Trifaze bir motorun sargı direnci, U-V-W olarak adlandırılan üç faz sargısının bakır dirençlerini bir ohmmetre (ya da düşük dirençleri için mikro-ohmmetre) ile tek tek ölçmek demektir. Sağlıklı bir motorda bu üç değer birbirine çok yakın çıkar; aralarında belirgin bir fark varsa sargılardan birinde kısa devre, kopukluk ya da bozulan bağlantı olduğu anlaşılır. Bu yazı, sargı direnci ölçümünün ne anlattığını ve sonuçların nasıl yorumlandığını bilgilendirici bir çerçevede açıklar.

Sargı direnci ölçümü için klemens kutusu değerlendirilen gri gövdeli DRG trifaze asenkron elektrik motoru

DRG Motor; elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır. Sargısı onarılamayacak durumda olan bir motorun yenilenmesi gerekirse, uygun gücü online motor mağazasından seçebilir, tüm modelleri 3 fazlı asenkron elektrik motorları kategorisinde toplu görebilirsiniz.

Sargı direnci nedir, neyi gösterir?

Sargı direnci, motor sargısını oluşturan bakır telin kendi omik direncidir. Her faz sargısı belirli uzunlukta ve kesitte sarılmış bir iletken olduğundan, ohm cinsinden küçük ama ölçülebilir bir dirence sahiptir. Bu değer; telin uzunluğuna, kesitine ve sıcaklığına bağlıdır. Üç fazın sargıları aynı tel ve aynı sarım sayısıyla üretildiği için, fabrika çıkışı sağlam bir motorda üç sargının direnci neredeyse aynıdır.

Ölçümün amacı mutlak bir rakam yakalamak değil, üç sargının birbirine göre dengesini görmektir. Sargılar arasındaki küçük bir sapma normaldir; büyük ve açıklanamayan bir fark ise sargı içinde bir sorun olduğunun ilk işaretidir.

Sargı direnci ile izolasyon direnci aynı şey değildir

Bu iki ölçüm sık karıştırılır ama farklı şeyleri anlatır. Sargı direnci, sargının kendi bakır direncidir ve ohm (Ω) mertebesinde, sıradan bir ohmmetreyle ölçülür; faz sargıları arasında yapılır. İzolasyon direnci ise sargı ile gövde (toprak) arasındaki yalıtkanlığın sağlamlığıdır, megaohm (MΩ) mertebesindedir ve ayrı bir izolasyon test cihazıyla ölçülür. Kısacası sargı direnci sargının iletkenliğini, izolasyon direnci ise yalıtımın bütünlüğünü sorgular. Bu yazının konusu birincisi, yani sargının omik direncidir.

Ölçümden önce: enerjiyi kesin

Sargı direnci ölçümü mutlaka enerjisiz yapılır. Panodaki ilgili şalteri kapatarak enerjiyi kesin, enerjisizliği uygun bir ölçü aletiyle doğrulayın ve mümkünse kilitleme-etiketleme uygulayın. Motor bir sürücüden (inverter) besleniyorsa, sürücünün ara devresindeki kondansatörlerin boşalması için gereken süre beklenir. Tüm bu işlemleri yalnızca yetkili elektrik personeli yürütmelidir; bu yazı saha talimatı değil, ölçümün mantığını açıklayan bir rehberdir.

U-V-W sargı dirençlerini ohmmetre ile ölçme

Enerji kesilip klemens kutusu açıldıktan sonra, sargı uçlarını birbirinden ayıran köprü (bara) bağlantıları çıkarılır; aksi hâlde üç sargı birbirine bağlı kalır ve tek tek ölçüm yapılamaz. Ardından ohmmetre ile sargı uçları arasından ölçüm alınır. Klemens plakasındaki standart uçlarla faz sargıları şu şekilde eşleşir:

  • U fazı: U1 – U2 arası
  • V fazı: V1 – V2 arası
  • W fazı: W1 – W2 arası

Sargı dirençleri çoğu zaman birkaç ohm ya da daha küçük değerlerde olduğundan, ölçü aletinin prob ve kablo direnci sonucu etkileyebilir. Küçük güçlü motorlarda normal bir ohmmetre fikir verir; çok düşük dirençlerde ise dört uçlu (Kelvin) ölçüm yapan bir mikro-ohmmetre daha doğru sonuç verir. Üç ölçüm aynı koşulda, aynı aletle ve motor aynı sıcaklıktayken alınmalıdır ki karşılaştırma anlamlı olsun.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Üç değer birbirine yakın olmalı: dengesizlik ne anlatır?

Ölçüm sonunda elinizde üç sayı olur: RU, RV, RW. Sağlıklı bir sargıda bu üç değer birbirine yakındır. Değerlendirmede mutlak rakamdan çok aradaki yüzdesel fark önemlidir. Üç değer birbirinden belirgin biçimde ayrılıyorsa sargıda bir dengesizlik vardır ve nedeni araştırılmalıdır. Kabul edilebilir sapma sınırını kafadan bir rakamla sabitlemek yerine, motor üreticisinin verilerine ve ölçü cihazının dokümanına göre yorumlamak doğrudur.

Dengesiz bir sargı yalnızca bir ölçüm sapması değildir; çalışma sırasında fazların farklı akım çekmesine, ısınmaya ve titreşime yol açar. Bu yüzden belirgin bir dengesizlik, motor henüz dönüyor olsa bile ciddiye alınması gereken bir bulgudur.

Kısa devre ve kopukluk (kesinti) teşhisi

Üç sargının değerlerini karşılaştırmak, iki tipik iç arızayı ayırt etmeye yardımcı olur:

  • Sarım arası kısa devre: Bir sargıda birbirine değen sarımlar etkin tur sayısını azaltır ve o sargının direnci diğerlerine göre düşük çıkar. Belirgin biçimde düşük okunan bir faz, sarım arası kısa devrenin habercisi olabilir.
  • Kopukluk / açık devre: Bir sargıda ya da bağlantısında kopma varsa, ohmmetre o uçlar arasında çok yüksek ya da sonsuz (açık devre) okur. Bu, sargının ya da bir bağlantının elektriksel olarak kesildiğini gösterir.

Ölçümün yanıltıcı olmaması için, yüksek ya da düşük okunan bir değerde önce klemens köprüleri, kablo pabuçları ve sıkma torkları gözden geçirilir; çünkü gevşek ya da oksitlenmiş bir bağlantı da sargı arızası gibi görünebilir. Bağlantılar sağlamken fark hâlâ sürüyorsa, sorun sargının kendisindedir.

Ölçümü etkileyen faktörler

Sağlıklı bir karşılaştırma için ölçümü etkileyen etkenleri bilmek gerekir:

  • Sıcaklık: Bakırın direnci sıcaklıkla artar. Yeni durmuş, sıcak bir motorla soğuk bir motorun değerleri farklı çıkar; bu yüzden üç fazın ölçümü aynı sıcaklıkta, art arda alınmalıdır.
  • Bağlantı köprüleri: Yıldız/üçgen köprüleri çıkarılmadan yapılan ölçüm, sargıları paralel/seri gösterir ve yanıltır.
  • Prob ve kablo direnci: Çok düşük sargı dirençlerinde ölçü aletinin kendi direnci sonuca karışır; dört uçlu ölçüm bunu ortadan kaldırır.
  • Temas kalitesi: Oksitli ya da gevşek uçlar değeri olduğundan yüksek gösterir.

DRG trifaze modellerinde sargı kontrolü

Sargı direnci ölçümü, bir motorun servis edilip edilemeyeceğine karar vermede ilk adımdır. Aşağıda 1500 d/d (4 kutup) sınıfındaki yaygın DRG alüminyum gövde modellerinin güç, kutup/devir ve 400 V nominal akım değerleri yer alır; bu değerler, ölçtüğünüz çalışma akımını kıyaslarken referans olur. Gerilim tümünde 400/690 V (Δ/Y)'dur.

ModelGüçKutup / DevirNominal akım (400 V)
DRG-112M-4-AL4,0 kW4 / 1500 d/d7,95 A
DRG-132S-4-AL5,5 kW4 / 1500 d/d10,7 A
DRG-112M-4K-AL5,5 kW4 / 1500 d/d10,7 A
DRG-132M-4-AL7,5 kW4 / 1500 d/d14,3 A
DRG-160M-4-AL11,0 kW4 / 1500 d/d20,4 A
DRG-132M-4K-AL11,0 kW4 / 1500 d/d20,4 A

Ölçtüğünüz akımı ya da gücü bu değerlerle karşılaştırmak için motor akım tablosu ve elektrik motoru hesaplama araçları yol gösterici olur. Sargısı kalıcı olarak bozulmuş bir motor yenilenecekse, mevcut motorun etiketindeki güç, devir, gövde ve bağlantı bilgilerini esas alın.

Mevcut motorunuzun etiket fotoğrafını gönderin, uygun DRG modelini birlikte belirleyelim.WhatsApp'tan gönder

Ölçüm sonucuna göre uygun yedek motoru belirlediğinizde, tüm güç ve devir seçeneklerini ve güncel fiyatları mağaza üzerinden karşılaştırabilirsiniz.

Sargısı arızalı bir motor yenilenecekse, trifaze asenkron modelleri ve güncel fiyatları mağazada karşılaştırınFİYATLARI GÖR

Sık sorulan sorular

Sargı direnci kaç ohm olmalı?

Tek bir doğru rakam yoktur; değer motorun gücüne, sarım sayısına ve sıcaklığına göre değişir. Önemli olan üç fazın birbirine yakın olmasıdır. Kabul sınırı için motor üreticisinin verilerine ve ölçü cihazının dokümanına bakın.

Sargı direnci ile izolasyon direnci farkı nedir?

Sargı direnci, sargının kendi bakır direncidir ve ohm mertebesinde, fazlar üzerinden ölçülür. İzolasyon direnci ise sargı ile gövde arasındaki yalıtımın megaohm mertebesindeki direncidir ve ayrı bir cihazla ölçülür. İkisi farklı arızaları gösterir.

Bir faz düşük direnç okuyorsa ne anlama gelir?

Belirgin biçimde düşük okunan bir faz, o sargıda sarım arası kısa devre olabileceğini düşündürür. Önce klemens köprüleri ve bağlantılar kontrol edilir; sorun orada değilse sargı arızası olasıdır.

Sargı direncini kendim ölçebilir miyim?

Ölçüm enerjisiz ve doğru yöntemle yapılmalıdır. Enerjiyi kesmeden, enerjisizliği doğrulamadan müdahale edilmemeli; ölçüm ve bağlantı işleri yetkili elektrik personelince yürütülmelidir.

Bu Konuyla İlgili Elektrik Motorları — Modeller ve Güncel Fiyatlar

Uygunluk yalnız güce göre belirlenmez: makinenizin devir, gerilim, montaj tipi, mil ve bağlantı ölçülerini ürün sayfasındaki verilerle karşılaştırın; emin değilseniz mevcut motorun etiketini bize gönderin.

TÜM MODELLER VE DETAYLAR İÇİN ONLINE MAĞAZA →