Sürücüye harici start-stop ve yön komutu, kumanda klemenslerindeki dijital girişlerden (DI) verilir; motor çıkışındaki U V W hattına kontaktör konmaz ve yön için faz yeri değiştirilmez. İki yol vardır: iki telli kontrolde DI1'e bağlı kalıcı bir kontak kapalı kaldıkça motor çalışır, DI2 yönü seçer; üç telli kontrolde start butonu kısa bir darbe verir, NC stop butonu açılınca motor durur ve komutu sürücü kendi içinde tutar. Girişler çoğunlukla sürücünün dahili 24 V beslemesi ve ortak ucu (COM) ile sürülür.

Sürücüde harici start-stop ve yön komutu için dijital giriş bağlantısı ve trifaze motor

Güvenlik: Bu içerik teknik bilgilendirme amaçlıdır. Bağlantı, ölçüm ve devreye alma işlemleri; enerji kesme ve enerjisizliği doğrulama prosedürleri uygulanarak, motor ve cihaz üreticisinin dokümanlarına göre yetkili elektrik personelince yapılmalıdır.

Sürücünün ne olduğu ve frekans konvertörü ile invertör kavramlarının farkı için Frekans Konvertörü ile İnverter Arasındaki Fark yazısına bakabilirsiniz. Bu yazı yalnız komut tarafına, yani butonların, anahtarların ve PLC kontaklarının sürücü girişlerine nasıl bağlandığına odaklanır.

Sürücüde kumanda klemensleri ve temel bağlantı

Güç tarafı basittir: şebeke L1 L2 L3 bir motor koruma şalteri ya da üreticinin öngördüğü sigortadan geçip sürücü girişine, sürücünün U V W çıkışından da motora gider. Kumanda tarafında ise küçük bir klemens bloğu bulunur. Start, stop ve yön bilgisini bu bloktaki dijital girişler alır; hız referansı ise genellikle analog girişten (AI1) veya sabit hız seçimiyle gelir.

Sürücü güç devresi: L1 L2 L3, Q1, U1 sürücü, U V W çıkışı, M1 motor ve +24V, DI1–DI3, COM, +10V, AI1 kumanda klemensleri.
Şekil 1. Sürücü güç devresi: L1 L2 L3, Q1, U1 sürücü, U V W çıkışı, M1 motor ve +24V, DI1–DI3, COM, +10V, AI1 kumanda klemensleri. (büyüt)
ElemanGenel klemensGörev
Q1L1 L2 L3Sürücü girişinin kısa devre koruması
U1 sürücüU V W, PEMotoru besler; frekansı, yönü ve rampayı belirler
Dahili besleme+24VDijital girişler için kontak beslemesi
Dijital girişlerDI1, DI2, DI3Çalış, yön, start/stop görevleri (ayardan atanır)
Ortak uçCOMDijital girişlerin dönüş/ortak noktası (0 V veya +24 V tarafı)
Hız referansı+10V, AI1Potansiyometre veya PLC analog sinyali

Terminal adları cihaza göre değişir; cihazın kendi bağlantı şeması esastır. Bazı cihazlarda girişler "FWD/REV", bazılarında "X1, X2…" gibi farklı adlar taşır; mantık aynıdır. İki temel kural vardır: Çalışan bir sürücünün U V W hattında kontaktör açılıp kapatılmaz ve sürücü girişindeki şebeke kontaktörü sık start-stop için kullanılmaz. Motorun dönüş yönünü kablo değiştirerek değil sürücü komutuyla değiştirmek gerekir; faz sırası ve yön ilişkisi motor neden ters döner yazısında anlatılmıştır.

Acil durdurma notu: Dijital girişe bağlı stop butonu bir acil durdurma değildir. Bu giriş yazılımla işlenen sıradan bir komuttur. Acil durdurma ve güvenli durdurma, makinenin risk değerlendirmesine göre ayrı bir güvenlik fonksiyonu olarak tasarlanır.

📄 Bağlantı Şeması PDF İndir Şemaların ve tabloların A4 baskıya uygun PDF sürümü (üyelik gerekmez)

İki telli kontrol: kalıcı kontak = çalış, DI2 = yön

İki telli kontrolde DI1'e bir anahtar, termostat, seviye kontağı veya PLC rölesi gibi kalıcı bir kontak bağlanır. Kontak kapalı kaldıkça sürücü çalışır; açıldığı anda seçili duruş şekliyle (rampa ya da serbest duruş) durur. DI2'ye bağlı ikinci kontak yönü seçer: açıkken ileri, kapalıyken geri.

İki telli kontrol: SA1 kalıcı kontağı DI1 çalış girişine, SA2 yön anahtarı DI2 girişine, sürücünün dahili +24 V beslemesiyle bağlı.
Şekil 2. İki telli kontrol: SA1 kalıcı kontağı DI1 çalış girişine, SA2 yön anahtarı DI2 girişine, sürücünün dahili +24 V beslemesiyle bağlı. (büyüt)
  1. SA1 kapatılır: DI1 +24 V görür, sürücü hızlanma rampasıyla kalkar.
  2. SA2 kapatılır: DI2 aktif olur; sürücü yavaşlar, hız sıfırdan geçer ve motor geri yönde aynı referans hızına çıkar.
  3. SA1 açılır: Çalış komutu kalkar, motor durur.

Kendiliğinden kalkış riski: İki telli devrede komut, kontağın kendisidir. Enerji kesilip geri geldiğinde SA1 hâlâ kapalıysa sürücü açılır açılmaz çalış komutunu görür ve motor kendiliğinden kalkabilir. Pompa ve fan gibi uygulamalarda bu istenen davranış olabilir; konveyör, karıştırıcı veya insanın müdahale ettiği bir makinede ise tehlikelidir. Çoğu sürücüde bir "başlangıç kilidi" veya "otomatik yeniden başlatma" seçeneği vardır; hangisinin seçileceği makinenin riskine göre belirlenir.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Üç telli kontrol: start darbesi, NC stop ve yön

Üç telli kontrol, klasik kontaktör devresindeki mühürlemenin sürücü içindeki karşılığıdır. Start butonu (S2, NO) DI1'e kısa bir darbe verir; stop butonu (S0, NC) DI2'ye bağlıdır ve normalde kapalıdır. Sürücü start darbesini kendi içinde tutar, stop girişi açılana kadar çalışır. Yön, DI3'e bağlı kalıcı bir anahtarla (SA2) seçilir. Kontaktörlü karşılığını görmek isterseniz yıldız üçgen kumanda devresi yazısındaki mühürleme mantığına bakabilirsiniz.

Üç telli kontrol: S2 start butonu (NO, darbe) DI1, S0 stop butonu (NC) DI2 ve SA2 yön anahtarı DI3 girişinde.
Şekil 3. Üç telli kontrol: S2 start butonu (NO, darbe) DI1, S0 stop butonu (NC) DI2 ve SA2 yön anahtarı DI3 girişinde. (büyüt)
  1. Start butonuna basılır: DI1'e darbe gelir; S0 kapalı olduğu için sürücü çalışır.
  2. Start bırakılır: DI1 açılır ama sürücü çalışmaya devam eder (dahili mühür).
  3. Stop butonuna basılır: DI2 açılır, sürücü durur ve komutu siler.
  4. Enerji kesilip gelir: Komut silinmiştir; motor yeniden start darbesi bekler.

Stop butonunun NC seçilmesi bilinçli bir tercihtir: kablo koparsa ya da klemens gevşerse DI2 açılır ve motor durur. Üç telli mod ile giriş görevleri sürücünün ayar menüsünden seçilir; aynı klemensler iki telli moddayken başka anlama gelir.

İleri/geri iki girişle: DI1 ileri, DI2 geri

Üçüncü yaygın düzende her giriş hem çalış hem yön komutudur: DI1 kapalıysa ileri, DI2 kapalıysa geri çalışır, ikisi de açıksa motor durur. Bu yapı I-0-II seçici anahtarla veya PLC'nin iki röle çıkışıyla kurulur.

İleri/geri iki girişle: I-0-II seçici anahtar veya KA1/KA2 röle kontakları ile DI1 ileri, DI2 geri; çapraz NC kilitli.
Şekil 4. İleri/geri iki girişle: I-0-II seçici anahtar veya KA1/KA2 röle kontakları ile DI1 ileri, DI2 geri; çapraz NC kilitli. (büyüt)

Seçici anahtar iki kontağı aynı anda kapatamaz. Röle veya PLC ile sürülüyorsa iki girişin aynı anda gelmesi mümkündür ve sürücünün tepkisi cihaza göre değişir: bazıları durur, bazıları ilk gelen komutu korur. Bu belirsizliği önlemek için şemadaki gibi her rölenin NC kontağı karşı girişin hattına seri konur (çapraz kilit). Hızlı yön değişimlerinde motor ve yük ataleti sürücüyü frenlemeye zorlar; aşırı gerilim arızası görülüyorsa dinamik frenleme ve fren direnci konusuna bakılmalıdır.

Dahili 24 V, COM ve PNP/NPN (source/sink) farkı

Dijital girişin içinde bir optokuplör LED'i ve seri direnç vardır. Girişin "aktif" sayılması için bu LED'den akım geçmelidir. Akımın hangi yönde aktığı bağlantı tipini belirler:

Dahili 24 V ve COM ile source (PNP) ve sink (NPN) bağlantı farkı: kontağın yeri ve giriş akımının yönü.
Şekil 5. Dahili 24 V ve COM ile source (PNP) ve sink (NPN) bağlantı farkı: kontağın yeri ve giriş akımının yönü. (büyüt)
BağlantıKontağın yeriAkım yönüUygun sinyal kaynağı
Source (PNP)+24V ile DI arasındaDI ucuna girer, COM (0 V) üzerinden dönerPNP çıkışlı sensör, sourcing PLC çıkışı
Sink (NPN)DI ile COM (0 V) arasındaDI ucundan çıkarNPN çıkışlı sensör, sinking PLC çıkışı

Seçim cihaza göre bir köprü, küçük bir anahtar veya ayar parametresiyle yapılır. Buton ve röle kontağı gibi kuru kontaklar her iki modda çalışır; yalnız bağlandıkları yer değişir. Sensör ya da PLC çıkışı kullanılıyorsa çıkış tipiyle sürücünün giriş modu aynı olmalıdır. Harici 24 V kaynak kullanılırsa kaynağın 0 V ucu cihazın gösterdiği ortak uca bağlanır; dahili ve harici kaynak birbirine paralel bağlanmaz.

Durum tablosu ve zaman diyagramı

Aşağıdaki çizim üç bağlantı türünü tek tabloda toplar. Kırmızı satırlar dikkat isteyen durumlardır.

Durum tablosu: iki telli, üç telli ve ileri/geri giriş kombinasyonlarında sürücü komutu ve motorun durumu.
Şekil 6. Durum tablosu: iki telli, üç telli ve ileri/geri giriş kombinasyonlarında sürücü komutu ve motorun durumu. (büyüt)
Durumİki telliÜç telliİleri/geri iki giriş
Komut verildiDI1 kapalı kaldıkça çalışırStart darbesi yeterDI1 veya DI2 kapalı kaldıkça çalışır
Komut kontağı bırakıldıMotor dururMotor çalışmaya devam ederMotor durur
Yön değişimiDI2 değişir, motor sıfırdan geçip dönerDI3 değişirDiğer giriş kapatılır
Enerji gelinceKontak kapalıysa kendiliğinden kalkabilirYeni start gerekirKontak kapalıysa kendiliğinden kalkabilir
Zaman diyagramı: iki telli ve üç telli kontrolde çalış, yön, enerji kesintisi ve dönüşünde motor hızının değişimi.
Şekil 7. Zaman diyagramı: iki telli ve üç telli kontrolde çalış, yön, enerji kesintisi ve dönüşünde motor hızının değişimi. (büyüt)

Zaman diyagramında t3 anında enerji kesilir ve t4'te geri gelir. İki telli devrede SA1 hâlâ kapalı olduğu için motor kendiliğinden hızlanır; üç telli devrede ise motor t5'teki yeni start darbesine kadar durur. Rampa süreleri burada ölçeksizdir; sürücüde yükün ataletine ve motor etiketine göre ayarlanır.

Sık bağlantı hataları

BelirtiOlası neden
Butona basınca hiçbir şey olmuyorGiriş modu (PNP/NPN) kablolamayla uyuşmuyor ya da komut kaynağı "klemens" yerine "panel" seçili
Start bırakılınca motor duruyorSürücü iki telli modda; üç telli mod seçilmemiş
Motor hiç çalışmıyor, stop butonu yeniNC stop yerine NO kontak bağlanmış; DI2 sürekli açık görünüyor
Enerji gelince motor kendi kalkıyorİki telli kontrol ve otomatik yeniden başlatma açık
Girişler rastgele tetikleniyorEkransız kumanda kablosu motor kablosuyla aynı kanalda; ekran topraklanmamış
Yön komutunda sürücü aşırı gerilim arızası veriyorYavaşlama rampası yük için kısa; frenleme gerekli
Harici 24 V bağlanınca girişler çalışmıyor0 V ucu COM'a bağlanmamış veya dahili kaynakla paralel bağlanmış

Kumanda kablosu için ekranlı kablo kullanılır ve motor kablosundan ayrı güzergâhta çekilir. Motor kablosu kesitine motor kablo kesiti hesaplama aracıyla, anma akımına da motor akım tablosu ile ön değer olarak bakılabilir; kesin seçim cihaz ve kablo üreticisinin verisiyle yapılır.

Seçim örnekleri

  • Sıvı transfer pompası, 3 kW: Seviye kontağıyla iki telli kontrol mantıklıdır; kontak kapanınca pompa çalışır. Enerji dönüşünde kendiliğinden kalkış istenen davranıştır, ancak bu karar yine risk değerlendirmesiyle verilir.
  • Bant konveyör, 5,5 kW: Operatör yanında olduğu için üç telli kontrol ve NC stop tercih edilir; enerji gelince bant kendiliğinden hareket etmez. Acil durdurma ayrıca tasarlanır.
  • İleri-geri çalışan yıkama tamburu, 4 kW: PLC'nin iki rölesiyle DI1 ileri / DI2 geri ve çapraz kilit. Sık yön değişimi motorun ısınmasını artırır; düşük devirde uzun çalışılacaksa VFD motorunda izolasyon ve cebri soğutma konusu değerlendirilir.

Sürücü girişi tek fazlı 230 V ise motor klemens bağlantısı da buna göre seçilmelidir; ayrıntı 220 V girişli inverter için motor seçimi yazısındadır. Motor gücü ve akımı için elektrik motoru hesaplama aracı da kullanılabilir.

Mevcut motorunuzun etiket fotoğrafını gönderin, uygun DRG modelini birlikte belirleyelim.WhatsApp'tan gönder

Sürücü ile kullanılabilecek DRG motorları

DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır. Aşağıdaki trifaze asenkron motorlar sürücü ile çalıştırılabilir; 3 kW'a kadar olanlar 230/400 V, 4 kW ve üzeri 400/690 V sargılıdır. Sürücü, buton, röle ve PLC DRG'de satılmaz; bunlar için pano malzemesi tedarikçinize veya cihaz üreticisine başvurun. Tüm güç ve devir seçenekleri 3 fazlı asenkron elektrik motorları sayfasında ve online mağazada listelenir.

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sık sorulan sorular

İki telli mi üç telli mi seçmeliyim?

Komut bir anahtar, termostat ya da PLC'nin kalıcı çıkışından geliyorsa iki telli; operatör butonlarla çalıştırıyorsa ve enerji dönüşünde motorun kendiliğinden kalkmaması gerekiyorsa üç telli seçilir.

Yön değiştirmek için motor kablolarında iki fazın yeri değiştirilmeli mi?

Hayır. Sürücüde yön, giriş komutuyla ya da ayarla değiştirilir. Kablo yalnız ilk devreye almada "ileri" komutunda motorun istenen yönde dönmesi için bir kez düzenlenebilir.

Sürücünün dahili 24 V beslemesine sensör bağlanabilir mi?

Dahili kaynağın akım kapasitesi sınırlıdır ve cihaza göre değişir. Birkaç buton ve küçük bir sensör için genellikle yeterlidir; daha fazla yük için harici 24 V kaynak kullanılır ve 0 V ucu ortak uca bağlanır.

Dijital girişteki stop butonunu acil stop yerine kullanabilir miyim?

Hayır. Dijital giriş, yazılımla işlenen sıradan bir komuttur. Acil durdurma, risk değerlendirmesine göre ayrı bir güvenlik devresi veya sürücünün güvenlik girişleriyle tasarlanır.

📄 Bağlantı Şeması PDF İndir Şemaların ve tabloların A4 baskıya uygun PDF sürümü (üyelik gerekmez)