Elektrik motoru yıldız üçgen bağlantı şeması, 3 fazlı asenkron motorun üç sargısının şebekeye iki farklı biçimde bağlanmasını gösterir: yıldızda sargıların birer ucu tek noktada birleşir ve her sargıya hat geriliminin √3'te biri düşer; üçgende sargılar halka oluşturur ve her sargı hat geriliminin tamamını görür. Yıldız üçgen yol vermede motor önce yıldızda kalkar, devir yükselince üçgene geçer; böylece kalkış akımı ve moment yaklaşık üçte birine iner.
Bu rehber, şemaları tek tek ele alıp her çizginin ne anlama geldiğini açıklar: sargı uçları, klemens köprüleri, güç devresi, kumanda devresi, kontaktörlerin taşıdığı akım ve kalkış akımının seyri. Kavramın kendisini daha kısa okumak isterseniz yıldız üçgen bağlantı nedir yazımıza bakabilirsiniz. Tüm şemaları tek dosyada görmek için yıldız üçgen bağlantı şemaları PDF dosyasını indirebilirsiniz.
Şemadaki Harfler ve Semboller Ne Anlatır?
Yıldız üçgen şemalarında aynı harfler hem motor tarafında hem pano tarafında tekrar eder. Bir şemayı okumaya başlamadan önce bu harflerin neyi temsil ettiğini bilmek, çizginin hangi bileşenden hangisine gittiğini anlamayı kolaylaştırır.
| Sembol | Anlamı | Şemadaki yeri |
|---|---|---|
| L1, L2, L3 | Şebekenin üç fazı (hat) | En üstte, besleme tarafı |
| U1, V1, W1 | Üç sargının giriş uçları | Klemens kutusunun üst sırası |
| U2, V2, W2 | Aynı sargıların çıkış uçları | Alt sıra, W2 U2 V2 diziliminde |
| Q1 | Kısa devre koruması (sigorta / motor koruma şalteri) | Güç devresinin girişi |
| K1, K2, K3 | Ana, yıldız ve üçgen kontaktörü | Güç ve kumanda devresi |
| F2 | Termik aşırı akım rölesi | K1 çıkışı ile motor arası |
| KT | Zaman rölesi | Kumanda devresi |
Alt sıranın neden U2 V2 W2 değil de W2 U2 V2 diye dizildiği sık sorulur. Bu kaydırma, üçgen bağlantıda her köprünün dik olarak alt ve üst ucu birleştirmesini sağlar: U1 ile W2, V1 ile U2, W1 ile V2 aynı sütundadır. Köprülerin klemens üzerindeki yerleşimi 3 fazlı motor bağlantı şeması ve klemens köprüleri yazısında ayrıca anlatılır.

Yukarıdaki klemens çiziminde iki dizilişi yan yana görürsünüz: solda alt sırayı yatay birleştiren tek köprü yıldızı, sağda üç dikey köprü üçgeni verir. Bu yazıdaki bazı görseller Almanca etiketlidir: Stern = yıldız, Dreieck = üçgen, Netz = şebeke anlamına gelir.
Yıldız Bağlantı Şeması: Sargılar Tek Noktada Birleşir
Yıldız (Y) bağlantıda üç sargının çıkış uçları, yani W2, U2 ve V2, birbirine bağlanarak yıldız noktasını oluşturur. Giriş uçları U1, V1 ve W1 ise sırasıyla L1, L2 ve L3 fazlarına gider. Klemens kutusunda bu, alt sıradaki üç ucun tek bir yatay köprüyle birleştirilmesi olarak görünür.

Yıldızda her sargı iki faz arasına değil, bir faz ile yıldız noktası arasına bağlıdır. Bu nedenle sargıya düşen gerilim hat geriliminin √3'e (≈1,732) bölümüdür. 400 V şebekede bu değer yaklaşık 231 V'tur. Hattan gelen akım ise doğrudan sargıdan geçer; yıldızda hat akımı sargı akımına eşittir.

Yıldız bağlantı şeması tek başına da kullanılır: etiketinde 230/400 V Δ/Y yazan bir motor 400 V şebekede yıldız bağlı çalışır. Yıldız üçgen yol vermede ise yıldız yalnızca kalkış aşamasıdır; motor birkaç saniye bu bağlantıda hızlanır, sonra üçgene alınır.
Üçgen Bağlantı Şeması: Sargılar Halka Oluşturur
Üçgen (Δ) bağlantıda her sargının sonu bir sonraki sargının başına bağlanır ve üç sargı kapalı bir halka oluşturur. Klemens kutusunda bu bağlantı üç dikey köprüyle sağlanır: U1–W2, V1–U2 ve W1–V2. Fazlar halkanın köşelerine gelir: L1 → U1·W2, L2 → V1·U2, L3 → W1·V2.

Üçgende her sargı doğrudan iki faz arasına bağlıdır ve hat geriliminin tamamını görür; 400 V şebekede sargı gerilimi 400 V'tur. Bir hat iletkeninden gelen akım ise iki sargıya ayrılır. Bu yüzden üçgende hat akımı, sargı akımının √3 katıdır. Bu ilişki, ilerideki kontaktör akımlarının neden motor akımından küçük olduğunu açıklayan temel bağıntıdır.

Klemens kutusunda köprülerin yıldızdan üçgene nasıl çevrildiğini merak ediyorsanız motor klemens yıldız üçgen bağlantısı yazımız bu konuyu ayrıntılı anlatır. Yıldız üçgen yol vermede ise klemens kutusunda köprü kullanılmaz; altı ucun altısı da panoya taşınır ve köprü görevini kontaktörler üstlenir.
Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →
Gerilim, Akım ve Güç: Şemalardaki Formüller
Yıldız ve üçgen şemalarının altına yazılan kısa formüller aslında tek bir fikri anlatır: aynı sargıya ne kadar gerilim düştüğü, o sargıdan geçecek akımı ve motorun üreteceği momenti belirler.

| Büyüklük | Yıldız (Y) | Üçgen (Δ) |
|---|---|---|
| Sargı gerilimi | U / √3 (400 V'ta ≈231 V) | U (400 V'ta 400 V) |
| Hat akımı | Sargı akımına eşit | √3 × sargı akımı |
| Kalkış akımı (aynı motor, aynı şebeke) | Üçgenin ≈ 1/3'ü | Direkt kalkış değeri |
| Kalkış momenti | Üçgenin ≈ 1/3'ü | Tam kalkış momenti |
Üçte bir oranı şöyle ortaya çıkar: aynı motor aynı şebekede yıldıza alındığında her sargıya √3 kat düşük gerilim gelir, sargı akımı da √3 kat azalır. Üçgende hat akımı sargı akımının √3 katı olduğundan, iki etki çarpılır ve hattan çekilen akım yaklaşık 1/3'e iner. Moment gerilimin karesiyle değiştiği için kalkış momenti de yaklaşık 1/3 olur. Bu nedenle yıldız üçgen yol verme, kalkışta yükü hafif olan makinelerde (fan, boşta kalkan pompa, testere) iyi sonuç verir; ağır yükle kalkan bir makinede motor yıldızda yeterince hızlanamayabilir.
Motor Etiketi Hangi Şemayı Kullanacağınızı Söyler
Bir motorun yıldız mı üçgen mi bağlanacağını şemadan önce etiket belirler. Etiketteki iki gerilim değeri, sargının hangi bağlantıda hangi şebekeye uygun olduğunu gösterir. Kural basittir: şebeke gerilimi etiketteki büyük değere eşitse yıldız, küçük değere eşitse üçgen bağlanır.

Aynı kuralı klemens tarafından gösteren aşağıdaki çizimde 230/400 V etiketli bir motor vardır: 400 V şebekede yıldız (Stern-Schaltung), 230 V şebekede üçgen (Dreieck-Schaltung) bağlanır. Sargı her iki durumda da aynı gerilimi, yaklaşık 230 V'u görür.

DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır. DRG yelpazesinde 3 kW'a kadar olan motorlar 230/400 V Δ/Y sargılıdır; 400 V şebekede yıldız bağlanır ve yıldız üçgen yol vermeye uygun değildir, çünkü üçgene geçtiğinde sargıya 400 V gelir. 4 kW ve üstü motorlar 400/690 V Δ/Y sargılıdır; 400 V şebekede üçgen çalışır, kalkışta yıldıza alınabildikleri için yıldız üçgen yol vermeye uygundur. Güç sınırının ayrıntısı kaç kW motor yıldız üçgen bağlanır yazısında anlatılır.
Yıldız Üçgen Yol Verme Güç Devresi Şeması
Güç devresi, motor akımının şebekeden sargılara hangi yoldan aktığını gösterir. Klasik yıldız üçgen güç devresinde bir kısa devre koruması (Q1), üç kontaktör (K1, K2, K3) ve bir termik röle (F2) bulunur.

K1 ana kontaktördür: L1, L2 ve L3'ü termik üzerinden U1, V1 ve W1 uçlarına verir ve motor çalıştığı sürece kapalı kalır. K2 yıldız kontaktörüdür: W2, U2 ve V2 uçlarını kendi içinde kısa devre ederek yıldız noktasını oluşturur. K3 üçgen kontaktörüdür: W2'yi L1'e, U2'yi L2'ye, V2'yi L3'e bağlayarak halkayı kapatır.
Aşağıdaki sadeleştirilmiş çizim yalnız üç kontaktörü gösterir; koruma elemanları çizilmemiştir. Altı sargı ucunun panoya nasıl taşındığını ve K2'nin üç ucu tek noktada nasıl birleştirdiğini burada net olarak izleyebilirsiniz.

Yıldız aşaması: K1 ve K2 kapalı
Start verildiğinde K1 ile K2 birlikte çeker, K3 açıktır. Sargıların giriş uçları faza, çıkış uçları yıldız noktasına bağlanır; motor düşük sargı gerilimiyle kalkar.

Üçgen aşaması: K1 ve K3 kapalı
Motor anma devrine yaklaştığında K2 bırakır, kısa bir aradan sonra K3 çeker. Artık her sargının çıkış ucu bir sonraki fazdadır; sargılar 400 V görür ve motor tam momentle çalışmaya devam eder. Bu aşamanın akım yolunu adım adım izlemek için yıldız üçgen güç devresi şeması yazımıza bakabilirsiniz.

Kumanda Devresi ve Zaman Çizelgesi
Güç devresindeki kontaktörlerin hangi sırayla çekeceğini kumanda devresi belirler. Şemada bir stop butonu, bir start butonu, K1'in mühürleme kontağı, bir zaman rölesi (KT) ve K2 ile K3 arasında karşılıklı kilitleme bulunur.

Mantık şöyledir: start butonuna basılınca K2 ve K1 çeker, K1'in yardımcı kontağı devreyi mühürler ve buton bırakılsa da motor çalışmaya devam eder. Zaman rölesi saymaya başlar; süre dolunca K2'yi bırakır, K2'nin kapalı kontağı yeniden kapanınca K3 çeker. K2'nin kapalı kontağı K3 hattında, K3'ün kapalı kontağı K2 hattındadır; böylece iki kontaktör hiçbir zaman aynı anda kapalı olamaz. Aynı anda kapanmaları, sargı uçları üzerinden fazlar arasında kısa devre anlamına gelir.

Zaman çizelgesi bu sıralamayı yatay bir eksende gösterir: K1 baştan sona kapalıdır; K2 ilk bölümde kapalı, K3 son bölümde kapalıdır ve ikisinin arasında kısa bir boşluk vardır. Kumanda devresinin satır satır açıklaması ve sık görülen arıza belirtileri yıldız üçgen kumanda devresi şeması yazısındadır.
Kontaktör ve Termik Akımları, Kalkış Akımının Seyri
Hangi kontaktör ne kadar akım taşır?
Yıldız üçgen devresinin önemli bir özelliği, kontaktörlerin motorun hat akımını değil, büyük ölçüde sargı akımını taşımasıdır. Üçgen çalışmada K1 sargıların giriş tarafını, K3 çıkış tarafını besler; her ikisinden de sargı akımı, yani yaklaşık In/√3 (≈0,58 In) geçer. K2 yalnızca yıldız aşamasında akım taşır ve bu akım yaklaşık In/3'tür.

Termik röle F2, K1'in çıkışında, sargıyla seri yerdedir; bu yüzden hat akımını değil sargı akımını ölçer. Termiğin ayar mantığı da buna göre kurulur. Cihaz seçimi ve ayar değerleri motor etiketine, üretici dokümanına ve yetkili elektrik personelinin değerlendirmesine bağlıdır; şemalar kavramı açıklar, uygulama yetkili elektrikçinindir. Belirli bir güç için örnek bir değerlendirme 22 kW motor yıldız üçgen yol verme yazısında yer alır.
Kalkış akımı nasıl değişir?
Direkt kalkışta motor ilk anda anma akımının birkaç katını çeker ve bu yüksek akım motor hızlanana kadar sürer. Yıldız üçgende ilk tepe yaklaşık üçte birine iner; üçgene geçiş anında ise ikinci, daha kısa bir akım darbesi görülür. Bu darbenin büyüklüğü, geçiş anında motorun ne kadar hızlandığına bağlıdır.

Aşağıdaki kaynak görseldeki eğri de aynı tabloyu verir: yıldızda düşük ve uzun bir akım bölgesi, geçişte kısa bir kesinti, ardından üçgene geçişte kısa bir tepe.

Yük, yıldızda düşük momentle anma devrine yaklaşamıyorsa geçiş darbesi büyür ve yıldız üçgenin avantajı azalır. Böyle durumlarda başka yol verme yöntemleri değerlendirilir; karşılaştırma için yıldız üçgen mi soft starter mı yazısına bakabilirsiniz.
Yıldız Üçgen Yol Vermeye Uygun DRG Motorları
Aşağıdaki modeller 400/690 V Δ/Y sargılıdır: 400 V şebekede üçgen çalışır ve kalkışta yıldıza alınabildikleri için yıldız üçgen yol vermeye uygundur. Tüm aileyi 3 fazlı asenkron elektrik motorları sayfasında, güç ve devre göre filtreli listeyi elektrik motoru online satın al sayfasında görebilirsiniz.
4 kW Trifaze Motor 1500 d/d – DRG-112M-4 Alüminyum
- 4 kW · 1500 d/d (4 kutup)
- Alüminyum gövde · IEC 112M
- Montaj: B3 · B5 · B14 · B35
5,5 kW Trifaze Motor 1500 d/d – DRG-132S-4 Alüminyum
- 5,5 kW · 1500 d/d (4 kutup)
- Alüminyum gövde · IEC 132S
- Montaj: B3 · B5 · B14 · B35
7,5 kW Trifaze Motor 1500 d/d – DRG-132M-4 Alüminyum
- 7,5 kW · 1500 d/d (4 kutup)
- Alüminyum gövde · IEC 132M
- Montaj: B3 · B5 · B14 · B35
11 kW Trifaze Motor 1500 d/d – DRG-160M-4 Alüminyum
- 11 kW · 1500 d/d (4 kutup)
- Alüminyum gövde · IEC 160M
- Montaj: B3 · B5 · B14 · B35
15 kW Trifaze Motor 1500 d/d – DRG-160L-4 Pik Döküm
- 15 kW · 1500 d/d (4 kutup)
- Pik döküm gövde · IEC 160L
- Montaj: B3 · B5 · B14 · B35
22 kW Trifaze Motor 1500 d/d – DRG-180L-4 Pik Döküm
- 22 kW · 1500 d/d (4 kutup)
- Pik döküm gövde · IEC 180L
- Montaj: B3 · B5 · B14 · B35
Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →
Sık Sorulan Sorular
Yıldız bağlantı şeması ile üçgen bağlantı şeması arasındaki fark nedir?
Yıldızda sargıların çıkış uçları tek noktada birleşir ve her sargı hat geriliminin √3'te birini görür. Üçgende sargılar halka oluşturur ve her sargı hat geriliminin tamamını görür. Aynı motor aynı şebekede yıldızda yaklaşık üçte bir akım ve moment üretir.
230/400 V etiketli motora yıldız üçgen yol verilir mi?
400 V şebekede verilmez. Bu motor 400 V'ta yıldız çalışmak üzere sarılmıştır; üçgene alındığında sargıya 400 V gelir ve motor aşırı akım çeker. DRG yelpazesinde bu durum 3 kW'a kadar olan motorlar için geçerlidir.
Yıldız üçgen devresinde neden üç kontaktör vardır?
K1 motoru şebekeye bağlar, K2 yıldız noktasını oluşturur, K3 sargıları üçgen halkasına çevirir. K2 ve K3 karşılıklı kilitlidir; aynı anda kapanmaları kısa devre demektir.
Termik röle şemada neden K1'den sonra çizilir?
Bu konumda termik, sargıyla seri olur ve sargı akımını ölçer. Böylece motor hem yıldızda hem üçgende aynı termik tarafından korunur.
Bu şemaların toplu hâli var mı?
Var. Bu yazıdaki şemaların tamamı yıldız üçgen bağlantı şemaları PDF dosyasında yer alır; sayfaların nasıl okunacağı yıldız üçgen bağlantı şeması PDF rehberinde anlatılır.
















