Etiketi Silinmiş Elektrik Motorunun Yerine Hangi Motor Alınır?

Etiketi silinmiş ya da kaybolmuş bir motorun yerine hangi motorun alınacağı ölçüyle bulunur: ayak tabanından mil merkezine olan yükseklik (H) motorun IEC gövdesini, takometreyle ölçülen devir kutup sayısını, gövde + kutup ikilisi de motorun muhtemel gücünü verir. Örneğin H 112 mm ölçülen ve yükte yaklaşık 1450 d/d dönen bir motor 112M gövdeli 4 kutuplu bir motordur; DRG kataloğunda bu gövdede standart model 4 kW’tır. Son karar için mil çapı, ayak delikleri ve gerekiyorsa yük altında çekilen akım da kontrol edilir.

Bu yöntem, plakası boyanmış, paslanmış, sökülmüş ya da hiç olmayan motorlarda işe yarar. Ölçümlerin bir kısmı (devir ve akım) motor çalışırken yapılır: bu ölçümleri yetkili bir elektrikçi uygun ölçü aletiyle yapmalıdır; mekanik ölçüler ise yalnız enerjisi kesilip kilitlenmiş, durmuş motorda alınır.

DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır. Ölçüyle bulduğunuz gövde ve devre uyan modeli Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasında gövde, güç ve devir süzgeciyle hemen görebilirsiniz. Plakası okunabilen motorlarda hangi satırın ne anlama geldiğini motor etiketi (plaka) nasıl okunur yazımızda anlattık; burada plaka yokken izlenecek yolu ele alıyoruz.

Etiketsiz motorda en sık yapılan 3 hata

1. Gövdeyi gözle tahmin etmek

“Bu motor 5,5’luk gibi duruyor” tahmini çoğu zaman yanlış çıkar, çünkü aynı dış görünüşteki gövdede farklı güçler olabilir. DRG kataloğunda 112M gövdede standart 4 kutuplu model 4 kW iken, aynı gövdedeki kompakt model 5,5 kW’tır. Gövde boyutu tek başına gücü vermez; kutup sayısı ve akım da gerekir.

2. Devri boşta ölçüp kutbu yanlış bulmak

Boşta dönen motor senkron devre çok yaklaşır; yükteki devir biraz düşer. Kutup sayısını bulmak için boşta ya da yükte ölçmek fark etmez, ama güç tahmini için yükteki devir ve akım gerekir. Yalnız boşta ölçülen akımla güç tahmini yapılmaz.

3. Mil ve ayak ölçüsünü kontrol etmeden sipariş vermek

Gövde ve güç doğru bulunsa bile eski bir motorun mil çapı ya da ayak delikleri IEC ölçüsünden farklı olabilir. Siparişten önce mil çapı D, mil boyu E ve ayak delik aralığı A×B mutlaka ölçülmelidir.

Adım 1: Mil yüksekliği H ile IEC gövdesini bulun

Motoru düz bir zemine ya da şasesine oturmuş hâlde bırakın. Ayak tabanından mil merkezine kadar olan yüksekliği ölçün. Mil merkezini doğrudan ölçmek zorsa milin üst noktasına kadar ölçüp mil çapının yarısını çıkarın:

H = (zeminden milin üstüne yükseklik) − D / 2

Örnek: zeminden milin üstüne 126 mm ölçtünüz, mil çapı 28 mm. H = 126 − 14 = 112 mm. Bu değer motorun 112 gövde olduğunu gösterir. IEC dizisinde H değerleri sabittir: 63, 71, 80, 90, 100, 112, 132, 160 mm ve devamı. Ölçtüğünüz değer bunlardan birine 1–2 mm yakınsa o gövdeyi alın; ara bir değer çıkıyorsa motor IEC dışı eski bir standarda göre yapılmış olabilir.

Gövde harfini (S, M, L) ayak deliklerinden ayırın

Aynı H’de iki farklı gövde olabilir. Ayak deliklerini mile paralel yönde (B) ölçün: 90 gövdede B 100 mm ise 90S, 125 mm ise 90L; 132 gövdede B 140 mm ise 132S, 178 mm ise 132M; 160 gövdede B 210 mm ise 160M, 254 mm ise 160L’dir. Mile dik delik aralığı A ve mil ölçüleriyle birlikte kontrol edin: 112M gövdede A×B 190×140 mm ve mil 28×60 mm; 132S gövdede A×B 216×140 mm ve mil 38×80 mm.

Flanşlı motorda P ve M ölçüsü

Motor ayaksız, yalnız flanşlıysa H ölçülemez. O zaman flanş dış çapı P’yi ve cıvata deliklerinin dizildiği çember M’yi ölçün. DRG kataloğunda büyük flanşta (B5) 90 gövdede P 200 / M 165 mm, 100L ve 112M gövdelerde P 250 / M 215 mm, 132 gövdelerde P 300 / M 265 mm’dir. Delikler dişliyse ve flanş gövde çapını aşmıyorsa küçük flanştır; bunun ölçüsü katalogda tablo olarak yer almadığı için ölçüleri bize iletip teyit almanız gerekir.

Adım 2: Devri ölçün, kutup sayısını bulun

Motor çalışırken mil ucundaki merkez deliğine temaslı bir takometre ya da mile yapıştırılan yansıtıcı bant ile temassız takometre kullanılır. Ölçülen devir hangi aralıktaysa kutup sayısı odur. Aralıklar DRG kataloğundaki nominal devirlerden alınmıştır:

• 2730–2982 d/d: 2 kutup, senkron devir 3000 d/d
• 1340–1490 d/d: 4 kutup, senkron devir 1500 d/d
• 855–992 d/d: 6 kutup, senkron devir 1000 d/d

Devirle birlikte kaymayı (s) da hesaplayabilirsiniz: s = (senkron devir − ölçülen devir) / senkron devir. Örneğin 1450 d/d ölçülen bir 4 kutuplu motorda s = (1500 − 1450) / 1500 ≈ 0,033, yani yaklaşık %3,3. Kayma yükle birlikte artar; boşta sıfıra yakındır. Yükteki devir, aday modelin katalog devrinden belirgin şekilde düşükse motor ağır yükte ya da aşırı yükte çalışıyor olabilir.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Adım 3: Gövde + kutup tablosundan muhtemel gücü okuyun

Aşağıdaki tablo DRG kataloğundaki standart modellerin gövde ve kutup sayısına göre gücünü gösterir. Bir hücrede iki değer varsa o gövdede o kutupta iki farklı güçte model bulunur; ayrımı Adım 4’teki akım ölçümü yapar.

Kompakt seride aynı gövdeye daha yüksek güç sığar: 90L gövdede 2 kutup 3 kW (DRG-90L-2K), 112M gövdede 4 kutup 5,5 kW (DRG-112M-4K), 132M gövdede 4 kutup 11 kW (DRG-132M-4K). Etiketsiz motorunuz eski bir motorsa tablo değerinden bir kademe düşük güçte olabilir; bu nedenle tablo kesin cevap değil, “en olası aday” listesidir.

Adım 4: Akımı ölçerek iki aday arasında karar verin

Motor makinesinde normal işini yaparken üç fazın akımını pens ampermetreyle ölçün ve ortalamasını alın. Ölçülen akımı, aday modellerin 400 V nominal akımıyla karşılaştırın:

• 112M gövde, 4 kutup: DRG-112M-4 (4 kW) 7,95 A; DRG-112M-4K (5,5 kW) 10,7 A.
• 100L gövde, 4 kutup: DRG-100L1-4 (2,2 kW) 4,52 A; DRG-100L2-4 (3 kW) 6,02 A.

Ölçülen akım küçük adayın nominal akımını belirgin şekilde aşıyorsa (ör. 112M motorda ortalama 10,7 A civarı), yük 4 kW modelin taşıyabileceğinden fazladır ve büyük aday seçilmelidir. Akım küçük adayın nominal değerinin altında kalıyorsa o model yeterlidir. Akım ölçümü motorun gerçek ihtiyacını gösterdiği için, eski motorun gücünü bilmeseniz de doğru seçim yapmanızı sağlar. Aday modellerin akımlarını motor akım tablosu sayfasından da karşılaştırabilirsiniz.

Şebeke gerilimini de not edin

Akımı ölçerken fazlar arası gerilimi de ölçün. Katalog akımları 400 V içindir; 380 V civarı bir şebekede akım biraz yüksek çıkar (DRG-112M-4 için 380 V’ta 8,37 A). Ayrıca klemens kutusundaki köprü lamalarına bakın: yıldız mı üçgen mi bağlı olduğu, motorun 230/400 V mu 400/690 V mu olduğuna dair ipucu verir.

Ölçüm formu: siparişten önce bu listeyi doldurun

• Mil yüksekliği H (mm) ve hesaplanan gövde
• Ayak delik aralığı A × B (mm) ve delik çapı K
• Mil çapı D × mil boyu E (mm), kama genişliği F
• Flanş varsa P, M, N ölçüleri ve delik tipi (geçişli / dişli)
• Takometreyle ölçülen devir ve bulunan kutup sayısı
• Yükte üç faz akımı ve fazlar arası gerilim
• Klemens kutusunda bağlantı şekli (yıldız / üçgen) ve uç sayısı
• Gövde malzemesi (pik döküm / alüminyum) ve klemens kutusunun yeri
• Panodaki yol verme şekli (direkt / yıldız-üçgen / invertör)

Bu formla birlikte motorun önden, yandan ve klemens kutusu açıkken çekilmiş fotoğraflarını göndermeniz, doğru modeli bulmayı kolaylaştırır. Ölçülerinizi teknik çizim sayfamızdaki gövde çizimleriyle karşılaştırarak kendiniz de doğrulayabilirsiniz.

Etiketsiz motorlarda sık bulunan modeller

Ölçüyle tanımlanan etiketsiz motorların çoğu 4 kutuplu ve 90L–132S gövde aralığındadır. Aşağıda bu aralıktaki adaylar yer alır:

• DRG-90L-4 – 1,5 kW – 1445 d/d – 90L pik döküm
• DRG-100L2-4 – 3 kW – 1450 d/d – 100L pik döküm
• DRG-112M-4 – 4 kW – 1450 d/d – 112M pik döküm
• DRG-112M-4K – 5,5 kW – 1460 d/d – 112M alüminyum
• DRG-132S-4 – 5,5 kW – 1460 d/d – 132S pik döküm

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sıkça Sorulan Sorular

Etiketi olmayan motorun kaç kW olduğunu nasıl anlarım?

Mil yüksekliğini (H) ölçerek gövdeyi, takometreyle devri ölçerek kutup sayısını bulun; gövde ve kutup tablosundan muhtemel gücü okuyun. Aynı gövdede iki aday varsa yükteki akım ölçümü hangisi olduğunu gösterir.

Motorun devrini takometre olmadan bulabilir miyim?

Kesin değer için takometre gerekir. Ölçüm yapılamıyorsa makinenin kasnak oranından ve tahrik edilen milin devrinden geriye hesap yapılabilir; ancak bu yöntem kayış kaymasını içermez ve yaklaşık sonuç verir.

Etiketsiz motorun 380 V mu 220 V mu olduğunu nasıl anlarım?

Klemens kutusunu açın: altı uç ve köprü lamaları varsa trifaze motordur. 400 V şebekede yıldız bağlıysa motor 230/400 V, üçgen bağlıysa 400/690 V etiketli bir motorun karşılığıdır. Bu tespiti yetkili elektrikçi yapmalıdır.

Mil yüksekliği 112 mm olan motor kaç kW?

112M gövdedir. DRG kataloğunda bu gövdede 2 kutup 4 kW, 4 kutup 4 kW, 6 kutup 2,2 kW standart modeller ve 4 kutup 5,5 kW kompakt model vardır. Devir ve akım ölçümü hangisi olduğunu netleştirir.

Ölçüm formunu ve fotoğrafları +90 (542) 666 11 11 numarasına ya da [email protected] adresine gönderebilirsiniz; tüm iletişim kanalları iletişim sayfamızda. Gövde ve güce göre güncel modeller için online mağazamızdaki 120 model sayfasına göz atabilirsiniz.