3 Fazlı Motor Bağlantı Şeması: Klemens Köprüleri Adım Adım

3 fazlı bir motorun bağlantı şeması klemens kutusundaki altı uçla kurulur: üst sırada U1 V1 W1, alt sırada W2 U2 V2 bulunur ve şebekenin L1 L2 L3 fazları her zaman üst sıraya bağlanır. Yıldız bağlantıda alt sıradaki W2, U2 ve V2 yatay köprülerle birbirine kısa devre edilir; üçgen bağlantıda üç dikey köprü U1–W2, V1–U2 ve W1–V2 uçlarını birleştirir. Hangisinin kullanılacağını motor etiketi belirler: 380–400 V şebekede 230/400 V etiketli motor yıldız, 400/690 V etiketli motor üçgen bağlanır. Mağazamızdaki modellerde 3 kW'a kadar olanlar 230/400 V (yıldız), 4 kW ve üzeri 400/690 V (üçgen) etiketlidir.

Klemens kutusunda çalışmak gerilim altında hayati risk taşır: bağlantıyı yetkili bir elektrikçi yapmalı, işe başlamadan önce besleme kesilip kilitlenmeli ve gerilim yokluğu ölçü aletiyle doğrulanmalıdır. Aşağıdaki adımlar, motoru ilk kez bağlayan ya da değişen motoru devreye alan elektrikçi için sahadaki iş sırasını anlatır. Bağlanacak motoru henüz seçmediyseniz tüm güç ve devirlerin etiket değerleri Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındadır.

Klemens Kutusundaki 6 Uç Hangi Sırayla Dizilir?

Her faz sargısının bir başlangıç (1) ve bir bitiş (2) ucu vardır: U sargısı U1–U2, V sargısı V1–V2, W sargısı W1–W2. Klemens plakasında bu uçlar rastgele değil, köprüleri kolay takmak için kaydırılmış biçimde dizilir. Kutunun kapağını açtığınızda karşılaşacağınız düzen şudur:

Alt sıranın W2-U2-V2 diye kaydırılmış olması tesadüf değildir. U1'in hemen altında W2 durduğu için dikey bir köprü U sargısının başını W sargısının sonuna bağlar; üç dikey köprü böylece kapalı bir üçgen oluşturur. Alt sıradaki üç ucu yatay olarak birleştirmek ise üç sargının sonlarını ortak bir noktada toplar, yani yıldız noktasını yaratır. Aynı köprü plakaları iki bağlantıda da kullanılır, yalnız yönleri değişir. Kutunun gövdesi, conta ve kablo girişi gibi mekanik ayrıntılar için motor klemens kutusu ve kablo girişi yazısına bakabilirsiniz.

Adım 1: Etiketteki Gerilime Göre Yıldız mı Üçgen mi?

Etikette iki gerilim ve iki sembol yazar; ör. "230/400 V Δ/Y" ya da "400/690 V Δ/Y". Kural basittir: şebekenin fazlar arası gerilimi etiketteki hangi değere eşitse, o değerin altındaki sembolle bağlanır. Türkiye'de sanayi şebekesi 380–400 V olduğundan:

• 230/400 V Δ/Y etiketli motor: 400 V yıldızın karşılığıdır → 380 V'ta yıldız bağlanır.
• 400/690 V Δ/Y etiketli motor: 400 V üçgenin karşılığıdır → 380 V'ta üçgen bağlanır; yıldız-üçgen yol vermeye de uygundur.

Katalog verilerimizden örnek modeller ve 380 V'ta okunacak etiket akımları:

Mağazadaki 120 modelin 43'ü 230/400 V (0,25–3 kW), 77'si 400/690 V (4 kW ve üzeri) etiketlidir. Yine de sınırı ezbere değil, her seferinde etikete bakarak belirleyin: eski ya da farklı kaynaklı bir motorda aynı güç başka sargı geriliminde olabilir.

Adım 2: Yıldız veya Üçgen Köprüsü Nasıl Takılır?

Köprü takmadan önce somunları gevşetin, plakaları temizleyin ve eski bağlantının fotoğrafını çekin. Köprüler, klemens kutusuyla birlikte gelen pirinç veya bakır plakalardır; yerine tel parçası ya da ince lama koymayın.

Yıldız (Y) köprü dizilişi

Yıldızda üst sıradaki uçlar arasında köprü yoktur. Her sargı fazlar arası gerilimin √3'te birini görür: 380 V şebekede 380 / √3 ≈ 219 V. 230/400 V sargının tasarım gerilimi de budur.

Üçgen (Δ) köprü dizilişi

Üçgende her sargı fazlar arası gerilimin tamamını, yani 380 V'u görür; 400/690 V sargı bunun için tasarlanmıştır. Üç plaka dikey takılır ve her biri üst sıradaki bir şebeke ucunu altındaki sargı sonuna bağlar.

Adım 3: L1 L2 L3 ve PE Kablolarını Klemense Bağlama

Köprüler yerindeyken besleme kablosu kutuya alınır. İş sırası:

• Kabloyu, motorun kablo girişine uygun rakordan geçirin. Katalog verisine göre 90L–100L gövdelerde 1 × M25×1,5, 112M–132 gövdelerde 2 × M32×1,5, 160–180 gövdelerde 2 × M40×1,5 giriş vardır. Kullanılmayan girişi tapa ile kapatın.
• Damar uçlarına, kablo kesitine ve klemens saplamasının çapına uygun gözlü (halka) pabuç takın ve pabucu uygun pres pensesiyle sıkın. Çok telli damarı pabuçsuz saplamaya sarmak gevşek temas ve ısınma yapar.
• L1'i U1'e, L2'yi V1'e, L3'ü W1'e bağlayın. Pabuç, köprü plakasının üstüne oturur; araya pul veya somun girmemelidir.
• Somunları motor üreticisinin belirttiği sıkma torkuyla, tork anahtarı varsa onunla sıkın. Aşırı sıkma saplamayı veya izolatörü çatlatabilir, gevşek bırakmak ark izi ve klemens yanığı bırakır.
• Sarı-yeşil PE iletkenini klemens kutusundaki topraklama vidasına bağlayın; gövdede ayrı topraklama noktası varsa tesis projesine göre onu da kullanın.
• Kablo kılıfı rakorun içinde bitmeli, damarlar keskin kenara sürtmemeli; contayı ve kapak vidalarını yerine takın.

Kablo kesitini akıma ve mesafeye göre belirlemek için motor kablo kesiti hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Adım 4: İlk Çalıştırmada Dönüş Yönü Nasıl Kontrol Edilir?

Genel kabul gören sıralamada L1-U1, L2-V1, L3-W1 bağlandığında ve şebeke faz sırası doğruysa motor, mil ucundan bakıldığında saat yönünde döner. Yine de sahadaki faz sırası her zaman bilinmez; bu yüzden:

• Motoru mümkünse yükten ayırıp kısa bir süre çalıştırın veya kaplini bağlamadan önce yönü görün.
• Yön tersse herhangi iki fazın yerini değiştirin (ör. L1 ile L2). Köprülere dokunmayın; köprü yönü dönüşü değiştirmez.
• Değişikliği tercihen pano tarafında, motor çıkış klemensinde yapın; böylece motor kutusundaki düzen standart kalır.

Pompa, fan ve redüktörlü sistemlerde ters dönüş kısa sürede zarar verebilir. Sebeplerin ayrıntısı için elektrik motoru neden ters döner yazımıza bakabilirsiniz.

Yıldız-Üçgen Yol Vermede Köprüler Neden Sökülür?

Yıldız-üçgen yol vermede köprü işini motor kutusundaki plakalar değil, panodaki kontaktörler yapar. Bu yüzden klemensteki tüm köprüler sökülür ve altı ucun her birine ayrı damar gelir:

Bu yöntem yalnız 380–400 V'ta üçgen çalışan, yani 400/690 V etiketli motorlarda uygulanır; 230/400 V etiketli bir motor yıldız-üçgenle çalıştırılamaz, çünkü üçgene geçtiği anda sargısı tasarım geriliminin 380 / 230 ≈ 1,65 katını görür. Her kablo setindeki akım sargı akımıdır: 11 kW DRG-160M-4'te 21,5 / √3 ≈ 12,41 A, 22 kW DRG-180L-4'te 41,8 / √3 ≈ 24,13 A. Kontaktör ve termik akımları için yıldız-üçgen yol verme aracını kullanabilirsiniz. Köprü geometrisinin teorisi ve hat/faz gerilimi kavramları ise yıldız ve üçgen klemens bağlantısı yazımızda anlatılır.

Yanlış Bağlantı Nasıl Anlaşılır? Devreye Alma Kontrol Listesi

En sık iki hata etiket okunmadan köprü takmaktır ve ikisi de pens ampermetreyle çabuk anlaşılır:

• 230/400 V motor 380 V'ta üçgen bağlanırsa: sargı 219 V yerine 380 V görür. Motor boşta bile yüksek akım çeker, uğultu artar ve kısa sürede ısınır. Örneğin etiket akımı 6,34 A olan 3 kW DRG-100L2-4'te boşta bu değere yaklaşan ya da geçen bir akım okunuyorsa hemen durdurun.
• 400/690 V motor 380 V'ta yıldız bağlı kalırsa: her sargıya yaklaşık 219 V düşer, moment üçte bire iner. Motor boşta normal görünür ama yük altında devri düşer, akımı etiket değerinin (4 kW DRG-112M-4 için 8,37 A) üzerine çıkar ve termik atar.

Motoru teslim etmeden önce şu listeyi tamamlayın:

• Etiketteki gerilim ve sembole göre bağlantı türünü belirledim (230/400 V → Y, 400/690 V → Δ).
• Köprü plakalarının sayısını ve yönünü kontrol ettim; yıldız-üçgende tüm köprüleri söktüm.
• Pabuçların kesite ve saplamaya uygun olduğunu, somunların doğru torkla sıkıldığını doğruladım.
• PE iletkenini topraklama vidasına bağladım ve süreklilik ölçümünü elektrikçiye yaptırdım.
• Rakor ve tapa ile kablo girişlerini kapattım, contayı ve kapağı yerine taktım.
• İlk çalıştırmada dönüş yönünü gördüm; ters ise iki fazı değiştirdim.
• Üç faz akımını pens ampermetreyle ölçtüm; değerler birbirine yakın ve yükte etiket akımının altında.
• Termik röleyi doğru akıma ayarladım: direkt kalkışta In, yıldız-üçgende In/√3.

Termik ve sigorta seçiminin mantığı için termik, sigorta ve kontaktör seçim aracına göz atabilirsiniz.

Bağlantı Örneklerinde Kullanılan Motorlar

• DRG-90L-4 – 1,5 kW – 1500 d/d – 90L alüminyum (230/400 V, yıldız)
• DRG-100L2-4 – 3 kW – 1500 d/d – 100L alüminyum (230/400 V, yıldız)
• DRG-112M-4 – 4 kW – 1500 d/d – 112M alüminyum (400/690 V, üçgen)
• DRG-132S-4 – 5,5 kW – 1500 d/d – 132S alüminyum (400/690 V, üçgen)
• DRG-160M-4 – 11 kW – 1500 d/d – 160M alüminyum (400/690 V, üçgen)
• DRG-180L-4 – 22 kW – 1500 d/d – 180L pik döküm (400/690 V, üçgen)

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sıkça Sorulan Sorular

380 volt motor yıldız mı üçgen mi bağlanır?

Etikete bağlıdır. 230/400 V yazan motor 380 V şebekede yıldız, 400/690 V yazan motor üçgen bağlanır. DRG modellerinde 3 kW'a kadar olanlar yıldız, 4 kW ve üzeri olanlar üçgen bağlantılıdır.

Trifaze motor klemens bağlantısında köprüler nasıl takılır?

Yıldızda alt sıradaki W2, U2 ve V2 yatay olarak birleştirilir; üçgende üç köprü dikey takılarak U1–W2, V1–U2 ve W1–V2 bağlanır. Şebeke fazları her iki bağlantıda da üst sıradaki U1, V1 ve W1'e gelir.

3 fazlı motorun dönüş yönü nasıl değiştirilir?

Besleme kablosundaki herhangi iki fazın yeri değiştirilir, ör. L1 ile L2. Köprülerin yönünü değiştirmek dönüş yönünü değiştirmez; yalnız bağlantı türünü değiştirir.

Yıldız-üçgen yol vermede motor klemensinde köprü kalır mı?

Kalmaz. Altı ucun tamamı ayrı damarlarla panoya gider; yıldız ve üçgen köprülerinin işini kontaktörler yapar. Köprü unutulursa kontaktörler devreye girdiğinde kısa devre oluşur.

Bağlantı türü, etiket değerleri veya motor seçimiyle ilgili sorularınız için +90 (542) 666 11 11 numarasından veya [email protected] adresinden bize ulaşabilir, iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Etiket gerilimi ve bağlantı bilgisi her ürün sayfasında yazan online mağazamızdaki 120 modeli inceleyebilirsiniz.