Tarımsal Sulama Pompası Motoru: Yüzey Pompalarında Motor Seçimi

Sulama pompası motoru, tarladaki yüzey pompasını (yatay milli santrifüj ya da çok kademeli pompa) kaplinle veya monoblok gövdeyle çeviren standart trifaze asenkron motordur; gücü pompanın basacağı debi ve basma yüksekliğinden çıkar. Örneğin bir göletten saatte 90 m³ suyu 55 m basma yüksekliğiyle yağmurlama hattına basan bir pompa, pompa verimi 0,70 alınırsa milde yaklaşık 19,3 kW ister; %10 payla bu 21,2 kW eder ve 22 kW, 2 kutuplu bir motor seçilir. Kuyunun içine sarkıtılan dalgıç pompanın motoru ise bu sayfanın konusu değildir: o, suyun içinde çalışan ince gövdeli özel bir motordur ve DRG dalgıç motor satmaz; konuya derin kuyu ve dalgıç pompa motorları yazımızda değindik.

Bu sayfa motoru suyun dışında duran sulama pompalarını; bağlantı türlerini, piyasadaki güçleri, sezonluk kullanımı ve uzun kablo hattını anlatır. Uygun motorları ve güncel fiyatları Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındaki 120 model arasında görebilirsiniz. Diğer pompa uygulamaları için: Pompa Motorları.

Yüzey tipi sulama pompası nedir, sistemde nerede durur?

Çalışma prensibi santrifüjdür: dönen çark suya hız kazandırır, salyangoz gövde bu hızı basınca çevirir. Kurulum yataydır: pompa ve motor, su kaynağının kıyısında ya da pompa odasında bir şase üzerinde durur. Kullanım amacı tarımsal sulamadır; yani "sulama pompası" ayrı bir prensip değil, santrifüj pompanın tarladaki hâlidir.

Yüzey pompası suyu ya göletten, sulama kanalından, depodan ya da sığ bir kuyu ağzından emer. Emme tarafında fiziksel bir sınır vardır: bir üreticinin EN 733 monoblok pompa föyünde manometrik emme yüksekliği 7 m ile sınırlıdır [1]. Su seviyesi bu sınırın altına inen derin kuyularda yüzey pompası çalışmaz; orada dalgıç ya da dik milli türbin pompa kullanılır. Bu yüzden sulamada pompa tipini önce su kaynağının derinliği belirler, motor ondan sonra gelir.

Tarlada sık görülen kullanım yerleri:

• Göletten veya kanaldan damla sulama hattına su basan, filtre grubunun önündeki pompa.
• Yağmurlama ve tamburlu (makaralı) sulama makinelerini besleyen yüksek basınçlı pompa.
• Seralarda depodan gübreleme ünitesine ve damla hatlarına su veren pompa.

Hangi pompa türü, motor nasıl bağlanır?

Sulamada üç düzen öne çıkar. Santrifüj, uçtan emişli ve çok kademeli pompa motorlarının genel anlatımı ayrı sayfaların konusudur; burada yalnız tarladaki farklar var.

Tek kademeli santrifüj pompa (yüksek debi, orta basınç)

Damla sulama ve salma (karık) sulamada en yaygın türdür. Monoblok tipte çark doğrudan motor milinde durur; motor flanşla pompa gövdesine bağlanır ve mil ucu pompa üreticisinin ölçüsündedir. Kaplinli tipte pompa kendi yatak gövdesiyle şase üzerindedir; ayaklı (B3) standart motor esnek kaplinle bağlanır. Kaplinli düzende aynı kW, devir ve IEC gövdedeki motor takılabilir; monoblokta önce mil ve flanş ölçüsü kontrol edilir.

Yatay çok kademeli pompa (yüksek basınç)

Arka arkaya dizilmiş çarklar basıncı kademe kademe artırır. Uzun yağmurlama hatları, tamburlu sulama makineleri ve yüksek kotlu araziler bu pompayı ister. Bir üretici kataloğunda yatay çok kademeli seri şaseli ve kaplinli olarak, standart kapalı motorlarla eşleştirilmiş tablolarla verilir [3]; motor yine ayaklı ve kaplinlidir.

Traktör kuyruk milinden (PTO) elektriğe geçiş

Römork tipi traktör pompaları kuyruk milinden kardan ile çevrilir ve bir üretici bu seride 120 kW'a kadar güç verir [2]. Tarlaya elektrik hattı geldiğinde bu pompaların bir kısmı elektrik motoruna çevrilir. Burada iki noktaya dikkat edin: pompanın tasarım devri (kuyruk mili devri ile pompa mili devri, aradaki dişli kutusu nedeniyle aynı olmayabilir) ve motor milinin pompaya hangi elemanla bağlanacağı. Pompa milinin devrini pompa etiketinden okuyun; motor devri buna eşitse kaplin, değilse kayış-kasnak düzeni gerekir. Kardan milini doğrudan motor miline bağlamak doğru değildir.

Sulama pompalarında motor gücü kaç kW?

A) Piyasadaki pompa modellerinde görülen motor gücü

Bu pompa grubunda üretici modeline ve kapasitesine göre yaklaşık 1,5–132 kW motor seçenekleri görülür [1][2][3]. Tablodaki her satır tek motorludur; sulama pompasında yardımcı motor bulunmaz. Aynı gövde ölçüsündeki pompada bile çark çapı değiştikçe güç değişir: tablodaki 65/160 gövdesinde üretici aynı gövdeye 9,2, 11 ve 15 kW'lık üç çark-motor seçeneği koyar [1]. Debi ve basma yüksekliği birlikte büyüdükçe güç hızla artar; bu yüzden pompa seçimi bitmeden motor gücü söylenemez.

Tarlaya özgü bir uyarı: santrifüj pompada motor yükü debiyle artar. Sezon içinde açık vana ya da yağmurlama başlığı sayısı artarsa basma yüksekliği düşer, debi yükselir ve motor plaka gücünün üstüne çıkabilir. Motoru pompa eğrisinin en büyük debideki gücüne göre seçmek bu riski kapatır. Devir ve güç ilişkisinin ayrıntısı affinity yasaları yazımızda.

B) DRG gamında karşılığı olan motorlar

Yukarıdaki 1,5–132 kW aralığının tamamı DRG'nin 0,25–355 kW gamı içinde kalır ve sulama pompalarının istediği 1500 ve 3000 d/d devirler gamda vardır. Kesişmeyen kısımlar güçle değil motor türüyle ilgilidir: kuyu dalgıç motorları, dizel ya da traktörle çalışan pompaların kendi tahrikleri ve monoblok pompalarda pompa üreticisinin özel milli motoru DRG kapsamı dışındadır.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Örnek hesap ve motor seçimi için kontrol listesi

Pompanın mile istediği güç P = ρ·g·Q·H / η_pompa bağıntısıyla bulunur (ρ kg/m³, Q m³/s, H m, P W). Girişteki örneğin adımları:

• Debi: 90 m³/h = 0,025 m³/s.
• Basma yüksekliği: arazi kot farkı, boru ve filtre kayıpları ile yağmurlama başlığının istediği basınç toplamı 55 m.
• Mil gücü: 1000 × 9,81 × 0,025 × 55 / 0,70 ≈ 19.270 W, yani yaklaşık 19,3 kW.
• %10 pay ile 21,2 kW; standart motor 22 kW.

Pompa 2 kutup için tasarlanmışsa DRG-180M-2 (22 kW, 2955 d/d, 400 V'ta 38,5 A), 4 kutup için tasarlanmışsa DRG-180L-4 (22 kW, 1470 d/d, 400 V'ta 39,7 A) uygundur. Pompa etiketindeki devirden ayrılmayın. Kendi değerlerinizle aynı hesabı Pompa & Fan Motor Gücü aracında yapabilirsiniz.

Sulama pompası için motor istemeden önce şu bilgileri toplayın:

• Pompa etiketi: debi, basma yüksekliği, devir; monoblok mu kaplinli mi.
• Eski motorun plakası: kW, d/d, IEC gövde, montaj tipi (B3 ayaklı, B5 ya da B35 flanşlı), mil çapı.
• Su kaynağı: gölet mi, kanal mı, depo mu; sezon sonunda su seviyesinin ne kadar düştüğü.
• Sulama yöntemi: damla, yağmurlama, tamburlu makine; aynı anda açılan en fazla hat sayısı.
• Trafo ile pompa arasındaki kablo uzunluğu ve mevcut kablo kesiti.
• Yol verme: doğrudan, yıldız-üçgen, yumuşak yol verici ya da invertör.
• Motorun duracağı yer: açık arazi mi, sundurma altı mı, pompa odası mı.

Sezonluk çalışma ve uzun kablo hattında gerilim düşümü

Sulama motoru birkaç ay yoğun çalışır, kalan aylarda durur; duran motorun sargısına nem çeker, klemens kutusunda yoğuşma olur. Sezon başında motoru çalıştırmadan önce yetkili bir elektrikçiye sargı izolasyonunu ölçtürün, mili elle çevirerek serbest döndüğünü görün, klemens bağlantılarını sıkın ve ilk çalıştırmada dönüş yönünü pompadaki okla karşılaştırın.

Tarlada trafo çoğu zaman pompadan yüzlerce metre uzaktadır. Kabloda düşen gerilim motorun aynı gücü daha yüksek akımla çekmesine yol açar ve kalkışı zorlaştırır. Bakır kabloda direncin etkisi yaklaşık ΔU ≈ √3 · I · (ρ_Cu · L / S) · cos φ ile hesaplanır (ρ_Cu = 0,0178 Ω·mm²/m). Örnekteki 22 kW motor için 400 V'ta 38,5 A ve cos φ = 0,89 ile 300 m'lik hatta sonuçlar:

Kalkışta akım ve düşüm birkaç kat büyür; DRG-180M-2 için kalkış akımı oranı 8,2'dir. Uzun hatta doğrudan yol verilen büyük motor kalkmakta zorlanır. Bu motor 400/690 V sargılı olduğundan 400 V şebekede yıldız-üçgen yol vermeye uygundur; ayrıntı için yıldız-üçgen yol verme sayfasına, kesiti kendi hattınıza göre bulmak için motor kablo kesiti hesaplama aracına bakın. Kabul edilebilir düşüm sınırını proje ve dağıtım şirketi şartları belirler.

DRG motorlarıyla sulama pompası eşleşmesi

DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır. Gamımız alüminyum gövdede 0,25–11 kW, pik dökümde 0,55–355 kW; 1000, 1500 ve 3000 d/d; 3 faz, 230/400 V ya da 400/690 V; montaj B3, B5, B14 ve B35 (sipariş notuyla). Kaplinli yüzey pompalarında ayaklı B3 motor doğrudan karşılıktır; monoblok pompalarda flanş ve mil ölçüsü teyit edildikten sonra B5 ya da B35 motor değerlendirilir. Sulamada sık görülen güçler için örnek modeller:

DRG MOTOR motorları teslim tarihinden itibaren 2 yıl süreyle malzeme ve üretim hatalarına karşı garantilidir (garanti belgesi).

Sulama pompaları için DRG motorları

• DRG-132S1-2 – 5,5 kW – 2930 d/d – 132S pik döküm
• DRG-160M1-2 – 11 kW – 2945 d/d – 160M pik döküm
• DRG-180M-2 – 22 kW – 2955 d/d – 180M pik döküm
• DRG-200L1-2 – 30 kW – 2960 d/d – 200L pik döküm
• DRG-160L-4 – 15 kW – 1465 d/d – 160L pik döküm
• DRG-200L-4 – 30 kW – 1475 d/d – 200L pik döküm

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sulama pompası motoru: sık sorulan sorular

Sulama pompası için kaç kW motor gerekir?

Pompanın debisi ve basma yüksekliği belirler. 90 m³/h suyu 55 m basan bir pompa yaklaşık 19,3 kW mil gücü ister ve 22 kW motorla çalışır; piyasadaki yüzey pompalarında 1,5 kW'tan 132 kW'a kadar motorlar görülür.

Dalgıç pompanın yanan motoru yerine standart motor takılır mı?

Hayır. Kuyu dalgıç motoru suyun içinde çalışacak şekilde yapılmış özel bir motordur; standart kuru tip motor suya giremez. DRG dalgıç motor satmaz; yalnız suyun dışında duran yüzey pompalarına motor verir.

Traktörle çalışan sulama pompasını elektrik motoruna çevirebilir miyim?

Çoğu zaman evet, ama pompa milinin devrini etiketten okuyup motoru buna göre seçmek ve bağlantıyı kaplin ya da kayışla yapmak gerekir. Trafo gücü ve kablo hattı da önceden kontrol edilmelidir.

Uzaktaki sulama motoru neden termik attırıyor?

En sık iki neden vardır: uzun ve ince kablo yüzünden düşen gerilim ve açık hat sayısı artınca pompanın büyük debiye kayması. Önce motor klemensinde gerilimi ve akımı ölçtürün, sonra vana düzenini kontrol edin.

Pompa etiketini, motor plakasını ve kablo uzunluğunu iletin; uygun DRG modelini birlikte netleştirelim. Telefon +90 (542) 666 11 11, e-posta [email protected], iletişim sayfası. Tüm modeller ve güncel fiyatlar için Elektrik Motoru Online Satın Al.

Kaynaklar

1. Pedrollo – F, Centrifugal pumps standardized according to EN733, 50 Hz (veri föyü) – EN 733 monoblok seri, 1,5–75 kW; F 32/160C, F 65/160A, F 100/250A satırları; sulama kullanım alanı; emme yüksekliği 7 m.
2. Caprari – Products overview – yatay tek kademeli pompalar 132 kW, römork tipi traktör pompaları 120 kW, dizel motor için SAE flanşlı pompalar 150 kW üst sınırları.
3. Caprari – MEC-MR, Multistage pumps with horizontal shaft (katalog) – şaseli ve kaplinli seçim tabloları: 4 kutupta 3 kW (100L) ile 132 kW (315M), 2 kutupta 110 kW (315S) arası standart motor eşleşmeleri.