Otopark Jet Fan Motoru: İtki, Çift Yön ve Motor Seçimi

Otopark jet fanının motoru, fanın üreteceği itkiye (Newton) ve çalışacağı moda göre seçilir: 400 mm çaplı, havayı 22 m/s ile üfleyen bir jet fan yaklaşık 73 N itki verir ve bu iş için 2,2 kW, 3000 d/d bir trifaze motor (örneğin DRG-90L-2, 400 V'ta 4,35 A) yeterlidir. Asıl ayrım güçte değil kullanımdadır: fan yalnız egzoz gazını (CO) uzaklaştıran normal havalandırma için çalışıyorsa standart bir motor takılabilir; yangında dumanı süpürme görevi de varsa motor, EN 12101-3'e göre belgelenmiş fan setinin parçası olmak zorundadır.

Bu ikinci durumda yerine "aynı kW'ı" takmak çözüm değildir; belgeli setin motorunu fan üreticisi verir. DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır; standart motorlarımız duman tahliye belgesiyle satılmaz ve bu yazıda önerdiğimiz modeller yalnız normal havalandırma modu içindir. O kapsamdaki uygun modelleri Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındaki 120 model arasında görebilirsiniz.

Jet fan nedir ve otoparkta kanalın yerini nasıl tutar?

Jet fan, kasası iki ucu açık bir boru gibi olan, kısa ve hızlı bir hava jeti üfleyen aksiyel fandır. "Jet fan" bir çalışma prensibi ya da gövde adı değil, kullanım amacını anlatan bir terimdir: içindeki çark aksiyeldir, kurulum şekli tavana asılı serbest üniteler hâlindedir. Düşük tavanlı otoparklar için çarkı santrifüj olan, yassı kutu biçimli jet fanlar da vardır; amaçları aynı, prensipleri farklıdır.

Klasik havalandırmada hava, tavandaki kanallar ve menfezlerle toplanır. Jet fan sisteminde kanal yoktur: tavana belirli aralıklarla asılan fanlar, havaya hız ve yön verir; her fanın jeti çevresindeki havayı da sürükler ve otoparkın içinde bir sonraki fana, en sonunda egzoz şaftına doğru akan bir hava nehri oluşur. Taze hava rampadan ya da besleme şaftından girer, kirli hava şafttaki ana egzoz fanından çıkar. Jet fanların işi havayı dışarı atmak değil, otopark içindeki havayı itip yönlendirmektir.

İtki (N) neden debiden önemlidir?

Kanallı bir fan basınç ve debiyle tanımlanır. Jet fan ise karşısında kanal direnci olmadığı için statik basınç üretmez; değeri, havaya verdiği momentumdur. Bu yüzden kataloglarda ilk sütun itkidir: T = ρ · Q · v (ρ hava yoğunluğu kg/m³, Q debi m³/s, v çıkış hızı m/s). Aynı debiyi daha dar bir ağızdan daha hızlı üfleyen fan daha fazla itki verir, ama gücü de hızın küpüyle artar. Bir üretici kataloğundaki 315–450 mm aksiyel jet fan ailesinde yüksek devirde itki 25–98 N, kurulu motor gücü 0,55–3 kW aralığındadır [1]. Bu aralık o ürün ailesine aittir; farklı çap ve hızda başka bir jet fan için güç ayrıca hesaplanır.

Örnek hesap: 400 mm, 22 m/s

Varsayımlar: çıkış çapı 0,40 m, çıkış hızı 22 m/s, hava yoğunluğu 1,2 kg/m³, susturucular dahil fan verimi 0,45, motor marjı %15. Jet fan statik basınç üretmediği için formüldeki Δp yerine jetin dinamik basıncı (½ρv²) alınır.

• Çıkış alanı: π × 0,40² / 4 = 0,126 m²
• Debi: 0,126 × 22 = 2,76 m³/s (yaklaşık 9.950 m³/h)
• İtki: 1,2 × 2,76 × 22 ≈ 73 N
• Dinamik basınç: 0,5 × 1,2 × 22² ≈ 290 Pa
• Mil gücü: P_mil = Q·Δp / η_fan = 2,76 × 290 / 0,45 ≈ 1,78 kW
• Marjlı ihtiyaç: 1,78 × 1,15 ≈ 2,05 kW → standart 2,2 kW motor

Çark motor miline doğrudan takılı olduğundan kayış kaybı yoktur. Sonuç, aynı çaptaki katalog modelinin 2,2 kW kurulu gücüyle uyumludur [1]. Kendi değerlerinizle kontrol için Pompa & Fan Motor Gücü hesaplama aracını kullanabilirsiniz; fan eğrisi yerine geçmez, yalnız sağlama içindir.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Normal havalandırma modu ile duman modu: motor için ne değişir?

Aynı fan iki farklı göreve çağrılabilir ve motor açısından ikisi bambaşka iştir.

Normal modda CO ve araç egzozu sensörlerle izlenir ve motor bildiğimiz şartlarda çalışır. Duman modunda fanlar dumanı belirli bir yöne, egzoz şaftına süpürür; motor sıcak gazın içinde kalır.

Duman modunda çalışacak fanlar için EN 12101-3, sıcaklık ve süreyi birlikte veren sınıflar tanımlar; örneğin F200 için 200 °C'de 120 dakika, F300 için 300 °C'de 60 dakika, F400 için 400 °C'de 120 dakika [3]. Belge, fan ve motoru birlikte test edilmiş sete verilir. Bu yüzden duman görevi olan bir jet fanda motor değişimi, fan üreticisinin belgeli yedek motoru ya da onayıyla yapılır; standart bir motor takmak setin belgesini geçersiz kılar ve yangın güvenliğini riske atar. DRG'nin standart motorları bu belgeyle satılmaz. DRG motoru yalnız duman görevi olmayan, yalnız normal havalandırma yapan jet fanlarda önerilebilir. Sınırın nerede olduğunu projenin yangın senaryosu belirler; emin değilseniz proje mühendisine sorun.

Tek devir mi, çift devir mi, tersinir mi?

Otopark jet fanında kutup seçimini çap ve istenen jet hızı belirler. 400 mm'lik bir çark 2895 d/d'de dönerken kanat ucu yaklaşık 61 m/s hızla döner; bu hız kısa bir kasada yüksek jet hızı üretmek için gereklidir. Bu yüzden 315–450 mm sınıfındaki aksiyel jet fanların yüksek devri çoğunlukla 2 kutuptur; daha büyük çaplarda ya da ses sınırı sıkı projelerde 4 kutuplu motor görülür.

Çift devir otoparka özgü bir ihtiyaçtır: gece ve az araçlı saatlerde yarım devir yeterlidir. Devir yarıya inince itki yaklaşık dörtte bire, güç yaklaşık sekizde bire düşer. Örneğimizde 73 N yerine yaklaşık 18 N itki ve 0,2 kW civarı mil gücü kalır; katalogdaki aynı çaplı modelin düşük devir değeri de 18 N'dir [1]. Çift devir iki yolla sağlanır: iki hızlı (kutup değiştirmeli) motor ya da tek devirli motor + invertör. Mağazamızdaki modeller tek hızlıdır; iki hız gerekiyorsa invertörle çözülür ve invertörün fanın yangın senaryosunda yeri yoksa bu düzen sorun çıkarmaz.

Tersinir jet fanlar her iki yöne de üfler; bunu sağlayan, iki yönde aynı davranan simetrik kanat profilidir, motorun özel bir yapısı yoktur. Motorda dönüş yönü iki fazın yeri değiştirilerek ya da invertörün yön komutuyla değişir; yön değişiminden önce çarkın tam durması beklenir. Pano işini yetkili elektrikçi yapmalıdır.

Motor seçimi için kontrol listesi

• Fanın etiketi: model, çap, itki (N), devir, kurulu güç.
• Eski motorun plakası: kW, d/d, gerilim ve bağlantı, IEC gövde, montaj tipi, mil çapı.
• Fanın görevi: yalnız normal havalandırma mı, duman senaryosunda da var mı? (Varsa belgeli set şartı.)
• Tek devir, iki hızlı motor ya da invertör; tersinir çalışma var mı?
• Yol verme şekli: direkt mi, yıldız-üçgen mi, invertör mü?
• Montaj: motor kasanın içinde, hava akımının ortasında; flanşlı mı, ayaklı mı (fan üreticisinin çiziminden).
• Ortam: kapalı otoparkta nem, toz ve egzoz is birikimi; klemens kutusu ve kablo girişinin konumu.

Sorumluluk ayrımını baştan netleştirmek işinizi kolaylaştırır. Fanın seçimi, fan eğrisi, çark ve kasa tasarımı, otoparktaki fan sayısı ve yerleşimi fan üreticisinin ve proje mühendisinin işidir. Motor tedarikçisinin işi ise verilen mil gücü, devir, montaj ve ortam şartına uygun motoru sağlamaktır.

Montaj, yol verme ve motor bağlantısı

Jet fanda motor kasanın ortasında, çarkın hemen arkasında durur ve jetin içinden geçen hava motoru soğutur. Motor kasaya genellikle bir taşıyıcı üzerinden bağlanır; bu bağlantı fan modeline göre ayaklı (B3) ya da flanşlı (B5/B14) olabilir. Fanın tavana askı ile montajı, motorun IEC montaj tipinden ayrı bir konudur; motorun kesin montaj tipi fan üreticisinin çiziminden alınır ve siparişte not edilir. DRG motorları B3/B5/B14/B35 montajla sipariş notuyla verilir.

Yol vermede bir üreticinin kendi uygulaması, 2,2 kW'a kadar motorlara doğrudan yol verme, 3 kW ve üzerine yıldız-üçgen yol vermedir [1][2]. Burada dikkat edilecek bir ayrıntı var: yıldız-üçgen yol verme, motorun 400 V şebekede üçgen bağlanmasını, yani 400/690 V sargıyı gerektirir. DRG gamında 3 kW'a kadar motorlar 230/400 V, 4 kW ve üzeri 400/690 V'tur. Mevcut panonuz yıldız-üçgen ise ve 3 kW'lık bir motor takacaksanız bunu baştan konuşun. Yol verme seçenekleri için yıldız-üçgen yol verme aracına bakabilirsiniz.

DRG motorlarıyla eşleşme

DRG gamı alüminyum gövdede 0,25–11 kW, pik dökümde 0,55–355 kW, 1000/1500/3000 d/d, 3 faz, 230/400 V ya da 400/690 V'tur; montaj B3/B5/B14/B35 sipariş notuyla belirlenir. Otopark jet fanlarında güç küçük olduğu ve fan tavana asıldığı için hafif alüminyum gövde öne çıkar. Yazının ortasındaki model ve fiyat tablosu normal havalandırma modundaki jet fanlar içindir; piyasadaki tüm jet fan güçlerinin DRG ürünü olduğu anlamına gelmez.

Hesap örneğimizdeki 400 mm fan için DRG-90L-2 uygundur. Daha büyük çaplı ve 4 kutuplu fanlarda DRG-100L1-4 gibi modellere bakılır. Mevcut fanın mil çapı ve flanş ölçüsü yeni motorla aynı olmalıdır; bunu eski motorun plakası ve ölçüsüyle karşılaştırın. Aksiyel ve radyal fanlarda genel güç ve devir mantığı için havalandırma fanı motoru yazımıza, devir düşürmenin güce etkisi için affinity yasaları yazımıza bakabilirsiniz. Tüm fan uygulamaları Fan Motorları sayfamızda.

Otopark jet fanları için DRG motorları

• DRG-90S-2 – 1,5 kW – 2.895 d/d – 90S alüminyum
• DRG-90L-2 – 2,2 kW – 2.895 d/d – 90L alüminyum
• DRG-100L-2 – 3 kW – 2.895 d/d – 100L alüminyum
• DRG-100L1-4 – 2,2 kW – 1.450 d/d – 100L alüminyum

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Otopark jet fan motoru: sık sorulan sorular

Jet fan motoru kaç kW olur?

Sabit bir değer yoktur; itki, çap ve çıkış hızı belirler. Bir üretici kataloğunda 315–450 mm otopark jet fanlarının kurulu gücü 0,55–3 kW aralığındadır [1]. Kendi fanınız için etiketteki güce ya da itki ve çaptan yapılan hesaba bakın.

Duman tahliye jet fanına normal motor takılır mı?

Hayır. Duman görevi olan fanlarda motor, EN 12101-3'e göre fanla birlikte belgelenmiş setin parçasıdır; değişim fan üreticisinin belgeli motoruyla yapılır. DRG'nin standart motorları bu belgeyle satılmaz.

Jet fan neden iki devirli çalışır?

Az araçlı saatlerde yarım devir yeterlidir; devir yarıya inince güç yaklaşık sekizde bire düşer ve ses azalır. Tam devir, kirlilik yükseldiğinde ya da projede tanımlı acil durumlarda kullanılır.

Jet fanın dönüş yönü nasıl değiştirilir?

Trifaze motorda iki fazın yeri değiştirilir ya da invertörde yön komutu verilir; önce çarkın tam durması beklenir. Yalnız simetrik kanatlı (tersinir) fanlar iki yönde aynı itkiyi verir. Bu işi yetkili elektrikçi yapmalıdır.

Fan etiketinizi ve eski motorun plakasını bize iletin, uygun modeli birlikte belirleyelim: telefon +90 (542) 666 11 11, e-posta [email protected], iletişim sayfası. DRG MOTOR motorları teslim tarihinden itibaren 2 yıl süreyle malzeme ve üretim hatalarına karşı garantilidir (garanti belgesi). Güncel fiyatlar için Elektrik Motoru Online Satın Al.

Kaynaklar

1. Kruger – Induced Jet Fan IJB & IJC II Series (katalog, PDF) – itki ve kurulu güç tablosu, yüksek/düşük devir, yol verme notu.
2. Kruger – Jet fan ürün sayfası – 2,2 kW'a kadar doğrudan, 3 kW ve üzeri yıldız-üçgen yol verme.
3. BS EN 12101-3 – Smoke and heat control systems, Part 3: Powered smoke and heat control ventilators – F200/F300/F400 sıcaklık-süre sınıfları.