Doğru kW Nasıl Seçilir? Gereğinden Büyük veya Küçük Motorun Fiyata ve Arızaya Etkisi

Atölyeye gelen sorulardan biri hep aynı biçimde başlar: “Pompa 7,5 kW istiyor ama garanti olsun diye 11 kW alalım mı?” Diğeri ise tersidir: “Elimde 5,5 kW var, biraz zorlanır ama idare eder mi?” İki karar da faturaya ve arıza defterine yansır. Bu yazıda motor gücünü tahminle değil hesapla bulmanın yolunu, hesaplanan değere eklenen servis payını ve sonuç iki kademe arasına düştüğünde nasıl karar verileceğini anlatıyoruz. Komşu iki kademenin mağaza fiyatını yan yana koyarak bir üst kademenin size ne kattığını ve neye mal olduğunu da somut rakamlarla gösteriyoruz.

Önce Makinenin Milden Çektiği Gücü Hesaplayın

Motor seçiminin başlangıç noktası, tahrik edilen makinenin mil gücüdür. Aşağıdaki üç formül sahada en sık karşılaşılan yükler için yeterli doğrulukta bir başlangıç verir. Daha fazla değişkenle çalışmak isterseniz elektrik motoru hesaplama araçları sayfasındaki hesaplayıcıları kullanabilirsiniz.

Santrifüj pompa: P = ρ · g · Q · H / η_p

Burada ρ akışkan yoğunluğu (su için 1000 kg/m³), g yerçekimi ivmesi (9,81 m/s²), Q debi (m³/s), H toplam basma yüksekliği (m) ve η_p pompa eğrisinden okunan pompa katsayısıdır. Örnek: 50 m³/h debi ve 30 m basma yüksekliği için Q = 50 / 3600 = 0,0139 m³/s olur. Hidrolik güç 1000 × 9,81 × 0,0139 × 30 ≈ 4,09 kW çıkar. Pompa eğrisinde η_p = 0,70 okunduysa mil gücü 4,09 / 0,70 ≈ 5,84 kW olur.

Bant konveyör: P = F · v / η_r

F bandı hareket ettirmek için gereken çekme kuvveti (N), v bant hızı (m/s), η_r ise redüktör ve kasnak kayıplarını temsil eden katsayıdır. Eğimli bantlarda F’ye yükü yukarı kaldırmak için gereken bileşen (m · g · sin α) eklenir. Örnek: 2.400 N çekme kuvveti ve 1,2 m/s hızda 2.400 × 1,2 = 2,88 kW; redüktör katsayısı 0,90 alınırsa 3,2 kW mil gücü gerekir.

Fan: P = Q · Δp / η_f

Q hava debisi (m³/s), Δp toplam basınç farkı (Pa), η_f fan üreticisinin verdiği katsayıdır. 18.000 m³/h (5 m³/s) ve 800 Pa için 5 × 800 = 4,0 kW; η_f = 0,65 ile mil gücü yaklaşık 6,15 kW olur. Fanlarda güç devrin küpüyle değişir: kasnak değiştirip devri %10 artırırsanız gereken güç yaklaşık 1,1³ ≈ 1,33 katına çıkar. Kasnak oranıyla oynamadan önce motoru bu gözle yeniden kontrol edin.

Servis Payı: Hesaba Ne Kadar Eklenir?

Formülden çıkan değer ideal koşulu anlatır. Gerçekte debi mevsime göre değişir, bant yükü dengesiz gelir, filtre kirlenir. Bu yüzden hesaplanan mil gücü bir katsayıyla büyütülür. Pratikte sık kullanılan aralıklar şöyledir:

• Düzgün yüklü pompa ve fanlar: hesaplanan gücün 1,10–1,15 katı.
• Bant konveyör ve karıştırıcı gibi değişken yükler: 1,20–1,25 katı.
• Darbeli yükler (kırıcı, değirmen, pres): 1,30 ve üzeri; ayrıca kalkış momenti ayrıca kontrol edilir.

Örneklerimize uygularsak: pompa 5,84 × 1,10 ≈ 6,42 kW, konveyör 3,2 × 1,25 = 4,0 kW, fan 6,15 × 1,15 ≈ 7,07 kW. Servis payı bir kez eklenir; hesabın her adımında ayrıca “emniyet” koymak, aşağıda anlatacağımız büyük motor sorununun en yaygın sebebidir.

Sonuç İki Kademe Arasına Düşerse Hangisini Seçmeli?

Motorlar standart kademelerle satılır: 4 – 5,5 – 7,5 – 11 – 15 kW gibi. Servis paylı değer çoğu zaman iki kademenin arasına düşer ve kural basittir: bir üstteki ilk standart kademeyi seçin, ondan sonrakine atlamayın. Pompa örneğinde 6,42 kW için 7,5 kW, fan örneğinde 7,07 kW için 7,5 kW doğru seçimdir. Konveyör örneği ise tam sınırda: 4,0 kW çıkan hesap için 4 kW kademesi kâğıt üzerinde yeterlidir. Bu durumda karar şu sorulara göre verilir:

Komşu Kademelerin Mağaza Fiyatları

“Bir üst kademe ne kadar fark eder?” sorusunun cevabını mağaza listesinden okuyabiliriz. Aşağıdaki tabloda her senaryo için doğru kademe ve bir üstündeki kademe pik döküm gövdeyle yan yana duruyor. Nominal akım sütunu, termik röle ayarını ve kablo seçimini nasıl etkilediğini görmek için eklendi.

Fiyatlar DRG Motor online mağazasının 24.09.2026 tarihli listesinden alınmıştır; havale/EFT ile %3 indirim uygulanır, nakliye ücreti fiyata dahil değildir ve alıcı öder. Güncel fiyat için mağaza sayfasına bakınız.

Pompa örneğinde 7,5 kW yerine 11 kW seçmek KDV hariç 7.155,50 TL, KDV dahil 8.586,60 TL fazla ödeme demektir. Konveyörde 4 kW’tan 5,5 kW’a geçiş KDV hariç 3.955,60 TL fark yaratır. Üstelik bu farkın yalnızca motor kısmıdır; asıl şaşırtıcı kalemler bir sonraki bölümde.

Gereğinden Büyük Motorun Görünmeyen Faturası

Tablodaki gövde sütununa dikkat edin: pompa örneğinde 7,5 kW’tan 11 kW’a geçince gövde 132’den 160’a, konveyörde 4 kW’tan 5,5 kW’a geçince 112’den 132’ye çıkıyor. Gövde değişince zincirleme şu kalemler de değişir:

• Mil çapı ve kaplin: Daha kalın mil, farklı kaplin göbeği ya da kasnak burcu gerektirir. Mevcut pompanın kaplini çoğu zaman yeniden işlenir veya değiştirilir.
• Kaide ve mil ekseni: Mil yüksekliği büyüdüğü için motoru pompa ekseniyle hizalamak üzere kaide yeniden yapılır veya dolgu levhası eklenir.
• Kablo, şalter ve kontaktör: Nominal akım 13,7 A’dan 19,6 A’ya çıkar; koruma elemanları ve kablo kesiti bu akıma göre seçilir.
• Kalkış akımı: Büyük motorun kalkış akımı da büyüktür; zayıf beslemelerde gerilim düşümü ve sigorta atması görülebilir.

Küçük Motor: Termik Atması, Isınma ve Sargı Arızası

Ters yöndeki hata daha hızlı sonuç verir. Pompa örneğinde 6,42 kW çeken yüke 5,5 kW motor bağlanırsa motor etiket akımının üzerinde çalışır. Termik röle doğru ayarlıysa (nominal akıma göre) motoru sık sık kapatır; üretim durur ve operatör çoğu zaman termiği “biraz açarak” sorunu geçiştirir. Bu noktadan sonra motor korunmaz: sargı sıcaklığı yalıtım sınıfının izin verdiği sınırı aşar, vernik yaşlanır, sonunda sargı yanar ve iş sarım atölyesine gider.

Küçük motorun diğer belirtileri şunlardır: kalkışın uzaması ya da dolu bantta motorun hiç kalkamaması, gövdenin elle tutulamayacak kadar ısınması, rulman gresinin erken kuruması ve aynı yükte devrin belirgin düşmesi. Bunlardan biri görülüyorsa ilk iş akımı ölçmektir.

Mevcut Motoru Ölçerek Doğrulayın

Hesap yapmak için veri yoksa ya da değiştirilecek motorun gerçekten doğru boyutta olup olmadığını öğrenmek istiyorsanız pens ampermetre en hızlı ve masrafsız bilgi kaynağıdır:

1. Makine normal yükündeyken üç fazın akımını ayrı ayrı ölçün.
2. Ölçülen ortalamayı motor etiketindeki nominal akımla karşılaştırın.
3. Ölçüm sürekli olarak nominal akımın üzerindeyse motor küçüktür; bir üst kademe değerlendirilir.
4. Ölçüm nominal akımın yaklaşık yarısının altındaysa motor büyük seçilmiş olabilir; değişimde bir alt kademe hesapla kontrol edilir.
5. Fazlar arasında belirgin fark varsa sorun motor boyutunda değil, beslemede veya sargıdadır.

Sipariş Öncesi Kontrol Listesi

Kontrol listesi tamamsa modeli online mağazadan seçebilirsiniz; ödeme yöntemleri için ödeme seçenekleri sayfasına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Hesap 7,6 kW çıktı; 7,5 kW motor kullanılabilir mi?

Servis payı eklenmiş bir değerin 7,5 kW’ı çok az aşması durumunda karar yükün niteliğine bağlıdır. Yük dengeli ve ortam normalse sınırda kalabilir; dolu kalkış veya sıcak ortam varsa 11 kW kademesi daha güvenlidir. Emin değilseniz akım ölçümüyle doğrulayın.

HP cinsinden verilen bir pompa için kW nasıl bulunur?

1 HP yaklaşık 0,746 kW’tır. 10 HP’lik bir pompa yaklaşık 7,46 kW mil gücü ister; bu değer 7,5 kW kademesine karşılık gelir.

Frekans invertörü kullanırsam daha küçük motor seçebilir miyim?

İnvertör devri ayarlar ama yükün istediği gücü azaltmaz. Pompa ve fanda devri düşürerek güç ihtiyacı azaltılabilir; ancak motor, makinenin en yüksek çalışma noktasına göre seçilmelidir.

Hesabınızı kontrol etmemizi isterseniz +90 (542) 666 11 11 numarasından arayabilir, [email protected] adresine yazabilir veya iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.