Trifaze bir motor hiç dönmüyorsa, parçayı değiştirmeden önce arızayı dışarıdan içeriye doğru, sıralı olarak daraltmak gerekir: önce besleme ve koruma, sonra üç fazın motora kadar geldiği, ardından kumanda elemanları ve en sonda motorun kendisi. Bu yazı, elektrik panosundan motor kleminslerine kadar izlenecek adım adım teşhis sırasını ve her adımda nelere bakılacağını bilgilendirici bir çerçevede anlatır.

Arıza tespiti için incelenen gri gövdeli DRG trifaze asenkron elektrik motoru

Aşağıdaki sıralama, bir çalışmayan trifaze motorda en sık rastlanan nedenleri mantıklı bir düzende eler. DRG Motor; elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır ve arıza sonunda motorun yenilenmesi gerekirse tüm 3 fazlı asenkron elektrik motorları ile online motor mağazasını inceleyebilirsiniz.

Başlamadan önce: enerjiyi kesin

Her ölçüm ve kontrol, güvenli bir başlangıç gerektirir. Panodaki ilgili şalteri kapatarak enerjiyi kesin, enerjisizliği uygun bir ölçü aletiyle doğrulayın ve mümkünse kilitleme-etiketleme uygulayın. Gerilimli ölçüm yalnızca zorunlu olduğu adımlarda, uygun kişisel koruyucu donanımla yapılır. Bu işlemlerin tamamını yalnızca yetkili elektrik personeli yürütmelidir; bu yazı saha talimatı değil, teşhis mantığını açıklayan bir rehberdir.

Teşhis sırası: dıştan içe daraltma

Çalışmayan motor sorununu rastgele parça değiştirerek değil, sinyalin kaynaktan motora kadar izlenmesiyle çözmek en hızlı yoldur. İzlenecek genel akış şudur:

  1. Besleme ve sigorta/şalter durumu
  2. Üç fazın da panoya ve motora geldiğinin ölçümü
  3. Termik röle ve koruma elemanlarının konumu
  4. Kontaktör ve kumanda devresi
  5. Motor kleminsleri, sargı direnci ve izolasyon
  6. Mil ve mekanik serbestlik

Her adımda sorun bulunursa sonraki adıma geçmeden önce o nokta giderilir; böylece birden çok değişkenin karışması önlenir.

Adım 1 — Besleme ve sigorta/şalter kontrolü

İlk bakılacak yer motor değil, beslemedir. Panodaki ana şalterin ve motor devresine ait sigortaların/otomatların atmış ya da açık konumda olup olmadığı gözle ve ölçümle kontrol edilir. Atmış bir sigorta çoğu zaman alttaki bir aşırı akım veya kısa devrenin belirtisidir; sadece yenisiyle değiştirip geçmek yerine nedeni araştırılır. Acil stop, kapı kilidi gibi kilitleme kontaklarının devrede olup olmadığı da bu adımda gözden geçirilir.

Adım 2 — Üç fazın da geldiğini ölçün

Trifaze motorun dönebilmesi için üç fazın da sağlıklı gelmesi gerekir. Tek bir fazın eksik olması (faz kaybı), motorun hiç kalkmamasına ya da uğuldayıp kalkamamasına yol açar. Uygun ölçü aletiyle fazlar arası gerilimler kontrol edilir; üç ölçümün de birbirine yakın ve beklenen değerde olması gözlenir. Ölçüm hem pano girişinde hem de mümkünse motora giden hat üzerinde tekrarlanır, çünkü eksik faz pano ile motor arasındaki bir bağlantıdan da kaynaklanabilir. Beklenen gerilim ve akım değerleri için motor akım tablosu yol gösterici olur.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Adım 3 — Termik röle ve koruma elemanları

Motor beslemesi sağlamsa, sırada koruma elemanları vardır. Termik röle (aşırı yük rölesi) daha önce attıysa motor enerji almaz; rölenin konumu ve sıfırlama (reset) durumu kontrol edilir. Termiğin sık atması tek başına bir arıza değil, genellikle aşırı yük, faz dengesizliği ya da sıkışma gibi başka bir sorunun habercisidir. Termik akım ayarı gibi değerler kafadan değil, motor etiketindeki nominal akıma ve rölenin dokümanına göre belirlenmelidir.

Adım 4 — Kontaktör ve kumanda devresi

Koruma elemanları normalse kumanda tarafına bakılır. Start komutu verildiğinde kontaktörün çekip çekmediği (bobin sesi/hareketi) gözlenir. Kontaktör hiç çekmiyorsa sorun kumanda devresinde (buton, yardımcı kontak, bobin beslemesi) olabilir; çekiyor ama motor dönmüyorsa güç kontaklarının birinde temassızlık olabilir. Bu durumda yine fazların kontaktör çıkışında da mevcut olduğu ölçümle teyit edilir.

Adım 5 — Klemens, sargı direnci ve izolasyon

Besleme ve kumanda sağlamken motor hâlâ dönmüyorsa, sıra motorun kendisindedir. Klemens kutusundaki köprü bağlantıları (yıldız/üçgen) ve kablo uçları gözle kontrol edilir; gevşek veya yanmış bir bağlantı tek faz etkisi yaratabilir. Enerji kesili ve iletkenler ayrılmışken üç sargının direnci karşılaştırılır: sağlıklı bir motorda üç sargı birbirine yakın değer verir, belirgin farklı ya da kopuk bir sargı iç arızayı işaret eder. Sargı-gövde izolasyonu ise uygun bir izolasyon ölçüm cihazıyla değerlendirilir. Ölçülen değerlerin kabul sınırı için kesin bir rakam ezberlemek yerine cihaz dokümanına ve motor üreticisinin verilerine göre yorumlamak doğrudur.

Adım 6 — Mil ve mekanik sıkışma

Elektriksel taraf sağlıklıysa sorun mekanik olabilir. Enerji kesiliyken mil elle (uygun şekilde) döndürülmeye çalışılır; serbestçe dönmüyorsa rulman hasarı, yabancı cisim, bağlı makinenin (pompa, fan, redüktör) sıkışması ya da freni çözülmemiş bir düzenek söz konusu olabilir. Mekanik olarak kilitli bir mil, elektriksel olarak sağlam bir motorun da kalkamamasına ve termiğin atmasına neden olur. Bu adımda motor ile tahrik edilen makine ayrı ayrı değerlendirilir.

Hızlı kontrol listesi ve değişim gerekiyorsa

Yukarıdaki altı adım, çalışmayan bir trifaze motorda sorunun hangi bölgede olduğunu sıralı biçimde daraltır. Ölçtüğünüz akımı motorun nominal akımıyla karşılaştırmak, teşhiste önemli bir ipucudur; 1500 d/d (4 kutup) sınıfındaki yaygın DRG modellerinin 400 V nominal akım ve moment değerleri aşağıdadır:

ModelGüçNominal akım (400 V)Moment
DRG-112M-4-AL4,0 kW7,95 A26,3 Nm
DRG-132S-4-AL5,5 kW10,7 A36,0 Nm
DRG-132M-4-AL7,5 kW14,3 A49,1 Nm
DRG-160M-4-AL11,0 kW20,4 A71,7 Nm

Sargısı yanmış ya da onarımı ekonomik olmayan bir motorun yenilenmesi gerekirse, mevcut motorun etiketindeki güç, devir, gövde ve bağlantı bilgilerini esas alın. Gerekli gücü ve akımı doğrulamak için elektrik motoru hesaplama aracını kullanabilir, uygun modeli online motor mağazasından seçebilirsiniz.

Mevcut motorunuzun etiket fotoğrafını gönderin, uygun DRG modelini birlikte belirleyelim.WhatsApp'tan gönder

Doğru yedek motoru belirlediğinizde, tüm güç ve devir seçeneklerini ve güncel fiyatları mağaza üzerinden karşılaştırabilirsiniz.

Motorunuzun değişmesi gerekiyorsa, trifaze asenkron modelleri ve güncel fiyatları mağazada görünFİYATLARI GÖR

Sık sorulan sorular

Trifaze motor neden hiç dönmüyor?

En sık nedenler besleme/sigorta sorunu, eksik faz, atmış termik, çekmeyen kontaktör, kopuk veya yanmış sargı ve mekanik sıkışmadır. Doğru teşhis, bu olasılıkları dıştan içe doğru sırayla elemekle yapılır.

Motor uğulduyor ama dönmüyor, bu ne anlama gelir?

Motorun uğuldaması çoğunlukla fazlardan birinin eksik geldiğine (faz kaybı) işaret eder; motor yeterli dönme momenti üretemez. Üç fazın da geldiğini ölçmek bu adımda önceliklidir.

Çalışmayan motoru kendim sökebilir miyim?

Elektriksel kontroller ve bağlantı işlemleri yetki ve bilgi gerektirir. Enerjiyi kesmeden ve enerjisizliği doğrulamadan müdahale edilmemeli, ölçüm ve bağlantı işleri yetkili elektrik personelince yapılmalıdır.

Sargı direnci ölçümü ne işe yarar?

Üç sargının direncini karşılaştırmak, sargılardan birinde kopukluk ya da kısa devre olup olmadığını anlamaya yardımcı olur. Değerlerin yorumu, ölçüm cihazının ve motor üreticisinin verilerine göre yapılır.

Bu Konuyla İlgili Elektrik Motorları — Modeller ve Güncel Fiyatlar

Uygunluk yalnız güce göre belirlenmez: makinenizin devir, gerilim, montaj tipi, mil ve bağlantı ölçülerini ürün sayfasındaki verilerle karşılaştırın; emin değilseniz mevcut motorun etiketini bize gönderin.

TÜM MODELLER VE DETAYLAR İÇİN ONLINE MAĞAZA →