Sürücüye potansiyometre üç telle bağlanır: potun bir ucu sürücünün +10 V referans çıkışına, diğer ucu 0 V (GND/COM) klemensine, orta ucu olan silecek ise AI1 analog girişine gider. Sürücü silecekten gelen 0–10 V arası gerilimi frekans referansına çevirir; frekans arttıkça motor devri de yaklaşık orantılı olarak artar. Bunun çalışması için AI1’in gerilim tipine ayarlanması ve frekans referans kaynağı olarak seçilmesi gerekir.

Frekans sürücüsüne potansiyometre bağlantısı: +10 V, AI1 ve GND uçlarıyla trifaze motor hız ayarı

Güvenlik uyarısı: Bu içerik teknik bilgilendirme amaçlıdır. Bağlantı, ölçüm ve devreye alma işlemleri; enerji kesme ve enerjisizliği doğrulama prosedürleri uygulanarak, motor ve cihaz üreticisinin dokümanlarına göre yetkili elektrik personelince yapılmalıdır.

Bu yazıda bağlantıyı adım adım çiziyoruz: genel şema, potun üç ucu, ekranlı kablo, gerilim/akım seçimi, frekans–devir ilişkisi, yön değiştirme ve parametre kontrol listesi. Terminal adları cihaza göre değişir; cihazın kendi bağlantı şeması esastır. Sürücünün ne olduğu ve inverter ile frekans konvertörü terimlerinin farkı için frekans konvertörü ile inverter arasındaki fark yazısına bakabilirsiniz.

Genel bağlantı: güç tarafı ve kontrol tarafı

Şemada iki ayrı dünya vardır. Güç tarafında şebeke L1-L2-L3 bir koruma elemanı (Q1) üzerinden sürücünün giriş klemenslerine, sürücünün U-V-W çıkışı da doğrudan motora gider; PE iletkeni hem sürücüye hem motor gövdesine bağlanır. Sürücü ile motor arasına kontaktör, termik ya da yıldız-üçgen düzeni konmaz; motor korumasını sürücü kendi parametreleriyle yapar. Kontrol tarafında ise birkaç miliamperlik sinyaller dolaşır: pot +10 V / AI1 / GND üçlüsüne, çalıştır anahtarı DI1 ile COM arasına bağlanır.

Sürücüye potansiyometre genel bağlantısı: Q1 korumalı L1-L2-L3 besleme, U-V-W motor çıkışı, +10 V / AI1 / GND ekranlı pot kablosu ve DI1–COM çalıştır anahtarı.
Şekil 1. Sürücüye potansiyometre genel bağlantısı: Q1 korumalı L1-L2-L3 besleme, U-V-W motor çıkışı, +10 V / AI1 / GND ekranlı pot kablosu ve DI1–COM çalıştır anahtarı. (büyüt)
Eleman / uçNereye bağlanırGörevi
R1 pot, 1 numaralı uç+10 V referans çıkışıGerilim bölücünün üst ucu
R1 pot, 2 numaralı uç (silecek)AI1 analog girişDüğme konumuna göre 0–10 V arası sinyal
R1 pot, 3 numaralı uç0 V / GND / COM (analog ortak)Gerilim bölücünün alt ucu
Kablo ekranıSürücü tarafında ekran kelepçesi / PEParazitin sinyale binmesini azaltır
Çalıştır anahtarıDI1 – COMSürücüye çalış komutu verir
Q1 korumaSürücü besleme hattı L1-L2-L3Besleme kablosunu ve sürücüyü korur

Motor klemens kutusundaki köprüler sürücünün çıkış gerilimine göre yapılır: 400 V çıkışlı bir sürücüde 230/400 V etiketli motor yıldız, 400/690 V etiketli motor üçgen bağlanır. Bağlantı mantığını yıldız üçgen bağlantı nedir yazısında, 220 V girişli sürücü durumunu ise 220 V girişli inverter için motor seçimi yazısında anlattık.

Potansiyometrenin 3 ucu nasıl bağlanır?

Potansiyometre bir gerilim bölücüdür. İki dış ucu arasına sürücünün kendi +10 V referansı uygulanır; düğme çevrildikçe orta uç (silecek) bu iki değer arasında gezinir. Düğme sona kadar sola çevrildiğinde AI1’de yaklaşık 0 V, ortadayken yaklaşık 5 V, sona kadar sağdayken yaklaşık 10 V görülür.

Potansiyometrenin 3 ucu: 1 numara +10 V referansa, orta uç (silecek) AI1 analog girişine, 3 numara GND’ye; düğme konumuna göre AI1 gerilimi.
Şekil 2. Potansiyometrenin 3 ucu: 1 numara +10 V referansa, orta uç (silecek) AI1 analog girişine, 3 numara GND’ye; düğme konumuna göre AI1 gerilimi. (büyüt)
  • 1 numaralı uç → +10 V: Sürücünün referans çıkışıdır; harici bir güç kaynağı gerekmez.
  • 2 numaralı uç (silecek) → AI1: Hız bilgisini taşıyan tek telidir. Ortadaki bacak olduğu için karıştırılması en zor uçtur, yine de ölçerek doğrulayın.
  • 3 numaralı uç → 0 V / GND: Analog ortak uçtur. Bazı cihazlarda dijital ortak (COM) ile analog ortak ayrıdır; potu analog ortağa bağlayın.

Pot değeri için yaygın aralık birkaç kΩ’dur (örneğin 1–10 kΩ arası); kesin değer ve izin verilen alt sınır cihaz dokümanında yazar. Çok düşük değerli bir pot +10 V çıkışını aşırı yükler, çok yüksek değerli bir pot ise sinyali parazite karşı hassaslaştırır. Lineer (doğrusal) eğrili pot kullanılması düğme konumu ile hız arasında düzgün bir ilişki verir.

📄 Bağlantı Şeması PDF İndir Şemaların ve tabloların A4 baskıya uygun PDF sürümü (üyelik gerekmez)

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Ekranlı kablo ve ekranın topraklanması

Sürücü çıkışı yüksek frekanslı anahtarlama yapar; motor kablosunun yakınından geçen bir sinyal kablosu bu parazidi kolayca toplar. Bu yüzden pot kablosu üç damarlı ve ekranlı (blendajlı) seçilir, üç iletken aynı kablonun içinde taşınır.

Ekranlı pot kablosu: ekran yalnız sürücü tarafında kelepçe/PE ile topraklanır, pot ucunda kesilip yalıtılır; motor kablosu ayrı güzergâhtan geçer.
Şekil 3. Ekranlı pot kablosu: ekran yalnız sürücü tarafında kelepçe/PE ile topraklanır, pot ucunda kesilip yalıtılır; motor kablosu ayrı güzergâhtan geçer. (büyüt)

Ekran yalnız bir uçta, sürücü tarafında topraklanır: panoda ekran kelepçesine veya cihaz dokümanının gösterdiği toprak noktasına bağlanır. Pot kutusu tarafında ekran kesilir, yalıtılır ve hiçbir yere bağlanmaz. İki uçtan topraklanan ekran üzerinden toprak döngüsü akımı akabilir ve tam da önlenmek istenen dalgalanmayı üretebilir. Sinyal kablosu motor kablosuyla aynı kanala konmaz; kesişmesi gerekiyorsa dik açıyla geçilir. Motor kablosunun kesiti ayrı bir konudur; başlangıç değeri için motor kablo kesiti hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Analog giriş: gerilim mi akım mı?

Pek çok sürücüde AI1 hem gerilim (0–10 V) hem akım (0/4–20 mA) sinyali kabul eder. Seçim iki yerde yapılır: kart üzerindeki küçük bir anahtar veya köprü ile, bir de parametreyle. Potansiyometre her zaman gerilim kaynağıdır; dolayısıyla seçici “U” konumunda, parametre de “gerilim” olmalıdır. Akım konumu 4–20 mA çıkışlı vericiler (basınç, seviye, sıcaklık transmiterleri gibi) içindir.

Analog giriş seçimi: potansiyometre için gerilim (U) konumu ve parametresi, 4–20 mA verici için akım (I) konumu ve parametresi.
Şekil 4. Analog giriş seçimi: potansiyometre için gerilim (U) konumu ve parametresi, 4–20 mA verici için akım (I) konumu ve parametresi. (büyüt)

Seçici ile parametre birbirini tutmazsa tipik belirti, pot sonuna kadar açıldığı halde frekansın maksimuma çıkmaması ya da sürücünün sinyal hatası vermesidir. Bazı cihazlarda yalnız parametre, bazılarında yalnız donanım seçici bulunur; cihazın kendi dokümanı esastır.

Frekans referansı ve motor devri ilişkisi

Sürücü AI1’deki gerilimi doğrusal bir ölçekle frekansa çevirir. En yaygın kurulumda 0 V minimum frekansa, 10 V maksimum frekansa karşılık gelir. Asenkron motorun senkron devri ns = 120 × f / p formülüyle bulunur (p kutup sayısı). 4 kutuplu bir motorda 50 Hz’de senkron devir 1500 d/d, 25 Hz’de 750 d/d’dir. Gerçek mil devri yüke bağlı kayma kadar bunun biraz altında kalır; bu yüzden ilişki “yaklaşık orantılı” diye ifade edilir.

Frekans referansı ile motor devri ilişkisi: 0–10 V AI1 gerilimi, minimum ve maksimum frekans sınırları ve 2, 4, 6 kutuplu motorda senkron devir.
Şekil 5. Frekans referansı ile motor devri ilişkisi: 0–10 V AI1 gerilimi, minimum ve maksimum frekans sınırları ve 2, 4, 6 kutuplu motorda senkron devir. (büyüt)

Minimum frekans sıfırdan büyük girilirse eğrinin başı düzleşir: pot sıfırdayken bile motor bu frekansta döner. Bu bir arıza değil, ayardır. Düşük devirde motorun kendi fanı daha az hava üflediği için uzun süre düşük hızda yüklü çalışacak uygulamalarda soğutma ayrıca değerlendirilmelidir; ayrıntılar VFD ile çalışacak motorda izolasyon ve cebri soğutma yazısında. Farklı devir ve kasnak oranlarında mil devrini hesaplamak için elektrik motoru hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Motor ters dönüyorsa: pot uçlarına değil komuta bakın

Pot yalnızca hızın büyüklüğünü verir; dönüş yönü bilgisi taşımaz. 1 ve 3 numaralı uçlar yer değiştirilirse motor yine aynı yönde döner, yalnızca düğme ters çalışmaya başlar: sola çevirince hızlanır. Yanlış uçlarla oynamak +10 V çıkışını kısa devre etme riski de taşır.

Yön değiştirme: pot uçlarını değiştirmek yalnız düğmeyi ters çevirir; motor yönü ters yön komutu (DI2) veya yön parametresiyle değiştirilir.
Şekil 6. Yön değiştirme: pot uçlarını değiştirmek yalnız düğmeyi ters çevirir; motor yönü ters yön komutu (DI2) veya yön parametresiyle değiştirilir. (büyüt)

Yön iki doğru yoldan değiştirilir: bir dijital girişe (örnekte DI2) “ters yön” işlevi atanır ya da yön parametresiyle sabit dönüş yönü seçilir. Bazı cihazlarda ters dönüş ayrıca bir izin parametresiyle açılır. Sürücüsüz devrelerde yön değiştirme mantığını elektrik motoru neden ters döner yazısında anlattık; sürücülü sistemde ise motor kablosunda iki fazı değiştirmek yerine parametre kullanılması, devreye alma kayıtlarıyla tutarlı kalmayı kolaylaştırır.

Parametre kontrol listesi

Aşağıdaki liste değer vermez; hangi grubun kontrol edileceğini sıralar. Değerler cihaz dokümanına, motor etiketine ve makinenin ihtiyacına göre girilir.

Potansiyometreyle hız ayarı için parametre kontrol listesi: etiket verileri, komut ve referans kaynağı, AI1 tipi ve ölçeği, min/maks frekans, rampa ve yön.
Şekil 7. Potansiyometreyle hız ayarı için parametre kontrol listesi: etiket verileri, komut ve referans kaynağı, AI1 tipi ve ölçeği, min/maks frekans, rampa ve yön. (büyüt)
Parametre grubuNe seçilirNeye göre
Motor etiket verilerigerilim, akım, frekans, devir, güçmotor etiketi
Komut kaynağıklemens (DI1) veya panelmotorun nasıl çalıştırılacağı
Frekans referans kaynağıAI1potun bağlandığı giriş
AI1 sinyal tipi ve ölçekgerilim; alt/üst nokta ↔ frekanspot ve istenen hız aralığı
Minimum / maksimum frekansen düşük ve en yüksek hızyük, soğutma, motor ve makine sınırı
Hızlanma / yavaşlama rampasısüreatalet, akım, frenleme ihtiyacı
Yön / ters dönüş izniileri, geri veya ikisimakinenin izin verdiği yön

Kısa rampa süreleri kalkışta yüksek akım, duruşta ise sürücünün ara devre geriliminin yükselmesi anlamına gelebilir. Yüksek ataletli yüklerde yavaşlama sorunu varsa invertörde dinamik frenleme ve fren direnci yazısı yol gösterir.

Sık bağlantı ve ayar hataları

BelirtiOlası neden
Düğme ne yapılırsa yapılsın motor hep aynı hızdaReferans kaynağı hâlâ panel veya sabit hız; AI1 seçilmemiş
Pot sonuna kadar açık, frekans yarıda kalıyorAI1 akım konumunda veya ölçekleme yanlış; maksimum frekans düşük girilmiş
Düğme ters çalışıyor (sola çevirince hızlanıyor)1 ve 3 numaralı uçlar yer değiştirmiş; motor yönü bundan etkilenmez
Hız kendi kendine dalgalanıyorEkransız kablo, ekran iki uçta topraklı veya sinyal kablosu motor kablosuyla aynı kanalda
Pot bağlanınca sürücü hata veriyor, +10 V çöküyorSilecek GND veya +10 V ucuna bağlanmış; pot değeri cihazın önerdiğinden çok düşük
Pot sıfırda iken motor yine dönüyorMinimum frekans parametresi sıfırdan büyük; bu bir hata değil, ayardır

Ölçüm ipucu: Enerji varken ve motor duruyorken AI1 ile GND arasını ölçün. Düğme çevrildikçe gerilim 0’dan 10 V’a yakın bir değere düzgünce değişiyorsa bağlantı doğrudur; sorun parametrededir.

📄 Bağlantı Şeması PDF İndir Şemaların ve tabloların A4 baskıya uygun PDF sürümü (üyelik gerekmez)

Mevcut motorunuzun etiket fotoğrafını gönderin, uygun DRG modelini birlikte belirleyelim.WhatsApp'tan gönder

Sürücüyle hız ayarı yapılacak DRG motorları

DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır. Aşağıdaki trifaze IEC motorlar pot ile hız ayarı yapılan konveyör, fan, karıştırıcı ve benzeri uygulamalarda sık görülen güç aralığındadır. Sürücü, potansiyometre ve kontrol malzemesi DRG’de satılmaz; bunlar için pano malzemesi tedarikçinize veya cihaz üreticisine başvurun. Diğer güç ve devirler 3 fazlı asenkron elektrik motorları sayfasında ve online mağazada listelenir; anma akımları için motor akım tablosu kullanılabilir.

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sık sorulan sorular

Sürücüye kaç kΩ’luk potansiyometre bağlanır?

Yaygın aralık birkaç kΩ’dur (örneğin 1–10 kΩ). Cihazın +10 V çıkışının verebileceği akım ve önerilen pot değeri dokümanında yazar; kesin değeri oradan alın.

Pot sonuna kadar açık ama motor 50 Hz’e çıkmıyor, neden?

En sık nedenler: AI1 akım konumunda kalmış, ölçekleme üst noktası yanlış ya da maksimum frekans parametresi düşük. AI1–GND gerilimini ölçerek önce sinyalin 10 V’a yaklaştığını doğrulayın.

Ekranı iki uçtan topraklasam daha iyi olmaz mı?

Analog sinyal kablolarında genel uygulama ekranı yalnız sürücü tarafında topraklamaktır. İki uçta topraklanan ekrandan toprak döngüsü akımı geçebilir ve hız dalgalanmasına yol açabilir. Cihaz dokümanı farklı bir yöntem tarif ediyorsa o esastır.

Yönü değiştirmek için pot kablolarını ters bağlayabilir miyim?

Hayır. Pot uçlarını ters bağlamak yalnız düğmenin çalışma yönünü değiştirir. Motor yönü ters yön komutu veya yön parametresiyle değiştirilir.

Pot sıfırdayken motor neden tamamen durmuyor?

Minimum frekans parametresi sıfırdan büyük olabilir. Motoru durdurmak için çalıştır komutunu kaldırın; pot hız ayarı içindir, durdurma için değil.