Mono pompa, yani eksantrik vidalı (helezon) pompa, hızlı dönen bir motorla doğrudan çalıştırılmaz: rotorun yavaş dönmesi gerekir ve pompa ilk harekette çalışırken istediğinden çok daha yüksek moment ister. Bu yüzden tahrik hemen her zaman 4 ya da 6 kutuplu bir trifaze motor ile bir redüktörden oluşur. Motor seçiminde belirleyici olan kW değeri değil, redüktör çıkışında kalkış anında elde edilen momenttir.

DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır; redüktör ve pompa satmaz, pompaya bağlanan redüktörün girişine takılacak standart IEC motoru sağlar. Ayaklı (B3), flanşlı (B5) ve ayak+flanşlı (B35) seçenekleri DRG online motor mağazasında güç ve devire göre listelenir.

Rotor–Stator Sıkılığı Motora Ne Yük Bindirir?

Pompanın içinde krom kaplı, tek ağızlı bir helis rotor, kauçuk (elastomer) bir statorun çift ağızlı helis boşluğunda eksantrik olarak döner. Rotor ile stator arasında bilinçli bir sıkı geçme vardır; aradaki kapalı odacıklar emişten basmaya doğru ilerler ve akışkanı darbesiz taşır. Rotoru tahrik miline bağlayan kardan ya da pimli mafsal, eksantrik hareketi düz dönen mile çevirir.

Bu sıkı geçme, motor açısından üç sonuç doğurur. Birincisi, pompa durduğunda elastomer rotorun üzerine oturur; içerde kalan çamur ya da macun da çöker. İlk harekette sürtünmeyi koparmak için gereken moment, çalışma momentinin belirgin biçimde üstünde olabilir. İkincisi, debi devirle neredeyse doğru orantılıdır ve basınç arttıkça moment de artar; yük tipi sabit momentlidir, santrifüj pompadaki gibi devirle karesel azalmaz. Üçüncüsü, kapalı bir vanaya karşı çalışan pompa basıncı sınırsız yükseltir; motor ya kalkamaz ya da bir parça kırılana kadar zorlanır.

Lob pompada iki rotor birbirine değmeden döndüğü için kalkış sürtünmesi bu kadar baskın değildir; o tipin motor ve redüktör seçimini lob pompa motoru ve redüktör seçimi yazısında ayrıca ele aldık.

Mono pompa tahriki için DRG logolu gri trifaze elektrik motoru

Akışkana Göre Rotor Devri ve Motor Kutbu

Eksantrik vidalı pompada rotor devri, akışkanın kıvamı ve aşındırıcılığıyla belirlenir. Stator kauçuğu, kum veya kireç içeren bir çamurda hızlı dönen rotorla kısa sürede aşınır; koyu bir macun ise yüksek devirde odacıkları dolduramaz. Kesin devir sınırını pompa imalatçısının eğrisi verir. Aşağıdaki tablo yalnız genel eğilimi gösterir.

AkışkanRotor devri eğilimiTahrik düzeniMotor için dikkat
Temiz, akıcı sıvıGörece yüksek4 kutup + düşük oranlı redüktörBasınç artışında akım
Arıtma çamuru, gübreDüşük4 kutup + yüksek oranlı redüktörKalkış momenti, nem
Koyu macun, salça, tutkalÇok düşük6 kutup + redüktörDüşük devirde ısınma
Harç, sıva, kumlu karışımDüşük4 kutup + redüktörToz, sık dur-kalk

4 kutuplu motor (1500 d/d sınıfı) en yaygın tercihtir; çünkü redüktör boyu ve motor gövdesi dengelidir. 6 kutuplu motor (1000 d/d sınıfı) daha düşük oranlı redüktörle aynı rotor devrine iner, ancak aynı güçte gövdesi bir boy büyüktür. 2 kutuplu motor bu pompada yalnızca çok düşük oranlı özel tahriklerde anlam taşır.

Örnek Hesap: Debi ve Basınçtan Redüktör Çıkış Momentine

Aşağıdaki değerler varsayımdır; gerçek değer pompa imalatçısının plakası ve eğrisidir. Örnek: 50 l/dk debi, 6 bar basma basıncı, pompa toplam verimi 0,60 varsayımı.

  • Hidrolik güç: P = Q·p/(600·η) = 50·6/(600·0,60) ≈ 0,83 kW.
  • Rotor devri: DRG-90S-4 (1445 d/d) ve 5 oranlı redüktörle n2 = 1445/5 = 289 d/d.
  • Pompa milinde gereken moment: T = 9550·0,83/289 ≈ 27,5 Nm.
  • Motorun redüktör çıkışında verdiği moment: 7,27 Nm × 5 × 0,95 (redüktör kayıpları için varsayılan katsayı) ≈ 34,5 Nm.
  • Kalkışta verilebilen moment: Ts/Tn = 2,3 olduğundan yaklaşık 79,4 Nm; çalışma momentinin yaklaşık 2,9 katı.

Bu örnekte 1,1 kW yeterli görünür; fakat çamur içinde bekleyen, yeni stator takılmış ya da soğuk ortamda duran bir pompada kopma momenti çok daha yüksek çıkabilir. Böyle durumlarda bir üst güç (1,5 kW) seçmek ya da kalkış değerini pompa imalatçısından istemek gerekir. Hesabı kendi değerlerinizle pompa ve fan motor gücü hesaplama aracında tekrarlayabilirsiniz.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Redüktör Girişi, Flanş ve Mil Ölçüsü

Mono pompa tahriklerinde motor çoğunlukla redüktörün IEC giriş flanşına B5 olarak oturur; kaide üzerinde kaplinli düzenlerde B3 ayaklı motor kullanılır. Eski motoru sökmeden önce flanş ve mil ölçülerini ölçün, gövde boyu aynı olsa bile flanş farklı olabilir. B5 flanşta kontrol edilecek değerler (DRG kataloğu):

  • 90S/90L gövde: flanş dış çapı P 200 mm, delik çemberi M 165 mm, merkezleme N 130 mm, mil 24×50 mm.
  • 100L/112M gövde: P 250 mm, M 215 mm, N 180 mm, mil 28×60 mm.
  • 132S/132M gövde: P 300 mm, M 265 mm, N 230 mm, mil 38×80 mm.

Küçük flanşlı (B14) bağlantı gerekiyorsa ölçü siparişte teyit edilir. DRG'nin redüktöre bağlanan motor seçenekleri pompa motorları sayfasında da toplanmıştır.

Kuru Çalışma, Ters Dönüş ve Aşırı Basınç: Motor Neyi Koruyamaz?

Stator kauçuğu, akışkanla hem yağlanır hem soğur. Emiş tarafı boşaldığında rotor kuru kauçuğa sürtünür ve stator kısa sürede ısınıp yanar. Bu sırada motor akımı belirgin biçimde değişmeyebilir; termik röle kuru çalışmayı yakalamaz. Bunun için stator sıcaklık sensörü, akış anahtarı ya da seviye şalteri gerekir ve bu ekipman pompa tarafının konusudur.

Aşırı basınçta ise durum terstir: basma hattında bir vana kapalı unutulduğunda moment hızla yükselir, motor akımı artar. Termik röle bir süre sonra açar, ancak bu arada kardan mafsalı ya da redüktör zarar görebilir. Basma tarafına basınç şalteri veya emniyet by-pass'ı konması motoru da korur.

Eksantrik vidalı pompa iki yöne de basabilir, fakat mekanik salmastra ve mafsal düzeni çoğu modelde tek yöne göre yerleşmiştir. Motor değişiminden sonra faz sırası karışırsa pompa ters basar, salmastra emiş basıncı yerine basma basıncını görür. İlk çalıştırmada dönüş yönünü kısa bir tetikle kontrol edin.

İnvertörle Debi Ayarı ve Çalışma Ortamı

Dozajlama ve arıtma uygulamalarında debi, motoru bir frekans invertörüyle besleyip rotor devrini değiştirerek ayarlanır. Sürücü DRG'nin sağladığı bir ürün değildir; verilen asenkron motor frekans invertöründen beslenmeye elverişlidir. Yük sabit momentli olduğu için düşük frekansta motor tam momente yakın çalışır, ama mile bağlı pervane de yavaşladığı için gövdeye daha az hava gider. Uzun süre çok düşük devirde kalacak tahriklerde bir üst güç ya da harici soğutma değerlendirilmelidir.

Arıtma tesisi, gübre çukuru ve gıda tesisi gibi yerlerde motor nem, yıkama suyu ve korozif buhar görür. DRG motorları IP55 koruma ve F sınıfı yalıtımla, −15…+40 °C ortam ve 1000 m'ye kadar rakım için uygundur. Basınçlı suyla yıkanan hijyenik alanlar için paslanmaz gövdeli motor, biyogaz gibi patlayıcı ortamlar için Ex korumalı özel motor gerekir; bu görevler standart IEC motorla karşılanmaz.

Motor Değişiminden Önce Kontrol Listesi

  • Eski motorun etiketi: kW, devir, gerilim ve bağlantı (3 kW'a kadar 230/400 V, 4 kW ve üstü 400/690 V).
  • Montaj şekli: redüktöre flanşlı (B5) mi, kaide üzerinde ayaklı (B3) mı?
  • Flanş dış çapı, merkezleme çapı ve mil çapı×boyu; kama genişliği.
  • Redüktör oranı ve redüktör etiketindeki giriş devri.
  • Pompanın basma basıncı, debisi ve akışkan tipi (çamur, macun, sıvı).
  • Kalkış: yolverici, yumuşak yolverici veya invertör var mı; yıldız-üçgen kullanılıyorsa kalkış momentinin düştüğünü hesaba katın.
  • Kuru çalışma ve basınç emniyetinin çalıştığını, yeni motorun dönüş yönünü kontrol edin.

Mono Pompa Tahrikine Uygun DRG Motorları

Aşağıdaki 4 kutuplu modeller, küçük dozaj pompalarından arıtma çamuru pompalarına kadar redüktör girişinde en sık görülen güç aralığını kapsar; nemli ve ağır ortamlarda pik döküm gövde öne çıkar.

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Mono Pompa Motoru Hakkında Sık Sorulanlar

Mono pompa motoru kaç devir olmalı?

Motor genellikle 4 kutuplu (yaklaşık 1450 d/d) ya da 6 kutupludur; rotor devri redüktörle düşürülür. Rotorun dönmesi gereken devri akışkan ve pompa imalatçısının eğrisi belirler, motor devri yalnızca redüktör oranıyla birlikte anlam taşır.

Mono pompa neden ilk kalkışta zorlanıyor veya termik attırıyor?

Bekleyen pompada stator rotorun üzerine oturur ve içerdeki çamur çöker; kopma momenti çalışma momentinin çok üstüne çıkar. Yıldız-üçgen kalkış momenti de düşürür. Kalkış değerine göre motor gücünü, yolverme yöntemini ve basma hattındaki vanaların açık olduğunu kontrol edin.

Mono pompa kuru çalışırsa motor bunu anlar mı?

Çoğunlukla anlamaz; akım belirgin değişmeden stator ısınır ve kısa sürede bozulur. Kuru çalışmaya karşı stator sıcaklık sensörü, akış anahtarı veya seviye şalteri kullanılır; motorun termik koruması bu işi görmez.

Mono pompa motoru ters dönerse ne olur?

Pompa ters yöne basar; salmastra ve mafsal düzeni tek yöne göre yapılmışsa salmastra zorlanır, emiş hattı basınç görür. Motor değişiminden sonra iki fazın yerini değiştirerek yönü düzeltin ve ilk çalıştırmayı kısa tutun.

Doğru motoru belirlemek için eski motorun etiket fotoğrafını, gücünü, devrini, montaj şeklini (ayaklı ya da flanşlı), mil ölçüsünü ve pompanın debi-basınç bilgisini WhatsApp üzerinden gönderebilir ya da teklif listesi oluşturabilirsiniz. Telefon: +90 (542) 666 11 11 · e-posta: info@drgmotor.com · iletişim sayfası. Tüm modeller DRG online mağazasında listelenir.