplu motor takmak devri yaklaşık 1,5 katına çıkarır, mil gücünü ise devrin küpüyle yaklaşık 3,5 katına yükseltir ve hem motoru hem çarkı aşırı yükler.

Dışarıya bakan bir duvar fanında motorun düşmanları yağmur, toz ve kuşlardır. Pratik önlemler:

• Dışa bakan yüzde yerçekimli ya da motorlu panjur kullanın; fan dururken yağmur ve rüzgâr motora ulaşmaz.
• Klemens kutusunu ve kablo rakorunu aşağıya ya da yana bakacak şekilde konumlandırın.
• Motorda yoğuşma suyu tahliye delikleri varsa en altta kalmalarına dikkat edin.
• Her iki yüzde koruma ızgarası olsun; kuş yuvası ve yaprak çarkı dengesizleştirir.
• Ahır ve tozlu atölyelerde motor gövdesindeki birikintiyi düzenli temizleyin; gövde ısıyı biriken tozun altından atamaz.

Motorun koruma sınıfını ve ortam sınırlarını plakadan ve teknik veriden kontrol edin; mil ve flanş ölçülerini teknik çizimler sayfasında karşılaştırabilirsiniz. Duvar fanlarının da yer aldığı güç hesabı örnekleri için havalandırma fanı motoru yazımıza, sanayi tipi aspiratörlerde kalkış ve kasnak konuları için fan ve aspiratör motoru seçimi yazımıza, tüm uygulamalar için Fan Motorları sayfasına bakabilirsiniz.

DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır. DRG MOTOR motorları teslim tarihinden itibaren 2 yıl süreyle malzeme ve üretim hatalarına karşı garantilidir (garanti belgesi).

Duvar tipi aksiyel fan için DRG motorları

• DRG-801-6 – 0,37 kW – 890 d/d – 80 alüminyum
• DRG-90S-6 – 0,75 kW – 935 d/d – 90S alüminyum
• DRG-90L-6 – 1,1 kW – 945 d/d – 90L alüminyum
• DRG-90L-4 – 1,5 kW – 1445 d/d – 90L alüminyum
• DRG-100L1-4 – 2,2 kW – 1450 d/d – 100L alüminyum
• DRG-112M-6 – 2,2 kW – 955 d/d – 112M alüminyum

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Duvar tipi aksiyel fan motoru: sık sorulan sorular

Duvar tipi aspiratör motoru yandı, sadece motoru değiştirebilir miyim?

Motor taşıyıcı kollara ayaklı ya da flanşlı bağlı ve çark mil ucuna takılıysa evet; aynı kW, devir ve mil ölçüsünde trifaze motor takılır. Motor çarkın göbeğinin içindeyse (dış rotorlu) yalnız motor değişmez, fan komple değişir.

Duvar fanı motoru neden sürekli termik attırır?

En sık nedenler kanat açısının büyütülmüş olması, motora su girmesi, rulman arızası ve gövdede toz birikmesiyle ısınmadır. Önce çalışma akımını ölçüp plakadaki değerle karşılaştırın, sonra kanat açısını fan üreticisinin değerine getirin.

Aspiratör ile vantilatör motoru farklı mıdır?

Hayır. Aynı aksiyel fan havayı dışarı atınca aspiratör, içeri basınca vantilatör olur. Motor aynıdır; fark yalnız akış yönü ve buna bağlı olarak çarkın takılış yönüdür.

Duvar fanında 4 kutuplu motor yerine 6 kutuplu motor kullanılabilir mi?

Fan 4 kutup için tasarlandıysa 6 kutuplu motor devri düşürür, debi de belirgin biçimde azalır. Kutup sayısı fanın tasarım devrine göre seçilmeli, eski motorla aynı tutulmalıdır.

Eski motorun plakasını, mil ölçüsünü ve fanın bir fotoğrafını bize iletin; motorun değiştirilebilir olup olmadığını ve uygun DRG modelini birlikte netleştirelim. Telefon +90 (542) 666 11 11, e-posta [email protected], iletişim sayfası. Tüm modeller ve güncel fiyatlar için Elektrik Motoru Online Satın Al.

Kaynaklar

1. Åkerstedts – Axial fan LPMA (teknik föy) – duvar ve kanal tipi; 3 fazlı IEC motor tablosu 0,09–4 kW, motor hava akımında, hava en çok 40 °C.
2. Dynair – Plate mounted and ring axial fans AC-A / AC-B – 300–1250 mm, IEC asenkron motor, çark doğrudan motor milinde, kanat açısı durağanken ayarlanır.
3. Hidria – EC Axial fans technical catalogue (2020) – dış rotorlu EC motorlu aksiyel fanlar ve duvar plakaları.