Yangın Pompası Motoru: Elektrikli Ana Pompa, Jokey Pompa ve Motor Seçimi

Yangın pompası motoru, sprinkler ve yangın dolabı şebekesine su basan elektrikli ana pompayı çalıştıran trifaze motordur; piyasadaki setlerde bu motor çoğunlukla 11 kW ile 315 kW arasındadır ve pompanın çalışma noktasına göre değil, eğrisi boyunca çekebileceği en yüksek güce göre seçilir [1][2]. Bir yangın setinde motor tek başına değerlendirilmez: set, ilgili standarda (Avrupa'da EN 12845, ABD kökenli projelerde NFPA 20) göre onaylı ya da listeli olmalıdır ve DRG motorlarının bu kapsamda bir onay belgesi yoktur.

Bu sayfa yangın setindeki üç pompanın (elektrikli ana, dizel yedek, jokey) görevini, ana pompa motorunun gücünün nasıl belirlendiğini, piyasadaki setlerde görülen motor güçlerini ve DRG motorunun hangi durumlarda tedarik edilebileceğini anlatır. Standart motorları ve güncel fiyatları Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındaki 120 model arasında görebilirsiniz. Genel bakış: Pompa Motorları.

Yangın pompası seti nedir, hangi pompalardan oluşur?

Yangın pompası bir kullanım amacının adıdır. Çalışma prensibi bakımından ana pompa bir santrifüj pompadır; gövde olarak çoğunlukla EN 733 ölçülü uçtan emişli, büyük debilerde ayrık gövdeli (split case) pompadır ve motorla birlikte bir şase üzerine kaplinle bağlanır. İki üretici kataloğunda tarif edilen tipik düzen şöyledir [1][2]:

• Jokey pompa: Şebekedeki küçük kaçakları karşılayıp basıncı ayarda tutan küçük, genellikle dikey çok kademeli pompadır. Ana pompanın gereksiz yere kalkmasını önler; alt basınç değerinde kalkar, üst değerde durur.
• Elektrikli ana pompa: Bir sprinkler açılıp basınç düşmeye devam edince kalkar ve sistemin tasarım debisini verir.
• Yedek pompa: Ana pompa kalkmazsa ya da durursa devreye girer. Ana ve yedek pompa aynı kaynaktan beslenmez: ya ikisi de ayrı elektrik kaynaklarından beslenen elektrikli pompadır ya da biri elektrikli, diğeri dizel tahriklidir.

Bu sistemi hidrofor setinden ayıran şey basınçlandırmanın kendisi değil, kurallardır: pompa yalnız elle durdurulur, motor ısındığında bile set durmaz ve yalnız arıza sinyali verir [1]; pompa, motor ve pano onaylı bir set olarak tasarlanır.

Nerelerde kullanılır?

• Fabrika, depo ve lojistik merkezlerinin sprinkler sistemleri.
• AVM, otel, hastane ve yüksek binaların yangın dolabı ve sprinkler hatları.

Onay ve listeleme şartı: DRG motoru nerede kullanılabilir?

Yangın pompası setlerinin ilgili standartlara (ör. EN 12845, NFPA 20) göre onaylı ya da listeli olması istenir. NFPA 20 için kaynakta onaylı pompaların debi-basınç, kapalı vana basıncı ve motor gücü şartlarını sağladığı, panonun da UL ve FM gibi kuruluşlarca listelenmiş ya da onaylanmış olması gerektiği yazılıdır; aynı katalog NFPA uyumu için NEMA motor kullanıldığını not eder [2]. EN 12845 setlerinde ise ana pompa motorları IEC 60034'e göre üretilmiş standart motorlardır [1].

DRG motorlarının bu kapsamda (EN 12845, NFPA 20, UL ya da FM) bir onay ya da listeleme belgesi yoktur. Bu yüzden:

• Onaylı ya da listeli bir yangın setindeki motoru, set üreticisinin onayı olmadan DRG motoruyla değiştirmeyin; set onayı geçersiz kalabilir.
• DRG motoru, onay şartı aranmayan uygulamalarda (örneğin standart dışı işletme içi su basma, deneme ve yıkama hatları) ya da set üreticisinin kendi onay sürecinde motor tedariki için önerilebilir.
• Jokey pompa, kaynakta NFPA'nın özel bir şartına tabi değildir [2]; yine de motor değişimi set üreticisi ve yetkili kuruluşla teyit edilmelidir.

Sitemizdeki yangın pompası motoru tedariki yazısı motorun genel özelliklerini ele alır; bu sayfa set düzeni ve güç seçimine odaklanır.

Ana pompa motor gücü: eğri kuralı ve piyasadaki setler

Motor neden çalışma noktasına göre seçilmez?

Bir sanayi pompasında motor, çalışma noktasındaki güce küçük bir pay eklenerek seçilir. Yangın pompasında durum farklıdır: yangında açılan sprinkler sayısı bilinmez ve pompa eğrisinin sağına, daha büyük debiye kayabilir. Santrifüj pompada mil gücü debiyle birlikte artar. Bu yüzden kurallar motorun eğri boyunca en yüksek güce yetmesini ister.

• EN 12845 tarafında bir üretici kataloğu, sigortacı kuruluşun kuralına göre motor gücünün eğri üzerinde belirli bir NPSH değerine karşılık gelen noktada okunduğunu ve çalışma noktasındaki ihtiyacın üzerinde bir fazla güç istendiğini gösterir [1].
• NFPA 20 tarafında motor akımı, pompanın hiçbir yük durumunda tam yük akımı ile servis faktörünün çarpımını geçmemelidir; üretici en yüksek gücü, debi arttığında gücün artık yükselmediği noktadan belirler [2].

Aynı mantık devirde de geçerlidir. Kaynaktaki küçük ana pompa 2 kutuplu, yaklaşık 2930–2950 d/d motorla, büyük ana pompa 4 kutuplu, yaklaşık 1480–1490 d/d motorla verilir [1]. Pompanın tasarlandığı devirden farklı motor takmak onaylı eğriyi geçersiz kılar.

A) Piyasadaki yangın pompası modellerinde görülen motor gücü

Bu ekipman grubunda üretici modeline ve kapasitesine göre elektrikli ana pompa için yaklaşık 11–315 kW motor seçenekleri görülür [1][2]; jokey pompa motoru ayrı ve küçüktür [1]. Aynı pompa modelinde çark çapı büyüdükçe motor da büyür: kaynaktaki en küçük modelde çark çapına göre 11, 15, 18,5 ve 22 kW kademeleri vardır [1]. Debi (m³/h) ve basma yüksekliği arttıkça güç büyür. Setin toplam gücü ana + yedek + jokey olarak toplanmaz; ana ve yedek pompa aynı anda değil, biri diğerinin yerine çalışır.

B) DRG gamında karşılığı olan motorlar

A aralığının DRG'nin 0,25–355 kW, 1000/1500/3000 d/d gamıyla kesişen kısmı 11–315 kW'tır; jokey pompa motorları da (1,5–4 kW) gamın içindedir. Ancak bu yalnız güç ve devir eşleşmesidir: onaylı ya da listeli bir sette motor değişimi için set üreticisinin onayı gerekir, NEMA motor isteyen NFPA 20 setleri ve dizel yedek pompanın tahriki DRG gamı dışındadır.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Örnek hesap: eğriden motor gücü okumak

Çalışma noktasındaki mil gücü P = ρ·g·Q·H / η_pompa ile hesaplanır (Q m³/s, H m, ρ kg/m³, g 9,81 m/s²; sonuç W). Örnek: bir depo sprinkler sisteminin tasarım noktası 150 m³/h debi ve 80 m basma yüksekliği. Pompa verimi 0,72 varsayılırsa çalışma noktasındaki mil gücü P = 1000 × 9,81 × (150/3600) × 80 / 0,72 ≈ 45,4 kW olur.

Yangın pompasında ise karar pompa üreticisinin güç eğrisinden verilir. Aynı pompanın eğrisinde, standardın istediği noktada okunan güç 51 kW ise motor yine 55 kW'tır; okunan değer 57 kW çıkarsa motor 75 kW'a çıkar. Eğri okunmadan çalışma noktasına göre seçilen motor, yangında çok sprinkler açıldığında aşırı yüklenebilir; yangın setinde motor ısınsa bile pompa durdurulmaz [1]. Bu yüzden güç seçimini pompa üreticisinin onaylı eğrisi ve standardın ilgili kuralı belirler. Çalışma noktasını Pompa & Fan Motor Gücü aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Motor seçimi ve yol verme için gereken veriler

Pompanın debi ve basınç performansı onaylı pompa hidroliğine aittir; motor yalnız milde istenen gücü ve devri verir. Yangın seti için motor tedariki istenirse şunlar gerekir:

• Setin hangi standarda göre kurulduğu ve onay/listeleme durumu; set üreticisinin motor değişimi için yazılı onayı.
• Pompa etiketi ve güç eğrisi: tasarım debisi, basma yüksekliği, eğri üzerindeki en yüksek güç.
• Eski motorun plakası: kW, devir, IEC gövde, gerilim, mil ve ayak ölçüleri.
• Yol verme şekli: doğrudan, yıldız-üçgen ya da ototransformatör; pano tipi.
• Elektrik beslemesi: ana ve yedek pompanın ayrı kaynakları, gerilim düşümü ve kablo kesiti.

Yol vermede iki örnek kaynak var. Bir üretici kendi EN 12845 setinin panosunda 22 kW'a kadar doğrudan, üstünde yıldız-üçgen yol verir [3]. Başka bir üretici yangın pompası panosunu yıldız-üçgen ya da doğrudan/ototransformatör yol vermeli olarak sunar ve yıldız-üçgende motora iki kablo, doğrudan yol vermede tek kablo çekildiğini belirtir [1]. Yıldız-üçgen yol verilecekse 400 V şebekede motor sargısı 400/690 V olmalıdır; DRG gamında 4 kW ve üstü motorlar bu gerilimdedir. Ayrıntı: yıldız-üçgen yol verme. Bağlantıyı yetkili elektrikçi yapmalıdır.

DRG motorlarıyla eşleşme

DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır. Gamımız alüminyum gövdede 0,25–11 kW, pik dökümde 0,55–355 kW; 1000, 1500 ve 3000 d/d; 3 faz, 230/400 V ya da 400/690 V; montaj B3, B5, B14 ve B35 (sipariş notuyla). Aşağıdaki tablo, yangın pompası ana pompalarında sık görülen güçlere denk gelen 2 kutuplu modelleri yalnız güç ve devir eşleşmesi olarak gösterir; bu motorların EN 12845, NFPA 20, UL ya da FM onayı yoktur.

Örnekteki 55 kW ihtiyaç için güç ve devir karşılığı DRG-250M-2 (2970 d/d, 400 V'ta 93,5 A), 75 kW için DRG-280S-2 (400 V'ta 127 A) modelidir. DRG MOTOR motorları teslim tarihinden itibaren 2 yıl süreyle malzeme ve üretim hatalarına karşı garantilidir (garanti belgesi).

Yangın pompası için güç karşılığı olan DRG motorları

• DRG-160M1-2 – 11 kW – 2945 d/d – 160M pik döküm
• DRG-180M-2 – 22 kW – 2955 d/d – 180M pik döküm
• DRG-225M-2 – 45 kW – 2965 d/d – 225M pik döküm
• DRG-250M-2 – 55 kW – 2970 d/d – 250M pik döküm
• DRG-280S-2 – 75 kW – 2975 d/d – 280S pik döküm
• DRG-315S-4 – 110 kW – 1488 d/d – 315S pik döküm

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Yangın pompası motoru: sık sorulan sorular

Jokey pompa nedir, motoru kaç kW olur?

Jokey pompa, şebekedeki küçük kaçakları karşılayıp basıncı tutan küçük pompadır; ana pompanın gereksiz kalkmasını önler. Bir üreticinin panolarında jokey pompa motoru 1,5–4 kW aralığındadır.

Yangın pompası motoru yanınca herhangi bir trifaze motor takılır mı?

Onaylı ya da listeli bir sette hayır; set üreticisinin onayı olmadan motor değiştirilirse set onayı geçersiz kalabilir. Önce set üreticisi ve yetkili kuruluşla görüşün.

Yangın pompası motoru neden çalışma noktasından büyük seçilir?

Yangında açılan sprinkler sayısı bilinmez ve pompa daha büyük debiye kayabilir; santrifüj pompanın gücü debiyle artar. Kurallar motorun eğri boyunca en yüksek güce yetmesini ister.

Yangın pompasında dizel motor neden var?

Ana ve yedek pompa aynı kaynaktan beslenmez. Elektrik kesilse bile su basılabilmesi için yedek pompa çoğu zaman dizel tahriklidir.

Setin standardını, pompa eğrisini ve eski motorun plakasını iletin; onay gerektirmeyen uygulamalar ya da set üreticisinin onay süreci için uygun DRG modelini birlikte netleştirelim. Telefon +90 (542) 666 11 11, e-posta [email protected], iletişim sayfası. Tüm modeller ve güncel fiyatlar için Elektrik Motoru Online Satın Al.

Kaynaklar

1. Grundfos – Fire NKF Data Booklet (EN 12845 / VdS) – bir jokey + iki yangın pompası düzeni; en küçük model 11–22 kW (2 kutup, ~2930–2950 d/d), en büyük model 110–250 kW (4 kutup, ~1480–1490 d/d); motor gücünün eğri üzerindeki fazla güce göre seçimi; jokey pompa panosu 1,5–4 kW; yıldız-üçgen ve doğrudan yol verme kablo notu.
2. Grundfos – Fire DNF, Fire HSEF Data Booklet (NFPA 20) – NFPA 20 setlerinde elektrikli sistemler 15–315 kW motorla; motor akımının servis faktörü dahil tam yük akımını aşmaması; listeli/onaylı pompa ve pano şartı; jokey pompanın NFPA'ya özel şarta tabi olmaması; NFPA uyumu için NEMA motor notu.
3. Wilo – SiFire Easy 80/315-318/160EJ ürün sayfası – EN 12845:2015 + A1:2019 kompakt set: EN 733 ana pompa + dikey çok kademeli jokey pompa; ana motor 160 kW, 2980 d/d; kendi panosunda 22 kW'a kadar doğrudan, üstünde yıldız-üçgen yol verme.