Kanal Tipi Aksiyel Fan Motoru: Boru ve Tüp Tipi Aksiyellerde Motor Seçimi

Kanal tipi aksiyel fanda motor, silindirik kasanın tam ortasında durur ve fanın taşıdığı havanın içinde çalışır; çark doğrudan motor miline takılıdır. Bu yüzden kanal tipi fan motoru seçilirken yalnız kW ve devire bakılmaz: motorun gövde çapı kasanın içine sığmalı, motor fanın taşıdığı havanın sıcaklığına ve tozuna dayanmalı, kablo da kasanın dışındaki klemens kutusuna güvenli biçimde çıkmalıdır. Örnek olarak 500 mm çaplı bir kasada 9.000 m³/h ve 350 Pa için yapılan hesap 2,2 kW, 4 kutuplu bir motora çıkar; bu sınıfta DRG-100L1-4 400 V'ta 4,52 A çeker ve gövde çapı (AC) 205,4 mm'dir.

Bu yazı boru ve tüp tipi (tube-axial) aksiyellerin motor tarafını anlatır: motorun hava akımındaki yeri, kasaya sığması, gücün nasıl bulunduğu ve hangi DRG modelinin nereye uyduğu. Fan eğrisi elinizdeyse uygun motoru Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındaki 120 model arasından gövde, güç ve devir filtresiyle seçebilirsiniz. Motor bağlantısını ve dönüş yönü kontrolünü yetkili elektrikçi yapmalıdır.

Kanal tipi aksiyel fan nedir, hangi gruba girer?

Kanal tipi aksiyel fan, aksiyel çarkı silindirik bir sac kasanın içine alan ve iki ucundaki flanşla doğrudan hava kanalına bağlanan fandır. Hava çarka eksen doğrultusunda girer, aynı doğrultuda çıkar. Boru tipi, tüp tipi ya da tube-axial adları da aynı düzeni anlatır.

Terim olarak "kanal tipi" bir çalışma prensibi değil, gövde ve kurulum biçimidir. Çalışma prensibi aksiyeldir; fanı duvar tipi aksiyelden ayıran şey kasası ve kanala flanşla bağlanmasıdır. Kasa, kanat ucu ile sac arasındaki boşluğu küçük tutar; bu da serbest üflemeli bir pervaneye göre daha yüksek basınca çıkmayı sağlar.

Tipik kullanım yerleri: atölye ve depo egzoz hatları, otopark ve kazan dairesi havalandırma kanalları, boya ve kurutma kabinlerinin emiş hatları, sera ve hayvan barınağı kanalları, endüstriyel tesislerde taze hava besleme. Ortak noktaları yüksek debi ve orta-düşük basınçtır.

Kanal tipi santrifüj fanla (in-line santrifüj) karıştırılmamalıdır. Santrifüj çark havayı 90° çevirip yeniden eksene döndürür ve aynı boyutta daha yüksek basınç üretir; kanal tipi aksiyel ise daha kısa ve hafiftir, debisi yüksek, basıncı sınırlıdır. Motor açısından fark da büyüktür: in-line santrifüjlerin çoğunda motor fanla bütünleşik gelir.

Motor kasanın içinde: soğutma avantajı, sıcak ve tozlu havada risk

Kanal tipi aksiyelde motor, kasanın içine kaynatılmış ya da cıvatalanmış taşıyıcı kollara bağlanır ve çark motor milinin ucuna oturur. Kaplin, kayış ya da ara mil yoktur; motor devri fan devridir. Bu düzenin iki sonucu vardır.

Avantaj: Fanın taşıdığı hava motor gövdesinin üzerinden geçer. Temiz ve serin havada bu, motorun kendi soğutma kanadına ek bir soğutmadır; motor kanal içinde tıkalı bir odada değil, sürekli hava akımı içinde çalışır.

Risk: Aynı hava sıcak, nemli, yağlı ya da tozluysa motor bunu da karşılar. Boya buharı gövdede birikir, talaş ve lif soğutma kanatçıklarını doldurur, yağlı mutfak havası kapak contalarına işler, sıcak egzoz ise motorun ortam sıcaklığını yükseltir. Bir üretici kataloğunda standart kanal tipi aksiyellerin 55 °C'ye kadar egzoz havası için verildiği, daha sıcak hava için özel motor sürümü istendiği yazılıdır [1]. Hava bu sınırı aşıyorsa ya da yanıcı/patlayıcı buhar içeriyorsa motoru hava akımının içinde tutan bu tasarım uygun değildir; kayışlı ve motoru kasanın dışında olan bir fan ya da belgeli özel bir set gerekir.

Sorumluluk ayrımı: Hangi kasa çapının, hangi kanat açısının ve hangi çalışma noktasının seçileceği fan üreticisinin ya da projeyi hazırlayan mühendisin işidir. Motor tedarikçisinin işi, verilen mil gücü, devir, montaj tipi ve ortam şartı için uygun motoru sağlamaktır.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Motor gövdesi kasaya sığar mı? Kesit, göbek ve kablo çıkışı

Kasa çapı sabittir; motor büyüdükçe havanın geçeceği halka daralır. Göbek ve motor çarkın arkasında hava gölgesi oluşturur. Motor gereğinden büyük seçilirse kalan kesitte hava hızlanır, basınç kaybı ve ses artar; çok büyük bir gövde ise taşıyıcı kollara hiç oturmaz. Aşağıdaki tablo 500 mm çaplı bir kasada 9.000 m³/h debi için motor gövdesinin kesitten aldığı payı ve kalan halkadaki ortalama hava hızını gösterir (gövde çapları DRG katalog verisi, hızlar hesaptır):

Tablodan çıkan pratik sonuç: aynı kasada 100L gövdeden 160M gövdeye çıkmak motorun kapladığı payı yaklaşık 2,3 katına çıkarır. Bu nedenle motor değişiminde "bir üst güç olsun" diye gövdeyi büyütmek kanal tipi aksiyelde çoğu zaman mümkün değildir; yeni motorun AC ve L ölçüsü eskisiyle karşılaştırılmalıdır. Ölçüler teknik çizimler sayfasında gövde gövde verilir.

Klemens kutusu ve kablo kasanın dışına nasıl çıkar?

Motor kasanın içinde olduğu için klemens kutusu iki şekilde çözülür: motorun kendi klemens kutusu kasadaki bir pencereye denk getirilir, ya da motordan çıkan kablo koruma borusuyla kasanın dışındaki ayrı bir bağlantı kutusuna taşınır. Bir üretici kataloğunda klemens kutusu kasanın dışına, IP65 korumalı olarak monte edilir [1]. Değişimde dikkat: yeni motorun klemens kutusu konumu ve kablo girişi (ör. 100L gövdede 1 × M25×1,5) eski düzenle aynı yere gelmelidir. Kutu ters tarafta kalırsa motor taşıyıcıya döndürülerek bağlanamayabilir; siparişte bunu not edin.

Kanal tipi fan motoru seçimi için gereken bilgiler

Motor istemeden önce aşağıdakileri toplayın. Listenin ilk yarısı fanla, ikinci yarısı motorla ilgilidir:

• Fan etiketindeki debi (m³/h) ve toplam basınç (Pa) ya da fan eğrisindeki çalışma noktası
• Kasa iç çapı ve çark çapı (mm), kanat açısı ayarlı ise ayar değeri
• Taşınan havanın sıcaklığı, nemi, tozu, yağ/boya buharı içerip içermediği
• Eski motorun plakası: kW, d/d, gövde (ör. 100L), gerilim ve bağlantı
• Motor montajı: taşıyıcıya ayaktan mı (B3), flanştan mı (B5/B14) bağlı
• Mil çapı × boyu, kama ve çark göbeğinin sabitleme şekli
• Motor çapı (AC) ve boyu (L) için kasada kalan boşluk
• Klemens kutusunun konumu ve kablonun kasadan çıkış yolu
• Yol verme: doğrudan, yıldız-üçgen ya da invertör; invertörde frekans aralığı

Güç hesabı: 500 mm kasa, 9.000 m³/h, 350 Pa

Fan mil gücü P_mil = Q·Δp / η_fan formülüyle bulunur (Q m³/s, Δp Pa, P W). 9.000 m³/h = 2,5 m³/s; fan verimi 0,62 varsayılırsa P_mil = 2,5 × 350 / 0,62 ≈ 1.410 W, yani yaklaşık 1,41 kW olur. Doğrudan tahrikte tahrik kaybı yoktur (η_tahrik = 1). %15 pay eklenince ihtiyaç ≈ 1,62 kW olur; 1,5 kW yetmez, bir üst standart güç 2,2 kW'tır. 4 kutuplu 2,2 kW motor 100L gövdededir ve tablodaki gibi 500 mm kasada kesitin yaklaşık %17'sini kaplar. Kendi değerlerinizle aynı hesabı Pompa & Fan Motor Gücü hesaplama aracı ile yapabilirsiniz.

Kanal tipi aksiyellerde gücü belirleyen; kasa ve çark çapı, debi, basınç, kanat açısı, devir, kanal sisteminin direnci ve havanın yoğunluğudur. Bu yüzden "kanal tipi fan = şu kadar kW" diye sabit bir değer yoktur. Kaynaklı bir örnek: bir üretici kataloğunda 400, 500 ve 630 mm kasalı endüstriyel aksiyeller 11 kW'a kadar standart asenkron motorla verilir [1]; aynı serinin EC motorlu sürümü 315–800 mm aralığında 15 kW'a kadar çıkar [2]. EC motorlu, dış rotorlu ya da fana gömülü bütünleşik motorlarda arızada genellikle fan ünitesi bütün olarak değişir; DRG bu tür bütünleşik motorları satmaz.

DRG gamı ayrıca belirtilmeli: alüminyum gövde 0,25–11 kW, pik döküm 0,55–355 kW; 1000, 1500 ve 3000 d/d; 3 faz, 230/400 V ya da 400/690 V; montaj B3, B5, B14 ya da B35, sipariş notuyla. Kanal tipi aksiyelin istediği motor bu aralıktaysa DRG motoru takılabilir; piyasadaki her fan gücü DRG ürünü anlamına gelmez.

Aşağıdaki tablo, kanal tipi aksiyellerde doğrudan tahrik için uygun 0,55–5,5 kW aralığındaki 4 kutuplu modelleri ve küçük kasalar için bir 2 kutuplu modeli güncel fiyatlarıyla gösterir. Akım değerleri termik ayarı içindir; daha fazlası için termik, sigorta ve kontaktör seçimi aracına bakın.

Küçük kasalı, 2 kutuplu fanlar için DRG-90L-2 (2,2 kW, 2895 d/d) örnek verilmiştir. Daha büyük güçler pik döküm gövdede devam eder; aynı devirde daha büyük gövde, yukarıdaki kesit tablosuna göre kasaya sığma kontrolünü zorunlu kılar. Aksiyel ve radyal fanlarda montajın genel karşılaştırması için havalandırma fanı motoru yazısına, tüm fan uygulamaları için Fan Motorları sayfasına bakabilirsiniz.

Devir, kutup ve montaj: kasa çapı neyi sınırlar?

Kanal tipi aksiyelde devir seçimini çoğu zaman kanat ucu hızı belirler: v = π·D·n/60. 500 mm çarkta 4 kutuplu motorla (1450 d/d) uç hızı yaklaşık 38 m/s, 2 kutupluyla (2895 d/d) yaklaşık 76 m/s olur. Uç hızı arttıkça basınç ve ses yükselir, çarkın ve balansın dayanımı sınırlanır. Bu yüzden küçük kasalı (315–400 mm) kanal fanlarında 2 kutup yaygınken 500 mm ve üstünde 4 kutup, büyük çaplarda 6 kutup öne çıkar. Kesin kutup sayısını fan üreticisinin eğrisi verir.

Aynı çark, aynı kanat açısıyla 4 kutuptan 2 kutba geçirilirse fan kanunlarına göre güç devir oranının küpüyle artar: (2895/1450)³ ≈ 8. Yukarıdaki örnekte 1,41 kW'lık mil gücü yaklaşık 11 kW'a çıkar; ne motor ne çark buna göre seçilmiştir. "Daha çok hava çeksin" diye kutup değiştirmek bu yüzden yapılmaz; devir ayarı gerekiyorsa invertör kullanılır. Ayrıntısı fan ve pompalarda benzerlik yasaları yazısındadır.

Montaj: Fanın kanala flanşla bağlanması ile motorun IEC montaj tipi ayrı şeylerdir. Kanal tipi aksiyelde motor kasadaki taşıyıcı plakaya çoğunlukla ayaklarından (B3) ya da ön flanşından (B5 veya B14) bağlanır; hangisi olduğu fan üreticisinin çiziminden ve eski motordan alınır. Dikey kanalda çalışan fanda motor mili yukarı ya da aşağı bakar; bu durumda dikey çalışma da siparişte belirtilmelidir. Hava yönü motordan çarka mı, çarktan motora mı akıyor, onu da not edin: motorun dönüş yönü buna göre ayarlanır.

Kanal tipi aksiyel fan için DRG motorları

• DRG-90L-2 – 2,2 kW – 2895 d/d – 90L alüminyum
• DRG-90L-4 – 1,5 kW – 1445 d/d – 90L alüminyum
• DRG-100L1-4 – 2,2 kW – 1450 d/d – 100L alüminyum
• DRG-132S-4 – 5,5 kW – 1460 d/d – 132S alüminyum
• DRG-132M-4 – 7,5 kW – 1460 d/d – 132M alüminyum

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Kanal tipi aksiyel fan motoru: sık sorulan sorular

Kanal tipi fan motoru kaç kW olmalı?

Sabit bir değer yoktur; debi, basınç ve fan verimiyle hesaplanır. Örnek: 500 mm kasada 9.000 m³/h ve 350 Pa için mil gücü yaklaşık 1,41 kW, pay eklenince seçilen motor 2,2 kW, 4 kutuptur.

Kanal tipi aksiyel fanın motoru yanınca yalnız motor değişir mi?

Fanda standart IEC gövdeli trifaze motor varsa evet; aynı gövde, mil, montaj ve klemens düzeniyle değişir. Motor fana gömülü, dış rotorlu ya da EC tipiyse genellikle fan ünitesi değişir; bu tür motorlar DRG gamında yoktur.

500 mm boru tipi aksiyeldeki 2,2 kW motorun akımı nedir?

4 kutuplu DRG-100L1-4 400 V'ta 4,52 A, 380 V'ta 4,76 A çeker; termik bu değere göre ayarlanır.

Sıcak hava çeken kanal fanında standart motor kullanılır mı?

Motor hava akımının içinde olduğu için havanın sıcaklığı motorun ortam sıcaklığıdır. Bir üretici kataloğunda standart sürüm 55 °C'ye kadar verilir [1]; daha sıcak hava için motoru akımın dışında tutan kayışlı fan ya da üreticinin özel sürümü gerekir.

Fan etiketini, eski motorun plakasını ve kasa çapını bize iletin; kasaya sığan ve çalışma noktasını karşılayan DRG modelini birlikte belirleyelim. Telefon +90 (542) 666 11 11, e-posta [email protected], iletişim sayfası. Tüm modeller ve güncel fiyatlar için Elektrik Motoru Online Satın Al.

Kaynaklar

1. Systemair – AXC-E axial fans (product page) – 400, 500 ve 630 mm boyutlar, 11 kW'a kadar motor; klemens kutusu kasanın dışında, 55 °C'ye kadar egzoz havası
2. Systemair – AXC-EC axial fans (product page) – 315–800 mm, 15 kW'a kadar EC motorlu sürüm