Frekans invertörü (sürücü) bağlantısında şebeke, koruma elemanı Q1 ve isteğe bağlı hat kontaktöründen geçerek sürücünün L1 L2 L3 (monofaze modelde L N) giriş uçlarına, motor ise ekranlı bir kabloyla sürücünün U V W çıkış uçlarına bağlanır; PE iletkeni ve kablo ekranı hem sürücü hem motor tarafında topraklanır. Sürücü çıkışı ile motor arasına kontaktör veya kondansatör konmaz. Motorun yıldız mı üçgen mi bağlanacağını sürücünün çıkış gerilimi belirler.

Frekans invertörü bağlantısı: sürücü, ekranlı motor kablosu ve trifaze elektrik motoru

Güvenlik uyarısı: Bu içerik teknik bilgilendirme amaçlıdır. Bağlantı, ölçüm ve devreye alma işlemleri; enerji kesme ve enerjisizliği doğrulama prosedürleri uygulanarak, motor ve cihaz üreticisinin dokümanlarına göre yetkili elektrik personelince yapılmalıdır.

Bu yazıda güç bağlantısını, kontrol klemenslerini, motor klemens kutusunu ve kablo yolunu ayrı şemalarla gösteriyoruz. Şemalardaki terminal adları geneldir; terminal adları cihaza göre değişir, cihazın kendi bağlantı şeması esastır. “İnvertör”, “frekans konvertörü” ve “sürücü” adlarının farkını merak ediyorsanız frekans konvertörü ile inverter arasındaki fark yazısına bakabilirsiniz.

Sürücü bağlantısı hangi bölümlerden oluşur?

Bir sürücü panosunda üç ayrı devre vardır: şebekeden sürücüye giden besleme, sürücüden motora giden çıkış ve start, yön, hız komutlarını taşıyan kontrol hattı. Her birinin kablosu, koruması ve topraklaması farklıdır.

400 V trifaze girişli sürücü güç bağlantısı: Q1, isteğe bağlı K1 hat kontaktörü, L1 L2 L3 girişi, U V W çıkışı, iki ucu 360° topraklı ekranlı motor kablosu ve isteğe bağlı fren direnci.
Şekil 1. 400 V trifaze girişli sürücü güç bağlantısı: Q1, isteğe bağlı K1 hat kontaktörü, L1 L2 L3 girişi, U V W çıkışı, iki ucu 360° topraklı ekranlı motor kablosu ve isteğe bağlı fren direnci. (büyüt)
ElemanUçlarGörevi
Q1 motor koruma şalteri veya sigortagiriş tarafıSürücü besleme hattını kısa devreye karşı korur; tipi ve değeri cihaz dokümanına göre seçilir
K1 hat kontaktörü (isteğe bağlı)1-2 / 3-4 / 5-6Yalnız şebeke tarafında sürücüyü ayırmak için; motoru durdurmak için kullanılmaz
Sürücü güç girişiL1 L2 L3 veya L N, PEŞebekeyi alır, doğrultup değişken frekanslı çıkışa çevirir
Sürücü güç çıkışıU V W, PEMotoru besler; şebeke buraya asla bağlanmaz
Ekranlı motor kablosuU V W + PE + ekranEkran iki uçta 360° topraklanır, parazit yayılımını azaltır
Fren direnci RB (isteğe bağlı)DC+ / BR (cihaza göre)Hızlı duruşta motorun geri verdiği enerjiyi ısıya çevirir
M1 trifaze motorU1 V1 W1, PEKlemens köprüleri sürücü çıkış gerilimine göre yıldız ya da üçgen

400 V trifaze girişli sürücü nasıl bağlanır?

Trifaze girişli sürücüde bağlantı sırası Şekil 1’deki gibidir. Uygulamada şu adımlar izlenir:

  1. Enerji kesilir, Q1 açık konumda kilitlenir ve gerilim yokluğu ölçülür.
  2. Şebeke fazları Q1 (ve varsa K1) üzerinden sürücünün L1 L2 L3 uçlarına, koruma iletkeni PE ucuna bağlanır.
  3. Motor kablosunun üç damarı U V W uçlarına, sarı-yeşil damarı sürücünün çıkış tarafındaki PE ucuna bağlanır. U ile V yer değiştirirse yalnız dönüş yönü değişir; yön gerekirse parametreyle de çevrilebilir.
  4. Kablo ekranı sürücü tarafında kelepçeyle montaj plakasına, motor tarafında EMC rakorla motor gövdesine 360° bağlanır.
  5. Motor klemens kutusundaki köprüler sürücü çıkış gerilimine göre ayarlanır (aşağıdaki yıldız/üçgen bölümü).
  6. Fren direnci kullanılacaksa sürücünün ilgili uçlarına bağlanır; direnç değeri ve gücü cihaz dokümanından seçilir, burada ayar verilmez.

K1 hat kontaktörü zorunlu değildir. Acil durdurma ya da uzaktan enerji kesme gerektiren tesislerde kullanılır; ancak sık açıp kapatarak motoru çalıştırıp durdurmak için kullanılmaz, start ve stop komutu kontrol klemensinden verilir. Sürücünün iç kondansatörleri enerji kesildikten sonra bir süre gerilim taşır; uçlara dokunmadan önce cihaz üzerinde belirtilen bekleme süresi geçmelidir.

Sürücü çıkışı ile motor arasına neden kontaktör ve kondansatör konmaz?

Sürücünün çıkışı sinüs değil, yüksek frekanslı darbelerden oluşan bir gerilimdir. Çıkışa kondansatör (kompanzasyon veya monofaze motor kondansatörü) bağlanırsa her darbede ani bir şarj akımı çeker; sürücü bunu kısa devre gibi algılar, hata verir ya da çıkış katı zarar görebilir. Çıkışta bir kontaktör motor dönerken açılıp kapanırsa ark ve akım darbesi oluşur, sürücü aşırı akım hatasına düşer. Bakım için motor tarafında ayırma şartı varsa yalnız sürücü durmuşken açılan ve sürücüye “dur” bilgisi veren bir düzenek cihaz üreticisinin önerisine göre kurulur.

📄 Bağlantı Şeması PDF İndir Şemaların ve tabloların A4 baskıya uygun PDF sürümü (üyelik gerekmez)

220 V monofaze girişli sürücü bağlantısı

Küçük güçlü sürücülerin bir kısmı 230 V monofaze şebekeden beslenir ve çıkışta 3×230 V trifaze gerilim üretir. Giriş tarafında iki kutuplu Q1 ile faz L’ye, nötr N’ye, koruma iletkeni PE’ye bağlanır; çıkış tarafı trifaze sürücüyle aynıdır. Fark motor tarafındadır: 3×230 V çıkış için motor etiketinde 230/400 V yazan bir trifaze motor seçilir ve klemensleri üçgen bağlanır.

220 V monofaze girişli sürücü bağlantısı: L N PE girişi, 3×230 V U V W çıkışı ve 230/400 V motorun üçgen bağlanması.
Şekil 2. 220 V monofaze girişli sürücü bağlantısı: L N PE girişi, 3×230 V U V W çıkışı ve 230/400 V motorun üçgen bağlanması. (büyüt)

Bu bağlantıda monofaze motor kondansatörü kullanılmaz; motor trifazedir ve sürücü üç fazı kendisi üretir. Sürücünün çıkış akımı, motorun 230 V üçgen akımından küçük olmamalıdır. Güç sınırının nasıl hesaplandığını 220 V girişli invertör için motor seçimi yazısında örneklerle anlattık.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Motor yıldız mı, üçgen mi bağlanmalı?

Kural basittir: sürücünün çıkış gerilimi, motor etiketinde seçilen bağlantı için yazan gerilimle aynı olmalıdır. Etiketteki küçük gerilim üçgene, büyük gerilim yıldıza karşılık gelir. Sürücü motoru yumuşak kaldırdığı için ayrıca yıldız-üçgen yol verme devresi gerekmez.

Sürücüye göre motor bağlantısı: 220 V sürücüde 230/400 V motor üçgen, 400 V sürücüde 230/400 V motor yıldız, 400/690 V motor üçgen.
Şekil 3. Sürücüye göre motor bağlantısı: 220 V sürücüde 230/400 V motor üçgen, 400 V sürücüde 230/400 V motor yıldız, 400/690 V motor üçgen. (büyüt)
Sürücü girişi / çıkışıMotor etiketiKlemens bağlantısı
230 V 1~ / 3×230 V230/400 VÜçgen (Δ)
400 V 3~ / 3×400 V230/400 VYıldız (Y)
400 V 3~ / 3×400 V400/690 VÜçgen (Δ)
230 V 1~ / 3×230 V400/690 VUygun değil; tam güç alınamaz

DRG motorlarında 3 kW’a kadar etiket 230/400 V, 4 kW ve üzerinde 400/690 V’tur. Klemens kutusundaki köprülerin nasıl takıldığını yıldız üçgen bağlantı şeması yazısında adım adım bulabilirsiniz.

Kontrol klemensleri: start, yön, hız ve arıza

Kontrol klemenslerinde genel adlarla şu uçlar bulunur: dijital girişler DI1 ve DI2, bunların ortak ucu COM, hız referansı için +10 V, AI1 ve 0 V, arıza bilgisi için röle çıkışı. Hangi girişin hangi işi yapacağı sürücü parametreleriyle atanır; şekil iki telli tipik bir örnektir.

Sürücü kontrol klemensleri: DI1 çalış, DI2 yön, COM ortak uç, +10 V / AI1 / 0 V hız potansiyometresi ve röle çıkışıyla arıza lambası.
Şekil 4. Sürücü kontrol klemensleri: DI1 çalış, DI2 yön, COM ortak uç, +10 V / AI1 / 0 V hız potansiyometresi ve röle çıkışıyla arıza lambası. (büyüt)

Çalışma sırası şöyledir:

  1. Çalış anahtarı kapanınca DI1 ile COM birleşir; sürücü rampa ile hızlanır ve potansiyometrenin gösterdiği hıza çıkar.
  2. Yön anahtarı kapanınca DI2 aktif olur; sürücü önce yavaşlar, durur ve ters yönde hızlanır. Kontaktörle ileri-geri devresindeki gibi ayrı kilitleme gerekmez, yön değişimini sürücü yönetir.
  3. Potansiyometre +10 V ile 0 V arasına bağlanır, orta ucu AI1’e gider; çevrildikçe hız referansı değişir.
  4. Çalış anahtarı açılınca sürücü ayarlı rampayla ya da serbest duruşla motoru durdurur.
  5. Aşırı akım, aşırı gerilim veya motor aşırı ısınması gibi bir arızada sürücü çıkışı keser ve röle çıkışı konum değiştirir; arıza lambası yanar.
Çalış (DI1)Yön (DI2)Motor
açıkfark etmezdurur
kapalıaçıkileri döner
kapalıkapalıgeri döner

NPN/PNP giriş mantığı, rampa süreleri ve motor etiket verileri cihazda ayarlanır; bunlar için kesin değer vermiyoruz, motor etiketine ve cihaz dokümanına göre girilmelidir. Bu şemada acil durdurma gösterilmez; gerekiyorsa güvenlik fonksiyonu risk değerlendirmesine göre tasarlanır.

Kablo yolu, ekranlama ve topraklama

Sürücü kurulumlarında görülen arızaların büyük kısmı bağlantı hatasından değil, kablo yolundan gelir. Şekil 5’teki düzen şu kurallara dayanır:

Sürücü kablo yolu ve ekranlama: ekranın sürücü ve motor tarafında 360° bağlanması, EMC rakor, ayrı güç ve sinyal kanalı, 90° kesişme.
Şekil 5. Sürücü kablo yolu ve ekranlama: ekranın sürücü ve motor tarafında 360° bağlanması, EMC rakor, ayrı güç ve sinyal kanalı, 90° kesişme. (büyüt)
  • Motor kablosu ekranlı olmalı; ekran sürücü tarafında kelepçeyle boyasız montaj plakasına, motor tarafında EMC rakorla gövdeye çepeçevre (360°) bağlanmalı.
  • Ekran örgüsü bükülüp tek tel gibi klemense bağlanmamalı; bu yöntem yüksek frekansta etkisini büyük ölçüde kaybeder.
  • Motorun PE iletkeni motor kablosunun içinde gitmeli; yalnız ekrana güvenilmemeli.
  • Motor kablosu ile potansiyometre/PLC sinyal kablosu ayrı kanaldan gitmeli, kesişmeleri gerekiyorsa dik açıyla kesişmeli.
  • Uzun motor kablolarında çıkış filtresi gerekip gerekmediği cihaz dokümanına göre belirlenir.

Kablo kesitini akım, uzunluk ve döşeme şekline göre motor kablo kesiti hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz. Sürücüyle uzun süre düşük devirde çalışacak motorlarda sargı izolasyonu ve soğutma konusu için VFD ile çalışacak motorda izolasyon ve cebri soğutma yazısına bakın.

Sık bağlantı hataları

Sürücü bağlantısında dört hata: çıkışta kontaktör, motor uçlarında kondansatör, şebekenin U V W uçlarına bağlanması ve eksik ekran/PE.
Şekil 6. Sürücü bağlantısında dört hata: çıkışta kontaktör, motor uçlarında kondansatör, şebekenin U V W uçlarına bağlanması ve eksik ekran/PE. (büyüt)
BelirtiOlası nedenKontrol
Enerji verilir verilmez sürücü hasar gördüŞebeke U V W uçlarına bağlanmışGiriş ve çıkış klemens etiketleri
Kalkışta aşırı akım hatasıMotor uçlarında kondansatör veya çıkışta kontaktörU V W ile motor arasındaki her eleman
Motor boşta döner, yükte durur230 V çıkışta motor yıldızda bırakılmışKlemens köprüleri ve etiket gerilimi
Sensör ve analog hız dalgalanıyorEkran tek uçta veya sinyal kablosu güç kablosuyla aynı kanaldaEkran kelepçeleri, kablo yolu
Kaçak akım rölesi açıyorUzun ekranlı kablo, uygun olmayan röle tipiCihaz dokümanındaki kaçak akım önerisi
Motor hiç kalkmıyorDI1 veya COM bağlı değil, hız referansı sıfırGiriş durumu ekranı, AI1 gerilimi

Seçim örnekleri

  • Atölyede 230 V monofaze hat, 1,5 kW konveyör: 230 V girişli sürücü + DRG-90L-4 (230/400 V), klemensler üçgen. Sürücü çıkış akımı motorun 230 V akımından büyük seçilir.
  • Trifaze 400 V tesiste 3 kW fan: 400 V girişli sürücü + DRG-100L2-4 (230/400 V), klemensler yıldız.
  • Trifaze 400 V tesiste 4 kW pompa: 400 V girişli sürücü + DRG-112M-4 (400/690 V), klemensler üçgen. Bu motor 230 V çıkışlı sürücüyle tam güç vermez.

Motorların etiket akımlarını motor akım tablosu sayfasında karşılaştırabilir, sürücüyü kW yerine çıkış akımına göre seçebilirsiniz.

📄 Bağlantı Şeması PDF İndir Şemaların ve tabloların A4 baskıya uygun PDF sürümü (üyelik gerekmez)

Mevcut motorunuzun etiket fotoğrafını gönderin, uygun DRG modelini birlikte belirleyelim.WhatsApp'tan gönder

Sürücüyle kullanılabilecek DRG motorları

DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır. Aşağıdaki trifaze IEC motorlar sürücüyle sık kullanılan güç aralığındadır; 230/400 V olanlar hem 220 V hem 400 V girişli sürücüye, 400/690 V olan 400 V girişli sürücüye uygundur. Frekans invertörü, fren direnci ve pano malzemesi DRG’de satılmaz; bunlar için pano malzemesi tedarikçinize veya cihaz üreticisine başvurun. Diğer güç ve devirler 3 fazlı asenkron elektrik motorları sayfasında ve online mağazada listelenir.

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sık sorulan sorular

Sürücü ile motor arasına termik röle gerekir mi?

Tek motor süren bir sürücüde motor koruması genellikle sürücünün kendi elektronik aşırı yük korumasıyla yapılır; bunun için motor etiket akımı cihaza girilir. Bir sürücüden birden çok motor besleniyorsa her motor için ayrı koruma gerekir; bu durumda cihaz dokümanına uyulmalıdır.

Motorun dönüş yönü nasıl değiştirilir?

Enerji kesikken U V W uçlarından ikisi yer değiştirilir ya da yön, DI2 gibi bir giriş veya parametreyle değiştirilir. Şebeke tarafındaki L1 L2 L3 sırasını değiştirmek motor yönünü değiştirmez.

Ekranlı kablo zorunlu mu?

Sürücü çıkışı yüksek frekanslı darbeler ürettiği için ekransız kablo çevredeki sinyal hatlarını ve cihazları etkileyebilir. EMC gereklilikleri ve kablo uzunluğu sınırları cihaz dokümanında verilir; yaygın uygulama ekranlı motor kablosudur.

Fren direnci her uygulamada gerekir mi?

Hayır. Fan ve pompa gibi yavaş duran yüklerde çoğu zaman gerekmez. Kısa rampayla durdurulan yüksek ataletli yüklerde veya indirme yapan kaldırma düzeneklerinde gerekebilir; seçimi cihaz dokümanına göre yapılır.