Kanal Tipi Santrifüj Fan Motoru: Yuvarlak ve Dikdörtgen Kanallarda Seçim

Kanal tipi fanın motoru, fanın büyüklüğüne göre iki ayrı yoldan çözülür: yuvarlak ve dikdörtgen kanallara takılan küçük kanal fanlarının çoğunda motor çarkla tek parça üretilir ve arıza durumunda motor değil fanın kendisi değiştirilir; kayışlı ya da doğrudan tahrikli büyük endüstriyel in-line santrifüj fanlarda ise standart IEC ölçülü trifaze asenkron motor kullanılır ve bu motor fanın mil gücü, devri ve montaj şekline göre seçilir. Örneğin 5.400 m³/h debiyi 600 Pa statik basınçla taşıyan kayışlı bir kanal fanı, fan verimi 0,60 varsayılırsa yaklaşık 1,5 kW mil gücü ister; kayış kaybı ve payla 2,2 kW, 4 kutuplu bir motor yeterli olur.

Bu yazı, kanal içine seri bağlanan santrifüj fanları anlatır: hangi fanda motor ayrı alınabilir, hangisinde alınamaz, motor seçimi için hangi bilgilerin toplanması gerekir ve DRG gamında hangi modeller bu işe uyar. Uygun motorları ve güncel fiyatları Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındaki 120 model arasında görebilirsiniz. Genel bakış: Fan Motorları.

"Kanal tipi" bir gövde adıdır: içindeki çark santrifüjdür

Fan terimleri üç farklı şeyi anlatır. Aksiyel, santrifüj ve karışık akışlı kelimeleri çalışma prensibini; duvar tipi, kanal tipi ve çatı tipi kelimeleri gövdeyi ve kurulumu; duman tahliye ya da toz toplama gibi kelimeler ise kullanım amacını söyler. "Kanal tipi" bu sınıflamada gövde/kurulum grubundadır. Yani "kanal tipi fan" aramasının arkasında aksiyel, karışık akışlı ya da santrifüj çarklı fanlar olabilir. Bu yazının konusu santrifüj (radyal) çarklı olanlardır.

Kanal tipi santrifüj fanda hava çarka eksenden girer, kanatlar arasında dışarı doğru savrulur ve gövde onu yeniden kanal eksenine çevirir. Böylece fan, kanalın tam ortasına iki flanşla bağlanabilir; ayrı bir salyangoz gövdesine ve 90 derecelik dönüşe gerek kalmaz. Piyasada iki gövde yaygındır:

• Yuvarlak in-line fan: 100–315 mm sınıfındaki yuvarlak kanallara doğrudan geçer; konut, ofis, banyo-WC egzozu ve küçük mutfak hatlarında kullanılır.
• Dikdörtgen (kare) kanal fanı: dikdörtgen kanal ölçüsüne göre üretilen kutu gövdedir; klima ve havalandırma santrali çıkmayan mağaza, restoran, atölye ve depo hatlarında kullanılır. Büyük ölçülerde servis kapaklı ve kayışlıdır.

Kanal tipi aksiyel fandan farkı: basınç

Kanal tipi aksiyel fanda hava çarkın içinden düz geçer; aynı çapta yüksek debi verir ama kanal direnci arttıkça debisi hızla düşer. Santrifüj çark ise aynı çap ve devirde belirgin olarak daha yüksek statik basınç üretir. Kanal uzunsa, hatta filtre, ısıtıcı batarya, susturucu ya da çok sayıda dirsek varsa kanal tipi santrifüj fan seçilir. Aynı debide daha yüksek basınç, daha yüksek mil gücü demektir. Bu yüzden eski aksiyel fanın motor gücü, yerine konan santrifüj kanal fanı için ölçü olmaz.

Motor bu fanın neresindedir: bütünleşik, doğrudan tahrik ya da kayış

Bütünleşik motorlu küçük kanal fanları

Yuvarlak in-line fanların ve küçük dikdörtgen kanal fanlarının büyük çoğunluğu dış rotorlu motorla gelir: motorun dönen kısmı çarkın göbeğine yerleştirilmiştir, çark ve motor fabrikada birlikte balanslanır. Bir üretici kataloğunda yuvarlak kanal fanı serisinin tamamı tek fazlı, 230 V, IP44 dış rotorlu motorla verilir ve en büyük giriş gücü 73 ile 352 W arasındadır [2]. Dikdörtgen kanal fanlarında da aynı yapı yaygındır [3]. Bu fanlarda motor bir mil ucu ve flanşı olan ayrı bir parça değildir; yerine IEC ölçülü standart motor takılamaz. Motor arızalandığında doğru çözüm aynı fanı ya da aynı debi-basınç değerini veren yeni bir fanı almaktır. DRG dış rotorlu ve EC bütünleşik fan motorları satmaz.

Doğrudan tahrikli büyük in-line fanlar

Orta boy in-line fanlarda çark doğrudan standart motorun miline takılır. Çarkın devri motorun devridir. Bir üretici kataloğunda doğrudan tahrikli kare in-line fan serisinde motor devri iki seçenekle (950 ve 1425 d/d) verilir [1]. Bu düzende motor çoğu zaman hava akımının içinde ya da hemen yanındadır. Aynı katalogda doğrudan tahrikli seride izin verilen en yüksek hava sıcaklığı 54 °C, motoru dışarıda duran kayışlı seride 82 °C olarak yazılıdır [1].

Kayışlı endüstriyel kanal fanları

Büyük kare kanal fanlarında motor kasanın dışında, kasaya bağlı ayarlı bir motor kaidesinde durur; fan miline kayış-kasnakla güç aktarır. Motor hava akımının dışında kaldığı için kendi soğutma fanıyla soğur, kirli ya da sıcak havadan etkilenmez. Fanın devri kasnak oranıyla belirlenir; bu da motor devrini fan devrinden bağımsız seçmeyi sağlar. DRG motorlarının en doğrudan karşılık bulduğu düzen budur.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Motor seçimi için gereken veriler ve örnek hesap

Fanın seçimi, fan eğrisi, çark ve gövde tasarımı fan üreticisinin ya da proje mühendisinin işidir. Motor tedarikçisinin işi, bu çalışmanın sonunda verilen mil gücü, devir, montaj ve ortam şartına uygun motoru sağlamaktır. Motor istemeden önce şu bilgileri toplayın:

• Fan etiketindeki debi (m³/h) ve statik basınç (Pa), ya da fan kataloğundaki çalışma noktası.
• Fan mil devri ve tahrik şekli: doğrudan mı, kayışlı mı; kayışlıysa iki kasnağın çapı.
• Eski motorun plakası: kW, d/d, IEC gövde, gerilim, montaj tipi.
• Mil çapı ve boyu, kasnak göbeği, kama ölçüsü.
• Taşınan havanın sıcaklığı ve içeriği (yağ buharı, nem, toz).
• Fanın kanala hangi yönde asıldığı: motor üstte mi, yanda mı, altta mı.
• Yol verme: doğrudan, yıldız-üçgen ya da invertör.

Mil gücü P_mil = Q·Δp / η_fan bağıntısıyla bulunur (Q m³/s, Δp Pa, P W). Örnek: bir mağaza egzoz hattında 5.400 m³/h (1,5 m³/s) debi, filtre ve susturucuyla birlikte 600 Pa statik basınçla taşınacak. Fan verimi 0,60 varsayılırsa mil gücü 1,5 × 600 / 0,60 ≈ 1.500 W olur. Kayış tahrikinin verimi 0,95 kabul edilirse motordan istenen güç yaklaşık 1,58 kW'tır; %15 payla 1,82 kW'a çıkar ve bir üstteki standart güç 2,2 kW'tır. Fan 1.150 d/d dönecekse 1450 d/d'lik 4 kutuplu motorla kasnak oranı yaklaşık 1,26 olur. Daha sonra debiyi artırmak için fan devri 1.250 d/d'ye çıkarılırsa mil gücü devrin küpüyle artar, yaklaşık 1,93 kW'a ulaşır; motordan istenen güç 2,03 kW olur ve 2,2 kW motorun payı neredeyse biter. Devir artırılacaksa motoru bir kademe büyük seçin. Bu hesabı kendi değerlerinizle Pompa & Fan Motor Gücü aracında tekrarlayabilir, kasnak oranını kasnak-kayış hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Güç aralığı, devir ve kutup seçimi

Kanal tipi santrifüj fana sabit bir kW yazılamaz: güç; çark çapına, debiye, statik basınca, kanat tipine, devre, kanal ve filtre direncine, havanın sıcaklığına ve yoğunluğuna, kayış kaybına göre değişir. Kaynaklı bir örnek vermek gerekirse, bir üretici kataloğunda kayışlı kare in-line fan serisi için motor seçenekleri 0,18 kW ile 7,5 kW arasında listelenir [1]; aynı türden küçük yuvarlak fanlarda ise motor giriş gücü 352 W'ı geçmez [2].

Devir tarafında kanal fanına özgü durum şudur: kayışlı fanlarda motor çoğunlukla 4 kutuplu (1500 d/d sınıfı) seçilir, çünkü fan devri zaten kasnakla ayarlanır ve 4 kutuplu motor aynı güçte hem sessiz hem de kayış hızı açısından rahattır. 2 kutuplu motor ancak küçük kasnakla çok yüksek fan devri gerekiyorsa düşünülür. Doğrudan tahrikli fanda ise kutup sayısını fan üreticisi belirler; çark o devre göre tasarlanmıştır. 4 kutuplu motoru 2 kutupluyla değiştirmek, mil gücünü teorik olarak yaklaşık sekiz katına çıkarır ve motoru da çarkı da tehlikeye atar. Devir ayarı gerekiyorsa invertör kullanın; fanlarda devir düşünce gücün nasıl azaldığını affinity yasaları yazımız anlatır.

Montaj ve motor bağlantısı

Fanın kanala asılması ile motorun IEC montaj tipi ayrı konulardır. Kanal fanı tavana askı çubuğuyla, zemine kaideyle ya da duvara konsolla bağlanabilir; motor ise bu fanın kendi kaidesine bağlanır. Kayışlı kanal fanlarında motor çoğunlukla ayaklı (B3) olarak ayarlı kaideye cıvatalanır. Bir üretici kataloğunda motorun fanın üstünde, altında ya da yanında olabileceği ve servis için erişilebilir bırakılması gerektiği yazılıdır [1]. Kesin montaj tipi fan üreticisinin çiziminden alınır.

• Klemens kutusu yönü: fan tavana asılıysa kutu aşağı ya da servis kapağı tarafına bakmalı; kablo girişi aşağıdan olmalı.
• Kayış gerginliği: fazla gergin kayış motor rulmanına radyal yük bindirir; kasnağı mil omzuna yakın takın.
• Gerilim: DRG'de 3 kW'a kadar modeller 230/400 V, 4 kW ve üstü 400/690 V'tur; yıldız-üçgen yol vermek için motorun 400/690 V olması gerekir. Ayrıntı için yıldız-üçgen yol verme sayfasına bakın.
• Dönüş yönü: santrifüj çark ters dönünce de bir miktar hava atar; yön hatası debinin düşüklüğünden fark edilir. Devreye almadan önce gövdedeki ok ile kontrol edin. Bağlantıyı yetkili elektrikçi yapmalıdır.

Kanal fanı yangın sırasında duman tahliyesi için kullanılacaksa fan ve motor seti ilgili duman tahliye belgesine (EN 12101-3) sahip olmalıdır; DRG'nin standart motorları bu belgeyle satılmaz. Normal havalandırma modunda çalışan fanlar için bu yazıdaki seçim geçerlidir.

DRG motorlarıyla eşleşme

DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır. Gamımız alüminyum gövdede 0,25–11 kW, pik dökümde 0,55–355 kW; 1000, 1500 ve 3000 d/d; 3 faz, 230/400 V ya da 400/690 V; montaj B3, B5, B14 ve B35 (sipariş notuyla). Kanal tipi santrifüj fanlarda karşılığı, kayışlı ve doğrudan tahrikli IEC motorlu fanlardır. Kayışlı kanal fanlarında en sık kullanılan 4 kutuplu güçlerin fiyat ve özellik tablosu, güç bölümünün hemen altında yer alır; örnek hesaptaki 2,2 kW ihtiyaç için DRG-100L1-4 uygundur.

Ortamda yağ buharı ya da nem varsa ve motor hava akımına yakınsa pik döküm gövdeyi tercih edebilirsiniz. DRG MOTOR motorları teslim tarihinden itibaren 2 yıl süreyle malzeme ve üretim hatalarına karşı garantilidir (garanti belgesi). Salyangoz gövdeli radyal fanlarda motor seçimi için salyangoz fan motoru yazımıza bakabilirsiniz.

Kanal tipi santrifüj fanlar için DRG motorları

• DRG-801-4 – 0,55 kW – 1400 d/d – 80 alüminyum
• DRG-90S-4 – 1,1 kW – 1445 d/d – 90S alüminyum
• DRG-90L-4 – 1,5 kW – 1445 d/d – 90L alüminyum
• DRG-100L1-4 – 2,2 kW – 1450 d/d – 100L alüminyum
• DRG-100L2-4 – 3 kW – 1450 d/d – 100L alüminyum
• DRG-112M-4 – 4 kW – 1450 d/d – 112M alüminyum
• DRG-132S-4 – 5,5 kW – 1460 d/d – 132S pik döküm
• DRG-132M-4 – 7,5 kW – 1460 d/d – 132M pik döküm

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Kanal tipi santrifüj fan motoru: sık sorulan sorular

Kanal tipi fan motoru yandı, sadece motoru değiştirebilir miyim?

Motor çarkın içine gömülü dış rotorlu tipse hayır; fanı değiştirmek gerekir. Motor milinde kasnak ya da çark göbeği olan, ayaklı veya flanşlı standart bir motorsa plakasındaki kW, devir ve gövdeyle aynı değerde trifaze motor takılabilir.

Kanal tipi santrifüj fan mı, kanal tipi aksiyel fan mı seçilmeli?

Kanal kısa ve dirençsizse aksiyel fan yeterli olabilir. Filtre, batarya, susturucu ve uzun hat varsa santrifüj kanal fanı daha yüksek basınç sağlar. Seçimi fan eğrisi üzerinden proje mühendisi yapar.

Kayışlı kanal fanı için kaç devir motor alınır?

Çoğunlukla 4 kutuplu, 1500 d/d sınıfı motor. Örneğin DRG-100L1-4 1450 d/d döner; fan devri kasnak oranıyla ayarlanır.

2,2 kW kanal fanı motoru kaç amper çeker?

4 kutuplu DRG-100L1-4 400 V'ta 4,52 A, 380 V'ta 4,76 A çeker. Termik ayarını plaka akımına göre yapın.

Fanın etiketini, eski motorun plakasını ve kasnak ölçülerini bize iletin; uygun DRG modelini birlikte netleştirelim. Telefon +90 (542) 666 11 11, e-posta [email protected], iletişim sayfası. Tüm modeller ve güncel fiyatlar için Elektrik Motoru Online Satın Al.

Kaynaklar

1. Greenheck – Models SQ-M / BSQ-M Centrifugal Square Inline Duct Fans (katalog) – kayışlı seride motor seçenekleri 0,18–7,5 kW; doğrudan tahrikte 950/1425 d/d; en yüksek hava sıcaklığı 54 °C / 82 °C; motor konumu.
2. Kruger – TSK II Series In-Line Centrifugal Duct Fan (katalog) – tek fazlı 230 V IP44 dış rotorlu motor, en yüksek giriş gücü 73–352 W.
3. Systemair – KE/KT Rectangular Duct Fans – dikdörtgen kanal fanlarında AC dış rotorlu motor.