Sürücüyle çalışacak bir motoru ilk kez devreye alırken sıra şudur: önce enerjisiz kontroller, motor etiketinin okunması ve klemens bağlantısının (yıldız/üçgen) doğrulanması, sürücü ayrıkken izolasyon ölçümü; sonra enerji verip etiket değerlerini parametre olarak girmek, üreticinin izin verdiği şekilde motor tanıtma, düşük hızda yön kontrolü, rampa ve sınırlar, yüklü deneme ve kayıt. Parametre değerleri her zaman motor etiketinden alınır; tahmini değer girilmez.

Sürücüyle trifaze motor ilk devreye alma: etiket parametreleri, izolasyon ölçümü ve kontrol listesi

Güvenlik uyarısı: Bu içerik teknik bilgilendirme amaçlıdır. Bağlantı, ölçüm ve devreye alma işlemleri; enerji kesme ve enerjisizliği doğrulama prosedürleri uygulanarak, motor ve cihaz üreticisinin dokümanlarına göre yetkili elektrik personelince yapılmalıdır.

Aşağıdaki şemalar 400 V 50 Hz trifaze şebekeye bağlı, trifaze girişli bir sürücü ve trifaze asenkron motor için örnektir. Terminal ve parametre adları cihaza göre değişir; cihazın kendi bağlantı şeması ve dokümanı esastır. Sürücü ile frekans konvertörü terimlerinin farkı için frekans konvertörü ile inverter arasındaki fark yazısına bakabilirsiniz.

Devreye alma sırası: 11 adımlık akış

Akış şeması işi dört renkli bölgeye ayırır: enerjisiz yapılan işler (1–4), enerji var ama motor dönmüyor (5–7), motor dönüyor (8–10) ve belgeleme (11). Bir adımda uygunsuzluk çıkarsa geri dönülür: durdurulur, enerji kesilir, neden giderilir ve o adım tekrarlanır. Sıra atlamak, örneğin izolasyon ölçümünü sürücü bağlıyken yapmak ya da etiket değerlerini girmeden tanıtma başlatmak, hem cihazı hem motoru riske atar.

Sürücüyle motor ilk devreye alma akış şeması: enerjisiz kontrollerden etiket okuma, klemens, izolasyon, parametre, tanıtma, yön, rampa, yüklü deneme ve kayda 11 adım.
Şekil 1. Sürücüyle motor ilk devreye alma akış şeması: enerjisiz kontrollerden etiket okuma, klemens, izolasyon, parametre, tanıtma, yön, rampa, yüklü deneme ve kayda 11 adım. (büyüt)

İlk adım olan enerjisiz kontrolde besleme kesilir, kilitlenip etiketlenir ve gerilim yokluğu ölçü aletiyle doğrulanır. Ardından mekanik taraf gözden geçirilir: kaplin hizası ve cıvataları, kayış gerginliği, mil ucu kaması, koruyucu kapaklar, fan kapağının ve hava giriş yolunun açık olması. Motor uzun süre depoda kaldıysa rulman ve sargı nemi açısından ek kontroller gerekir; bunları motorun doğru depolanması ve devreye alınması yazısında anlattık.

Motor etiketi ve klemens bağlantısı: yıldız mı, üçgen mi?

Etiketten okunacak altı değer güç (kW), gerilim (V), akım (A), frekans (Hz), devir (d/d) ve güç faktörüdür (cos φ). Trifaze motor etiketinde gerilim ve akım genellikle iki satırdır: biri üçgen (Δ), biri yıldız (Y) bağlantıya aittir. Hangi satırın geçerli olduğunu klemens bağlantısı belirler.

Kural basittir: sürücünün faz-faz çıkış gerilimi etiketteki Δ değerine eşitse motor üçgen, Y değerine eşitse yıldız bağlanır. 230/400 V Δ/Y etiketli bir motor 400 V çıkışlı sürücüde yıldız, 230 V çıkışlı (monofaze girişli) sürücüde üçgen bağlanır. 400/690 V Δ/Y etiketli motor 400 V çıkışlı sürücüde üçgen bağlanır. 230 V çıkışlı sürücüler için ayrıntı 220 V girişli inverter için motor seçimi yazısında, köprü düzenleri ise yıldız üçgen bağlantı şeması yazısındadır.

Motor klemensinde yıldız ve üçgen köprü düzeni ile sürücü çıkış gerilimine göre bağlantı seçimi örnekleri.
Şekil 2. Motor klemensinde yıldız ve üçgen köprü düzeni ile sürücü çıkış gerilimine göre bağlantı seçimi örnekleri. (büyüt)

Klemens kutusunda köprülerin sayısı ve yönü, somunların sıkılığı ve PE bağlantısı kontrol edilir. Sürücüyle çalışan motorda yıldız-üçgen kontaktörü kullanılmaz; kalkışı sürücünün rampası yapar ve motor tek bir sabit bağlantıyla çalışır.

İzolasyon ölçümü: sürücü ayrıkken

Sürücüde izolasyon testi yapılmaz. Megger’in test gerilimi sürücünün çıkış yarı iletkenlerine ve filtre elemanlarına zarar verebilir. Bu yüzden motor kablosunun U, V, W damarları sürücü klemensinden sökülür, gerekiyorsa üç damar geçici olarak birbirine köprülenir ve ölçüm motor + kablo ile PE arasında yapılır.

İzolasyon ölçümü: sürücü çıkış kabloları sökülür, megger motor ve kablo ile PE arasına bağlanır; sürücü uçlarına test yapılmaz.
Şekil 3. İzolasyon ölçümü: sürücü çıkış kabloları sökülür, megger motor ve kablo ile PE arasına bağlanır; sürücü uçlarına test yapılmaz. (büyüt)

Kabloları sökmeden önce sürücü enerjisinden ayrılır ve cihaz etiketinde yazan deşarj süresi beklenir; DC ara devre kondansatörleri enerji kesildikten sonra da bir süre gerilim taşır. Ölçümden sonra kablo ve sargı deşarj edilir, geçici köprü kaldırılır ve damarlar sürücüye doğru sırayla geri bağlanır. Test gerilimi ve kabul değeri motor üreticisinin dokümanına göre seçilir; ölçüm yöntemi motor izolasyon direnci (megger) testi yazısında anlatılıyor. Ölçülen değer, ortam sıcaklığıyla birlikte kayıt formuna yazılır; sonraki bakımlarda karşılaştırma için gereklidir.

📄 Bağlantı Şeması PDF İndir Şemaların ve tabloların A4 baskıya uygun PDF sürümü (üyelik gerekmez)

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Güç ve kontrol bağlantısı, enerji verme

Örnek şemada şebeke Q1 motor koruma şalteri üzerinden sürücünün L1 L2 L3 girişine gelir; motor U V W çıkışına ekranlı kabloyla bağlanır ve PE hem sürücüye hem motora gider. Kontrol tarafında DI1 çalış, DI2 yön girişidir; R1 potansiyometresi +10 V, AI1 ve 0 V uçlarına bağlanarak hız referansı verir; RA-RC arıza rölesi ikaz lambasına veya üst sisteme gider.

Örnek sürücü bağlantısı: L1 L2 L3, Q1, sürücü, U V W ile motor ve PE; DI1 çalış, DI2 yön, AI1 hız referansı ve arıza rölesi.
Şekil 4. Örnek sürücü bağlantısı: L1 L2 L3, Q1, sürücü, U V W ile motor ve PE; DI1 çalış, DI2 yön, AI1 hız referansı ve arıza rölesi. (büyüt)
ElemanUçlarGörevi
Q1 motor koruma şalteri / sigortaL1 L2 L3Sürücü girişini korur; tipi ve değeri cihaz dokümanına göre seçilir
T1 sürücüL1 L2 L3 / U V W / PEŞebeke gerilimini değişken frekanslı motor gerilimine çevirir
M1 trifaze motorU1 V1 W1 + PEEtiketine göre Y veya Δ bağlanır
S2 çalış anahtarıDI1 – COMÇalış komutunu verir
S3 yön anahtarıDI2 – COMDönüş yönünü seçer (kullanılıyorsa)
R1 potansiyometre+10 V / AI1 / 0 VAnalog hız referansı
Arıza rölesiRA – RCSürücü hatasında ikaz verir

Sürücü çıkışına kompanzasyon kondansatörü bağlanmaz. Çıkışta kontaktör veya ayırıcı varsa yalnız sürücü dururken açılıp kapanmalıdır. Kablo kesitini hat uzunluğu ve döşeme şekli belirler; motor kablo kesiti hesaplama aracı başlangıç değeri verir. Uzun motor kablolarında gerilim yükselme süreleri ve sargı izolasyonu konusu VFD ile çalışacak motorda izolasyon ve cebri soğutma yazısında ele alınıyor.

Enerji vermeden önce kapaklar kapatılır, çalış komutu kapalı konumdadır. Enerji verildiğinde giriş gerilimi ekranda veya ölçü aletinde doğrulanır ve sürücüde hata kodu olmadığı görülür.

Etiket parametreleri ve motor tanıtma

Sürücünün motor parametreleri etiketle bire bir eşleşir: anma gücü, anma gerilimi, anma akımı, anma frekansı, anma devri ve cos φ. Gerilim ve akım, motorun bağlandığı satırdan (Δ veya Y) alınır. Değerler yuvarlanmaz, başka bir motordan kopyalanmaz. Etiket okunamıyorsa motorun tipini ve gücünü üreticiden doğrulamak gerekir; ortalama değerler için motor akım tablosu fikir verir ama etiketin yerini tutmaz.

Motor etiketindeki kW, V, A, Hz, d/d ve cos φ değerlerinin sürücü motor parametreleriyle eşleşmesi.
Şekil 5. Motor etiketindeki kW, V, A, Hz, d/d ve cos φ değerlerinin sürücü motor parametreleriyle eşleşmesi. (büyüt)

Motor tanıtma (auto-tune) sürücünün sargı direnci ve endüktans gibi değerleri ölçerek motor modelini kurmasıdır; vektör kontrolde hız ve moment doğruluğu buna bağlıdır. İki yaygın yöntem vardır:

  • Statik tanıtma: Mil dönmez, ölçüm duran motorda yapılır. Yük ayrılamıyorsa ve cihaz üreticisi izin veriyorsa seçilir.
  • Dönen tanıtma: Motor kısa bir süre kendi başına döner. Yükün ayrılması veya hafif olması istenir; mil ucu, kama ve çevre emniyete alınır.

Hangi yöntemin kullanılacağı, yüklü/yüksüz koşul ve tanıtma sırasında mekanik frenin durumu cihaz üreticisinin belirttiği şekildedir. Tanıtma hatasız tamamlanmadan bir sonraki adıma geçilmez.

Düşük hızda yön kontrolü, rampa ve sınırlar

Statik ve dönen motor tanıtma, düşük hızda yön kontrolü ve iki faz değişimi, hızlanma-yavaşlama rampası ile frekans sınırları.
Şekil 6. Statik ve dönen motor tanıtma, düşük hızda yön kontrolü ve iki faz değişimi, hızlanma-yavaşlama rampası ile frekans sınırları. (büyüt)

Yön kontrolü düşük hız referansıyla, kısa bir çalış komutuyla yapılır ve makinedeki ok yönüyle karşılaştırılır. Yön yanlışsa motor durdurulur, enerji kesilir, deşarj süresi beklenir ve sürücü çıkışında iki faz yer değiştirilir; birçok cihazda yön parametreyle de çevrilebilir. Şebeke tarafında faz değiştirmek motor yönünü değiştirmez. Konunun ayrıntısı elektrik motoru neden ters döner yazısında.

Ardından hızlanma ve yavaşlama rampaları, minimum ve maksimum frekans, akım sınırı ve motor aşırı yük koruması ayarlanır. Bu değerler yüke, makineye ve cihaz dokümanına göre belirlenir; burada sayı vermiyoruz. Motor koruma akımı etiketteki anma akımından başlar. Yavaşlama süresi yükün ataletine göre fazla kısa seçilirse sürücü aşırı gerilim hatası verebilir; bu durumda rampa uzatılır veya fren direnci değerlendirilir. Kendinden fanlı motorlarda düşük hızda soğutma azaldığından, uzun süre düşük devirde çalışacak uygulamalarda soğutma ayrıca düşünülmelidir.

Yüklü deneme, kontrol listesi ve kayıt

Yüklü denemede motor tüm çalışma hız aralığında gezdirilir. Sürücünün gösterdiği motor akımı etiket akımıyla karşılaştırılır; sıcaklık, ses, titreşim ve rulman bölgesi izlenir. Akım yükün gerektirdiğinden yüksekse önce mekanik taraf (sıkışma, hiza, kayış) ve parametreler kontrol edilir.

Sürücüyle devreye alma kontrol listesi: 11 adım, her adım için kontrol maddesi ve tamam kutusu.
Şekil 7. Sürücüyle devreye alma kontrol listesi: 11 adım, her adım için kontrol maddesi ve tamam kutusu. (büyüt)
AdımKontrolKayda geçecek bilgi
1–3Enerjisiz kontrol, etiket, klemensEtiket değerleri, Y/Δ seçimi
4İzolasyon (sürücü ayrık)Test gerilimi, U-V-W / PE değerleri, sıcaklık
5–7Enerji, parametre, tanıtmaGirilen değerler, tanıtma yöntemi ve sonucu
8–9Yön, rampa, sınırlarYön doğru mu, rampa ve sınır ayarları
10–11Yüklü deneme, kayıtYüklü akım ve frekans, parametre yedeği, imza

Son adım kayıttır. Parametre listesinin yedeği alınır ve devreye alma formu doldurulup imzalanır. Bu form, ileride bir arıza veya motor değişiminde “ilk gün nasıldı?” sorusunun cevabıdır.

Devreye alma kayıt formu örneği: motor etiketi, izolasyon ölçümü, sürücü ayarları, deneme ve onay alanları.
Şekil 8. Devreye alma kayıt formu örneği: motor etiketi, izolasyon ölçümü, sürücü ayarları, deneme ve onay alanları. (büyüt)

Sık devreye alma hataları

BelirtiOlası neden
Sürücü ilk çalıştırmada aşırı akım hatası veriyorEtiket değerleri girilmemiş veya yanlış bağlantı satırı girilmiş; rampa çok kısa; mekanik sıkışma
Motor düşük güçlü, yük altında devir düşüyor400/690 V motor 400 V çıkışlı sürücüde yıldız bağlanmış; tanıtma yapılmamış
İzolasyon testinden sonra sürücü arızalıÖlçüm sürücü klemensi bağlıyken yapılmış
Yavaşlamada aşırı gerilim hatasıYavaşlama süresi yük ataletine göre kısa, fren direnci yok
Motor aşırı ısınıyor, akım normalUzun süre düşük devirde çalışma, fan kapağı veya hava yolu kapalı
Yön yanlışÇıkış faz sırası; değişiklik şebeke tarafında yapılmış

📄 Bağlantı Şeması PDF İndir Şemaların ve tabloların A4 baskıya uygun PDF sürümü (üyelik gerekmez)

Mevcut motorunuzun etiket fotoğrafını gönderin, uygun DRG modelini birlikte belirleyelim.WhatsApp'tan gönder

Sürücüyle çalışacak DRG motorları

DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır. Aşağıdaki trifaze IEC motorlar sürücüyle sık kullanılan güç aralığındadır; 3 kW’a kadar olanlar 230/400 V, 4 kW ve üstü 400/690 V sargılıdır. Sürücü/invertör DRG’de satılmaz; cihaz için pano malzemesi tedarikçinize veya cihaz üreticisine başvurun. Diğer güçler 3 fazlı asenkron elektrik motorları sayfasında ve online mağazada listelenir.

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sık sorulan sorular

Sürücü bağlıyken motora megger yapılabilir mi?

Hayır. Test gerilimi sürücünün çıkış katına zarar verebilir. Motor kablosu sürücüden sökülür, ölçüm motor + kablo ile PE arasında yapılır, sonra kablolar geri bağlanır.

Motor tanıtma yüklü mü yüksüz mü yapılır?

Cihaz üreticisinin izin verdiği şekilde. Dönen tanıtma genellikle yükün ayrılmasını ister; yük ayrılamıyorsa ve cihaz destekliyorsa statik tanıtma seçilir.

Etikette iki gerilim ve iki akım var; hangisini girmeliyim?

Motorun bağlandığı satırı: sürücü çıkış gerilimine eşit olan gerilim ve onun yanındaki akım. 400 V çıkışta 230/400 V motor yıldızdır, 400/690 V motor üçgendir.

Yön yanlışsa ne yapılır?

Motor durdurulur, enerji kesilir ve deşarj süresi beklenir; sürücü çıkışında iki faz yer değiştirilir veya yön parametreyle çevrilir. Şebeke girişinde faz değiştirmek yönü değiştirmez.

Rampa süresini kaç saniye seçmeliyim?

Tek bir değer yoktur. Süre yükün ataletine, makinenin ihtiyacına ve cihaz dokümanına göre belirlenir; denemede akım ve hata kayıtları izlenerek ayarlanır.