Çok Kademeli Pompa Motoru: Yüksek Basma Yüksekliğinde Motor Seçimi

Çok kademeli pompa motoru, aynı mil üzerine art arda dizilmiş birkaç çarkı birlikte döndüren standart bir trifaze asenkron motordur: yüksek basma yüksekliğini pompa kademe sayısıyla üretir, motor ise bu kademelerin toplam mil gücünü karşılar. Piyasadaki dikey çok kademeli serilerde motor çoğunlukla 2 kutuplu, yaklaşık 2900 d/d'dir ve güç, aynı gövdeye kademe eklendikçe adım adım büyür: bir üretici kataloğunda 10 m³/h sınıfındaki model 2 kademede 0,75 kW, 23 kademede 11 kW motorla verilir [2].

Bu sayfa çok kademeli pompanın tek kademeli santrifüj pompadan farkını, dikey ve yatay düzende motorun pompaya nasıl bağlandığını, piyasadaki modellerde görülen motor güçlerini ve DRG gamında karşılığı olan motorları anlatır. Uygun motorları ve güncel fiyatları Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındaki 120 model arasında görebilirsiniz. Genel bakış: Pompa Motorları.

Çok kademeli pompa nedir, sistemde nerede durur?

Çalışma prensibi bakımından çok kademeli pompa bir santrifüj pompadır. Farkı, tek çark yerine aynı mile sıralanmış birkaç çark ve her çarkın arkasındaki yönlendirici (difüzör) bölmesidir. Su birinci çarktan basınç kazanarak çıkar, difüzörde hızı basınca dönüşür ve bir sonraki çarkın emişine girer. Her kademe yaklaşık aynı basıncı ekler; debi ise kademe sayısıyla değişmez. Bu yüzden aynı gövde ölçüsünde kademe sayısı arttıkça basma yüksekliği ve mil gücü birlikte yükselir.

Yerleşim bakımından iki aile vardır. Dikey milli (inline) çok kademeli pompalarda emme ve basma ağzı tabanda aynı hizadadır, kademeler paslanmaz bir gömleğin içinde üst üste durur ve motor en üstte, mili aşağı bakacak biçimde flanşla oturur. Yatay milli çok kademeli pompalar ise halka kesitli (ring-section) gövdelidir; motor ya ortak şase üzerinde kaplinle ya da doğrudan pompa gövdesine flanşla bağlanır. Kullanım amacı çoğu zaman basınçlandırmadır: pompa, bir şebekenin, kazanın ya da membranın istediği basıncı üretmek için seçilir.

Nerelerde kullanılır?

• Buhar kazanı besleme: pompa, kazan basıncının üzerine çıkarak suyu kazana basar.
• Ters ozmoz (RO) ve deniz suyu arıtma: membranların istediği yüksek giriş basıncı.
• Bina ve sanayi su basınçlandırma setleri: çoğu hidrofor seti dikey çok kademeli pompalarla kurulur.
• Yüksek basınçlı yıkama, temizlik ve proses suyu hatları.

Diğer pompa türlerinden farkı

Tek kademeli santrifüj pompa (uçtan emişli ya da ayrık gövdeli split case) büyük debi verir, basma yüksekliği sınırlıdır; aynı basıncı tek çarkla almak için çark çapı ya da devir büyür. Çok kademeli pompa bunun yerine küçük çaplı birkaç çarkı seri bağlar. Hat tipi (inline) pompa dışarıdan benzer görünse de tek çarklıdır. Sirkülasyon, hidrofor ve yangın pompası adları ise kullanım amacını anlatır; bu sistemlerin içinde de çok kademeli pompa bulunabilir, örneğin yangın setlerindeki jokey pompa sıklıkla dikey çok kademelidir.

Motor pompayı nasıl tahrik eder: dikey ve yatay düzen

Dikey çok kademeli pompada motor, pompa kafasının üstündeki fener (lantern) parçasına flanşla bağlanır; motor mili ile pompa mili arasında rijit bir kaplin vardır, ayaklı motor kullanılmaz. Bir üretici kataloğunda 4 kW'a kadar motorlar küçük flanşlı (V18, yani B14 flanşın dikey kullanımı), 5,5 kW ve üstü büyük flanşlı (V1, B5 flanşın dikey kullanımı) verilir [1]; başka bir üretici aynı sınırı B14 ve B5 olarak yazar [2]. Yedek motor alırken eski motorun flanşını ölçün.

Dikey çalışmada motorun ağırlığı ve çarkların oluşturduğu hidrolik itki aşağı yönlüdür. Bazı yapılarda bu itkiyi motorun sabit rulmanı taşır; bir halka kesitli pompa serisinde küçük boyutlarda sabit yatak motordadır, büyük boyutlarda pompa fenerine alınmıştır [3]. Bu nedenle dikey çalışma için motorun dikey montaja uygun sipariş edilmesi ve eksenel yükün pompa üreticisinden teyidi gerekir.

Yatay çok kademeli pompalarda iki düzen görülür: ortak şase üzerinde ayaklı (B3) motor ve esnek kaplin ya da motoru pompa gövdesine flanşla yaslayan blok yapı. Aynı halka kesitli seride kaplinli yatay tipler B3, dikey tip V1 motorla kataloglanmıştır [3]. Kesin montaj tipi pompa üreticisinin çiziminden alınır.

Devir tarafında tablo nettir: incelenen dikey serilerde motorlar 2 kutuplu, yaklaşık 2900 d/d olarak verilir [1][2]; büyük halka kesitli seriler 1450 d/d için de kataloglanır [3]. Kademe başına basınç devrin karesiyle değişir. 2 kutuplu motorun yerine 4 kutuplu motor takılırsa basma yüksekliği yaklaşık dörtte birine iner ve pompa işini yapamaz. Devir ile basınç arasındaki ilişki için affinity yasaları yazımıza bakın.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Kademe sayısı ve motor gücü: piyasadaki modeller

A) Piyasadaki pompa modellerinde görülen motor gücü

Bu pompa grubunda üretici modeline ve kapasitesine göre yaklaşık 0,37–400 kW motor seçenekleri görülür [1][3]. Aynı model içinde debi sınıfı sabitken basma yüksekliğini kademe sayısı belirler; kapasite (m³/h) büyüdükçe çark genişler ve kademe başına güç de artar. Bu yüzden 1 m³/h sınıfında 39 kademe 2,2 kW ile yetinirken 120–150 m³/h sınıfında motor 11 kW'tan başlar. Basınçlandırma setlerinde birden fazla pompa paralel çalışır; her pompanın kendi motoru vardır, setin kurulu gücü pompa sayısıyla çarpılarak bulunur ama motor seçimi tek pompanın gücüne göre yapılır.

B) DRG gamında karşılığı olan motorlar

A aralığının DRG'nin 0,25–355 kW, 1000/1500/3000 d/d gamıyla kesişen kısmı 0,37–355 kW'tır. Dikey serilerin tamamı (0,37–75 kW) bu kesişimin içinde kalır ve 2 kutuplu 3000 d/d sınıfı motorlar gamda 0,25 kW'tan 355 kW'a kadar vardır. 355 kW üstündeki büyük halka kesitli pompa motorları DRG gamı dışındadır. Motor üstü frekans konvertörlü bütünleşik motorlar ile pompa üreticisinin özel milli motorları da gamda yoktur; böyle bir pompada standart motora geçiş, mil ve flanş ölçüsü pompa üreticisinden teyit edildikten sonra yapılır.

Örnek hesap: kademe eklemek motoru nasıl değiştirir?

Mil gücü P = ρ·g·Q·H / η_pompa bağıntısıyla bulunur (ρ kg/m³, g 9,81 m/s², Q m³/s, H m, P W). Örnek: bir ters ozmoz ünitesinin membranlarına 12 m³/h su 160 m basma yüksekliğiyle basılacak. Pompa verimi 0,62 varsayılırsa P = 1000 × 9,81 × (12/3600) × 160 / 0,62 ≈ 8,4 kW olur. %10 payla ihtiyaç yaklaşık 9,3 kW'tır; bir üst standart güç 11 kW, 2 kutuplu motordur.

Bu pompa 16 kademeyle 160 m veriyorsa kademe başına yaklaşık 10 m düşer. Membranlar kirlendikçe istenen basma yüksekliği 200 m'ye çıkar ve pompa üreticisi 4 kademe ekler. Aynı formülle mil gücü yaklaşık 10,5 kW'a, payla 11,6 kW'a çıkar; 11 kW motor artık yetmez, 15 kW gerekir. Bir üretici tablosu da bu adımları gösterir: 10 m³/h sınıfında 12 kademe 5,5 kW, 16 kademe 7,5 kW, 22 kademe 11 kW motorla verilir [2]. Kendi değerlerinizi Pompa & Fan Motor Gücü aracıyla hesaplayabilirsiniz.

Motor seçimi için gereken veriler ve yol verme

Ne kadar su ve ne kadar basınç alınacağını çarklar ve kademeler belirler; motorun payı, tasarım devrinde mil gücünü vermektir. Çok kademeli pompa için motor istemeden önce şu bilgileri toplayın:

• Pompa etiketinden debi, basma yüksekliği ve kademe sayısı; kademe değiştiyse yeni güç ihtiyacı.
• Eski motorun plakası: kW, devir, IEC gövde ve gerilim (230/400 V mu, 400/690 V mu).
• Flanş: küçük flanş (B14/V18) mı, büyük flanş (B5/V1) mi; mil çapı, mil boyu ve kama ölçüsü.
• Yerleşim: dikey mili aşağı mı, yatay mı; eksenel yükü motorun mu pompanın mı taşıdığı.
• Akışkan sıcaklığı: kazan besleme suyunda pompa gövdesinden motor flanşına ısı geçer.
• Yol verme şekli: doğrudan, yıldız-üçgen, yumuşak yol verici ya da invertör.

Çok kademeli pompanın dönen kütlesi küçüktür; motor kısa sürede devrine çıkar ve kalkış ağır sayılmaz. Büyük güçlerde şebekeyi rahatlatmak için yıldız-üçgen ya da yumuşak yol verici kullanılır. 400 V şebekede yıldız-üçgen için motorun 400/690 V sargılı olması gerekir; bir üretici kataloğu 4 kW ve üstünü 400/690 V verir [2], DRG gamında da 4 kW ve üstü bu gerilimdedir. Ayrıntı: yıldız-üçgen yol verme.

DRG motorlarıyla eşleşme

DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır. Çok kademeli pompalar için gamın ilgili kısmı 2 kutuplu 3000 d/d sınıfıdır: alüminyum gövdede 0,25–11 kW, pik dökümde 0,55–355 kW; 3 faz, 230/400 V ya da 400/690 V; montaj B3, B5, B14 ve B35, dikey kullanım sipariş notuyla. Aşağıdaki tablo örnekteki güç adımlarına denk gelen modelleri gösterir.

Örnekteki 11 kW ihtiyaç için DRG-160M1-2 (2945 d/d, 400 V'ta 19,6 A), 4 kademe eklenen durumda DRG-160M2-2 (15 kW, 400 V'ta 26,5 A) uygundur. Dikey pompa için siparişte V1 montajı, flanş tipini ve mil ölçüsünü belirtin. DRG MOTOR motorları teslim tarihinden itibaren 2 yıl süreyle malzeme ve üretim hatalarına karşı garantilidir (garanti belgesi). Su pompalarında genel kontrol listesi için su pompası motoru seçimi yazısına bakabilirsiniz.

Çok kademeli pompalar için DRG motorları

• DRG-90L-2 – 2,2 kW – 2895 d/d – 90L pik döküm
• DRG-100L-2 – 3 kW – 2895 d/d – 100L pik döküm
• DRG-112M-2 – 4 kW – 2905 d/d – 112M pik döküm
• DRG-132S1-2 – 5,5 kW – 2930 d/d – 132S pik döküm
• DRG-132S2-2 – 7,5 kW – 2930 d/d – 132S pik döküm
• DRG-160M1-2 – 11 kW – 2945 d/d – 160M pik döküm
• DRG-160M2-2 – 15 kW – 2945 d/d – 160M pik döküm

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Çok kademeli pompa motoru: sık sorulan sorular

Çok kademeli pompa kaç devir motorla çalışır?

İncelenen dikey serilerde motor 2 kutuplu, yaklaşık 2900 d/d'dir. Büyük yatay halka kesitli pompalar 1450 d/d ile de çalışabilir.

Kademe sayısı artınca motor değişir mi?

Çoğu zaman evet. Bir üretici tablosunda aynı 10 m³/h sınıfında 12 kademe 5,5 kW, 22 kademe 11 kW motorla verilir. Kademe eklemeden önce yeni güç ihtiyacını pompa üreticisine sorun.

Dikey çok kademeli pompaya ayaklı motor takılır mı?

Hayır. Dikey pompada motor fenere flanşla oturur (küçük güçte B14/V18, büyük güçte B5/V1). Motorun dikey montaja uygun sipariş edilmesi ve eksenel yükün pompa üreticisinden teyidi gerekir.

11 kW 2 kutuplu pompa motoru kaç amper çeker?

DRG-160M1-2 400 V'ta 19,6 A, 380 V'ta 20,6 A çeker.

Pompa etiketini, kademe sayısını ve eski motorun plakasını iletin; uygun DRG modelini birlikte netleştirelim. Telefon +90 (542) 666 11 11, e-posta [email protected], iletişim sayfası. Tüm modeller ve güncel fiyatlar için Elektrik Motoru Online Satın Al.

Kaynaklar

1. Grundfos – CR, CRI, CRN, CRE, CRIE, CRNE Data Booklet, 50 Hz – CR 1s–150 serilerinde motor güç aralıkları (0,37–75 kW), 2 kutuplu standart motor, 4 kW'a kadar V18, 5,5 kW'tan itibaren V1 flanş.
2. Ebara – EVMS 1–90 Vertical Multistage Pumps, full range brochure – motor 0,37–45 kW, yaklaşık 2900 min⁻¹, 2 kutup; 4 kW'a kadar B14, 5,5 kW'tan itibaren B5 flanş; kademe sayısına göre motor gücü eğrileri.
3. KSB – Multitec / Multitec-RO type series booklet – halka kesitli yüksek basınç pompası; V tipi için 400 kW'a kadar standart motor, B3 ve V1 montaj, 1450 ve 2900 d/d eğrileri, sabit yatağın yeri.
4. Xylem – Lowara e-SV range (makale) – dikey çok kademeli seri, 0,37–55 kW standart motorlar, 330 m'ye kadar basma yüksekliği.