Çeneli Kırıcı Motoru: Primer Kırmada Motor Gücü ve Seçimi

Çeneli kırıcı motoru, kırıcının eksantrik milini V-kayışlar ve volan üzerinden döndüren, çoğunlukla 6 kutuplu (yaklaşık 1000 d/d) standart bir trifaze asenkron motordur; gücü kırıcının ağız ölçüsüne göre üretici tarafından belirlenir. Üretici kataloglarında 600×380 mm ağızlı küçük bir primer kırıcıda 30 kW, 1.100×700 mm ağızlı bir modelde 90 kW, 2.000×1.500 mm ağızlı en büyük modellerde 400 kW motor görülür [1][2][3]. Motor kırma işini doğrudan yapmaz: volanı döndürür, volanda biriken enerji her kırma vuruşunda çeneye aktarılır.

Bu sayfa, çeneli kırıcının tesisteki yerini, motorun bu makinede nasıl çalıştığını, katalog güçlerini ve DRG gamındaki karşılıklarını anlatır. Tüm motorlar ve güncel fiyatlar Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındadır; diğer kırıcı ve elek motorları için Taş Kırma Tesisi Motorları sayfasına bakabilirsiniz.

Çeneli kırıcı nedir, kırma hattında nerede durur?

Çeneli kırıcı, sabit bir çene ile ona karşı ileri geri hareket eden ikinci bir çene arasında taşı ezerek kıran makinedir. İki çene yukarıda geniş, aşağıda dar bir V aralığı oluşturur. Taş bu aralıkta aşağı indikçe ezilir ve alttaki ayar açıklığından (CSS) küçük parçalar olarak çıkar. Kırma basınçla yapılır; darbeyle kıran makinelerden farkı budur.

Tesiste ilk kırıcıdır, yani primer aşamada çalışır. Ocaktan patlatılarak gelen iri bloklar önce bir titreşimli besleyici ve grizzly ızgarasından geçer, ince malzeme ayrılır, iri taş çeneye girer. Çeneden çıkan malzeme sekonder kırıcıya gider. Besleyici ve grizzly çoğunlukla vibrasyon motorlarıyla çalışır; bunlar için Vibrasyon Motorları sayfasına bakın.

Çeneli kırıcının seçildiği malzemeler sert ve aşındırıcı taşlardır: bazalt, granit, andezit, kuvarsit, demir ve bakır cevheri. Kireçtaşı ocaklarında da kullanılır; ayrıca beton yıkıntısı ve asfalt geri dönüşümünde mobil tiplerin ilk kırıcısıdır.

Diğer kırıcılardan farkı

• Primer darbeli kırıcı: taşı yüksek devirli rotorla vurarak kırar; kireçtaşı gibi aşındırıcılığı düşük taşta kübik ürün verir, sert ve aşındırıcı taşta aşınma maliyeti yükselir.
• Konik kırıcı: o da ezerek kırar ama primerden gelen daha küçük taşı alır; sekonder ve tersiyer aşamadadır.
• Çeneli kırıcı: en iri bloğu kabul eder, aşınma parçası (çene plakası) kolay değiştirilir, ama ürünü daha yassı olabilir.

Motor çeneyi nasıl hareket ettirir: eksantrik mil, volan, kayış

Hareketli çene, üstten eksantrik bir mile asılıdır, alttan ise bir mafsal plakasına (toggle) dayanır. Eksantrik mil döndükçe çene her turda bir kez kapanıp açılır. Milin iki ucunda iki ağır volan bulunur; bunlardan biri aynı zamanda büyük kasnaktır. Motor küçük kasnakla bu volanı V-kayışla çevirir.

Bir üretici föyündeki 90 kW’lık model bu düzeni sayılarla gösterir: motor 985 d/d’de döner, 7 adet SPC kayış kullanılır, motor kasnağının çapı 335 mm’dir ve kırıcı 270 d/d’de çalışır [2]. Kayış hem devri düşürür hem de kırıcıdaki sert darbelerin motora ulaşmasını yumuşatır.

Volanın görevi enerji depolamaktır. Çene kapanırken kırma direnci çok yükselir, açılırken neredeyse sıfıra iner. Volan, açılma yarısında motordan aldığı enerjiyi kapanma yarısında geri verir; motor böylece tepe yükü değil ortalama yükü karşılar. Aynı föyde bu modelin atalet momenti 388 kg·m², en büyük modelin ise 4.200 kg·m² olarak verilir [2].

Piyasadaki çeneli kırıcılarda motor gücü

Çeneli kırıcı, ana tahrikte tek motorlu bir makinedir; tabloda verilen her değer kırıcının tek ana motorudur. Hidrolik ayar ünitesi gibi seçenekler ayrı küçük motorlarla gelir ve güçleri üretici föyünden alınır.

Bu makine grubunda üretici modeline ve kapasitesine göre yaklaşık 30–400 kW motor seçenekleri görülür [1][3].

Gücü belirleyen ana etken ağız ölçüsüdür, çünkü ağız büyüdükçe kırılan taşın kütlesi ve kırma kuvveti artar. Aynı makinede kapasite ise ayar açıklığıyla değişir: 1.100×700 mm ağızlı modelde CSS 60 mm’de 110–160 t/h, CSS 200 mm’de 300–490 t/h verilir [2]. Ayar açıldıkça daha fazla taş geçer ama taş başına kırma işi azalır; motorun kurulu gücü aynı kalır. Taşın sertliği arttıkça kırıcı aynı motorla daha büyük ayarda çalıştırılır.

Bir üretici, kırıcının listedeki motor gücüne göre tasarlandığını ve daha büyük motor takılmasının kırıcı ömrünü belirgin biçimde kısalttığını açıkça yazar [2]. Yani çeneli kırıcıda “bir üst kW daha güvenli” mantığı yanlıştır: ağır kalkış sorunu motor büyüterek değil, doğru kalkış yöntemiyle çözülür.

Bu aralığın DRG gamındaki karşılığı

Tablodaki 30–355 kW arası modeller DRG pik döküm motorlarla karşılanabilir; DRG gamında 6 kutuplu (1000 d/d) seri 355 kW’a kadar çıkar. 400 kW’lık en büyük modeller ve 750 d/d (8 kutup) motor isteyen tasarımlar DRG gamı dışındadır.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Seçim tablosu nasıl okunur: kasnak, devir ve kalkış hesabı

Çeneli kırıcıda motor gücü hesapla bulunmaz, kırıcı üreticisinin tablosundan okunur. Değişim yaparken asıl kontrol edilmesi gereken devir, kasnak ve kalkıştır. Föydeki 90 kW’lık model üzerinden adımlar:

• Oran: 985 / 270 ≈ 3,65. Motor kasnağı 335 mm olduğuna göre volandaki etkin kayış çapı yaklaşık 1.222 mm’dir [2].
• DRG ile devir: 90 kW 6 kutuplu DRG-315M-6 988 d/d’de döner. Aynı 335 mm kasnakla kırıcı devri 988 × 335 / 1.222 ≈ 271 d/d olur; föydeki 270 d/d’ye denk gelir, kasnak değişmez.
• Moment: bu motorun nominal momenti 869,9 Nm, kalkış momenti oranı 2,0’dır; doğrudan yol vermede yaklaşık 1.740 Nm kalkış momenti verir. Kırıcı mili tarafında aynı 90 kW, 270 d/d’de yaklaşık 3.183 Nm moment demektir.
• Atalet: 388 kg·m²’lik volan 270 d/d’de yaklaşık 155 kJ enerji depolar; motor miline indirgendiğinde atalet 388 / 3,65² ≈ 29 kg·m² olur. En büyük modelde (4.200 kg·m², 200 d/d) depolanan enerji yaklaşık 921 kJ’dur [2]. Volan büyüdükçe kalkış süresi uzar.
• Akım: DRG-315M-6 400 V’ta 161 A çeker, kalkış akımı oranı 6,7’dir; doğrudan yol vermede yaklaşık 1.080 A’lik bir ilk akım darbesi oluşur.

Kendi kasnak ölçünüzle devri kasnak ve kayış hesaplama aracında kontrol edebilirsiniz.

Çeneli kırıcı motoru seçerken istenecek bilgiler

• Kırıcının model ve ağız ölçüsü, üreticinin önerdiği motor gücü ve motor devri (eski motorun plakası).
• Motor kasnağı çapı, kanal sayısı ve kayış profili; kasnak burcu ve mil çapı.
• Motorun kızak (gergi rayı) üzerinde mi, sabit kaide üzerinde mi durduğu; ayak delik ölçüleri.
• Yol verme şekli: yıldız-üçgen, yumuşak yol verici ya da invertör; pano ve kablo akım kapasitesi.
• Kırıcı dolu durduğunda nasıl boşaltıldığı (hidrolik ayarla açma imkânı var mı).
• Ortam: kırıcı ağzından çıkan yoğun toz, açık sahada yağmur, kış soğuğu ve yükseklik.

Devir, kalkış yöntemi ve montaj

Kırıcı devri 200–350 d/d aralığındadır [1]; motor devri kayışla buna indirilir. Föylerde 50 Hz’de 985 d/d motor verilir [2], bu da 6 kutuplu motordur. 4 kutuplu motor da teknik olarak kullanılabilir, ama kasnak oranı yaklaşık 5,5’e çıkar, motor kasnağı küçülür ve kayış sayısı artar; bu değişikliği kırıcı üreticisi onaylamalıdır.

Genel uygulamada çeneli kırıcı boşken çalıştırılır ve besleme volan devrine ulaştıktan sonra açılır. Bu durumda motorun yendiği yük volan ataletidir. Yıldız-üçgen yol vermede moment yaklaşık üçte birine düşer; örnekteki motor için bu 580 Nm civarıdır. Büyük volanlı modellerde bu moment kalkışı çok uzatabilir. Yumuşak yol verici akımı sınırlar ama momenti de düşürür; invertör ise düşük akımla tam momente yakın kalkış sağlar. Ayrıntılar için yıldız-üçgen yol verme sayfasına ve kalkış akımı yazımıza bakın. Bağlantıyı yetkili elektrikçi yapmalıdır.

Motor neredeyse her zaman ayaklı (B3) olarak kayış gergisi sağlayan bir kızak ya da menteşeli kaide üzerine bağlanır. Kesin montaj tipi ve kaide ölçüsü kırıcı üreticisinin çiziminden alınır; DRG motorların ölçüleri teknik çizimler sayfasındadır. Taş kırmada yüksek momentin neden önemli olduğunu genel olarak taş kırma tesisi motorları yazımızda anlattık.

DRG motorlarıyla eşleşme

DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır. Gamımız alüminyum gövdede 0,25–11 kW, pik dökümde 0,55–355 kW; 1000, 1500 ve 3000 d/d; 3 faz, 230/400 V ya da 400/690 V; montaj B3, B5, B14 ve B35 (sipariş notuyla). Çeneli kırıcılarda 30–355 kW arası 6 kutuplu pik döküm motorlarımız kullanılır; 4 kW ve üstü modellerimiz 400/690 V sargılı olduğundan yıldız-üçgen panoya uygundur. Not: 6 kutuplu serimizde kalkış momenti oranı 132 kW’a kadar 2,0, 160 kW ve üstünde 1,8’dir; büyük volanlı kırıcıda kalkış yöntemi buna göre seçilmelidir.

DRG MOTOR motorları teslim tarihinden itibaren 2 yıl süreyle malzeme ve üretim hatalarına karşı garantilidir (garanti belgesi).

Çeneli kırıcılar için bu güçteki motorlar

• DRG-225M-6 – 30 kW – 980 d/d – 225M pik döküm
• DRG-280M-6 – 55 kW – 985 d/d – 280M pik döküm
• DRG-315M-6 – 90 kW – 988 d/d – 315M pik döküm
• DRG-315L2-6 – 132 kW – 988 d/d – 315L pik döküm
• DRG-355M2-6 – 200 kW – 990 d/d – 355M pik döküm
• DRG-355L-6 – 250 kW – 990 d/d – 355L pik döküm

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sıkça Sorulan Sorular

Çeneli kırıcı motoru kaç kW olmalı?

Kırıcının ağız ölçüsüne bağlıdır ve üretici tablosundan okunur. Kataloglarda 600×380 mm ağızlı modelde 30 kW, 1.100×700 mm’de 90 kW, en büyük modellerde 400 kW görülür. Listedeki değerden büyük motor takmak kırıcıya zarar verebilir.

Çeneli kırıcıda 1000 devir mi 1500 devir motor mu kullanılır?

Üretici föyleri çoğunlukla 50 Hz’de 985 d/d, yani 6 kutuplu motor verir. 1500 d/d motor ancak kasnak oranı yeniden hesaplanır ve kırıcı üreticisi onaylarsa kullanılır.

Çeneli kırıcı yıldız-üçgen ile kalkar mı?

Boş kalkışta küçük ve orta modellerde genellikle kalkar; motor 400/690 V sargılı olmalıdır. Volanı büyük modellerde moment yetmeyebilir; yumuşak yol verici ya da invertör değerlendirilir.

Kırıcı taş doluyken durursa motor yeniden kaldırabilir mi?

Dolu çeneyle kalkış tavsiye edilmez. Önce ayar açılarak ya da elle boşaltma yapılarak çene rahatlatılır, sonra motor çalıştırılır; zorlamak kayış, mil ve motoru zorlar.

Kırıcının model plakasını, eski motorun etiketini ve kasnak ölçüsünü bize iletin; uygun DRG motorunu birlikte belirleyelim. Telefon +90 (542) 666 11 11, e-posta [email protected], iletişim sayfası. Tüm modeller ve güncel fiyatlar için Elektrik Motoru Online Satın Al.

Kaynaklar

1. Metso – Nordberg C Series jaw crushers (broşür) – C80–C200: azami kurulu güç 75–400 kW, kırıcı devri 350–200 d/d, besleme ağzı ölçüleri, CSS’ye göre kapasite tablosu.
2. Sandvik – Jaw Crusher Series, Technical Specification – CJ211–CJ815: motor 75–200 kW, motor devri 985 d/d (50 Hz), V-kayış sayısı ve motor kasnağı, kırıcı devri, volan atalet momenti; büyük motor uyarısı.
3. Constmach – CJC-60 Jaw Crusher – 600×380 mm ağız, 30 kW motor, 330 d/d volan devri, 60–110 t/h.