Termik Röle ile Motor Koruma Şalteri Arasındaki Fark

Termik röle ile motor koruma şalteri arasındaki fark tek cümleyle şudur: termik röle yalnız aşırı yükü algılar ve akımı kendisi kesmez, yardımcı kontağıyla kontaktörün bobinini düşürerek motoru kontaktöre durdurtur; motor koruma şalteri (sahada çoğu zaman “termik şalter” ya da “termik manyetik şalter” denir) ise aşırı yük ve kısa devre korumasını tek gövdede toplar, kendi güç kontaklarıyla üç fazı doğrudan ayırır ve elle açılıp kapatılabilir. Termik röle mutlaka bir kontaktör ve önünde bir sigorta ister; motor koruma şalteri küçük bir motorda tek başına hem anahtar hem koruma görevi görür.

Aşırı yük ayarı iki cihazda da aynı yerden gelir: motor etiketindeki nominal akım. Örneğin 4 kW, 1500 d/d DRG-112M-4 motor 380 V'ta 8,37 A çeker; hangi cihazı kullanırsanız kullanın ayar 8,37 A'dir. Fark, kısa devrede ne olacağında, motoru buton, şamandıra ya da PLC ile uzaktan kumanda edip edemeyeceğinizde ve panoda kaç parça kullanacağınızda ortaya çıkar. Bimetal termiğin içinde ne olduğunu, açma sınıfını ve ayarın adım adım nasıl yapıldığını termik röle rehberimizde ayrıca ele aldık; bu yazı yalnız iki cihazın farkına ve hangisinin nerede seçileceğine odaklanır.

Ayarı doğru yapmak için motorun etiket akımını bilmek gerekir. Elektrik Motoru Online Satın Al sayfamızdaki 120 modelin her birinde 380, 400 ve 415 V akımı, cos φ ve kalkış akımı oranı ürün sayfasında yazılıdır; bu yazıdaki örneklerin tamamı o verilerden hesaplandı.

Termik röle ne yapar, motor koruma şalteri ne yapar?

Termik röle: kontaktörün yanındaki aşırı yük bekçisi

Termik röle kontaktörün altına, çoğu modelde doğrudan kontaktörün çıkış klemenslerine takılır. Motorun üç faz akımı içinden geçer; akım ayar değerini belirli bir süre aşarsa 95-96 numaralı normalde kapalı kontağını açar. Bu kontak kumanda devresinde kontaktör bobiniyle seri bağlıysa kontaktör düşer ve motor durur. Yani güç devresini açan parça termik değil, kontaktördür. 97-98 numaralı normalde açık kontak ise arıza lambası, korna ya da PLC girişi için kullanılır.

Termik rölenin kısa devreyi kesme görevi yoktur. Kısa devre akımı, termiğin ısınarak açmasını beklemeden kabloyu, kontaktör kontaklarını ve termiğin kendisini tahrip eder. Bu yüzden termik rölenin önünde her zaman motor tipi bir sigorta ya da uygun bir devre kesici bulunur.

Motor koruma şalteri: anahtar ve koruma tek gövdede

Motor koruma şalteri hattın başına konur. İçinde ayarlanabilir bir termik açma elemanı (aşırı yük) ve kalkış akımının üstünde çalışacak şekilde tasarlanmış bir manyetik açma elemanı (kısa devre) vardır. Aşırı yükte gecikmeli, kısa devrede ise gecikmesiz açar. Döner kol ya da basmalı butonla elle açılıp kapanır; açtığında kendi kontaklarıyla üç fazı birden ayırır. Bobini olmadığı için tek başına uzaktan kumanda edilemez: uzaktan açma için ek aksesuar (açtırma bobini) ya da arkasına bir kontaktör gerekir.

Termik röle ve motor koruma şalteri karşılaştırma tablosu

Tablodaki en belirleyici satır “akımı kim keser?” satırıdır. Termik rölenin 95-96 kontağı kumanda devresine bağlanmamışsa röle atsa bile motor çalışmaya devam eder; panoda termik görünür ama koruma yoktur. Motor koruma şalterinde böyle bir bağlantı hatası olmaz, çünkü açma doğrudan güç kontaklarında gerçekleşir.

Pano içinde bağlantı dizilimi nasıl değişir?

Aynı motor için sahada üç dizilim görülür. Seçim, motorun nasıl çalıştırılıp durdurulacağına göre yapılır:

A diziliminde kumanda devresi şu sırayla kurulur: kumanda sigortası → stop butonu (NC) → start butonu (NO) ve ona paralel kontaktör mühür kontağı → termik 95-96 → kontaktör bobini. C diziliminde termik röleye gerek kalmaz; motor koruma şalterinin yardımcı kontağı kumanda devresine seri bağlanır ki şalter attığında kontaktör de düşsün ve gerilim geri geldiğinde motor kendiliğinden kalkmasın.

Hangi durumda termik röle, hangi durumda motor koruma şalteri?

Güç sınırı tek başına belirleyici değildir; belirleyici olan kumanda şekli ve seçilen cihaz ailesinin ayar aralığıdır. Aşağıdaki karar tablosu sahadaki tipik durumları özetler:

Yıldız-üçgen devrelerde hangi akımın ayarlanacağı cihazın yerine bağlıdır; ayrıntılı kalkış seçenekleri için Yol Verme Yöntemleri (Yıldız-Üçgen) aracımıza bakabilirsiniz. Bir sonraki bölümde bunu sayıyla gösteriyoruz.

Üç motor için ayar örnekleri

Aşağıdaki değerler DRG katalog verisinden alınmıştır. Kalkış akımı, etiket akımı ile kalkış akımı oranının (Is/In) çarpımıdır; yıldız-üçgen sütunu ise termiğin ana kontaktörden sonra, yani faz sargısı akımında durduğu durumu gösterir (In ÷ √3).

Tablodan çıkan dört sonuç

• Şebeke gerilimine göre ayar: Tesisinizde 400 V ölçülüyorsa 4 kW motorda ayar 8,37 A değil, etiketteki 400 V akımı olan 7,95 A'dir.
• Yıldız-üçgen yalnız 400/690 V etiketli motorda: DRG-90L-4 230/400 V etiketlidir ve 380 V'ta yıldız bağlanır; yıldız-üçgen yol vermeye uygun değildir, bu yüzden tabloda “uygulanmaz” yazar.
• Cihazın yeri ayarı değiştirir: 22 kW motorda termik röle ana kontaktörden sonra, faz sargısı üzerindeyse 24,13 A'e ayarlanır. Aynı devrede koruma, hattın başındaki bir motor koruma şalteriyle yapılıyorsa şalter hat akımını görür ve 41,8 A'e ayarlanır. İkisini karıştırmak ya motoru korumasız bırakır ya da her kalkışta gereksiz açmaya yol açar.
• Manyetik açma kalkış akımını taşımalı: 4 kW motor kalkışta kısa bir süre yaklaşık 65,3 A çeker. Motor koruma şalterinin kısa devre eşiği bu tepeyi taşıyacak şekilde seçilmezse motor her çalıştırmada şalteri attırır; bu bir motor arızası değil, seçim hatasıdır.

Seçerken cihazın ayar skalası nominal akımı rahatça kapsamalıdır; ayarı skalanın en uç noktasına denk gelen cihaz yerine nominal akımın skalanın içinde kaldığı kademe tercih edilir. Kontaktör, termik ve sigorta için örnek değerleri Termik, Sigorta ve Kontaktör Seçimi aracımızdan motor gücüne göre görebilirsiniz.

Sigorta ile birlikte kullanım ve sık yapılan karışıklıklar

Termik röle önünde sigorta neden şart?

Termik röle kısa devre akımını kesemediği için güç devresinde önünde motor tipi (gecikmeli) bir sigorta ya da motor korumaya uygun bir devre kesici bulunmalıdır. Sigorta, motorun kalkış akımını attırmadan taşıyacak ama kabloyu kısa devrede koruyacak şekilde seçilir; yani sigorta yalnız motora göre değil, çekilen kablonun kesitine göre de kontrol edilir.

Motor koruma şalterinin önüne sigorta gerekir mi?

Çoğu durumda gerekmez, çünkü şalterin kendi kısa devre koruması vardır. İstisna, şalterin kesme kapasitesinin (katalogdaki Icu/Ics değeri) bulunduğu noktadaki olası kısa devre akımından düşük kalmasıdır. Büyük bir trafoya yakın ana panolarda bu durum görülebilir; o zaman şalterin önüne üretici tablosuna uygun bir yedek koruma sigortası konur. Bu hesap tesisin kısa devre gücüne bağlıdır ve elektrik mühendisince doğrulanmalıdır.

Sahada en sık karıştırılan beş nokta

1. “Termik şalter” diye istenip termik röle alınması: kontaktörü olmayan panoda rölenin takılacağı yer de, keseceği devre de yoktur.
2. Termik röle takılıp 95-96 kontağının kumanda devresine bağlanmaması: röle atar, motor çalışmaya devam eder.
3. Aynı devrede hem motor koruma şalterini hem termik röleyi aynı akıma ayarlamak: çift aşırı yük koruması bir şey kazandırmaz, arızada hangi cihazın attığını karıştırır.
4. Yıldız-üçgende hat akımı (In) ile faz akımını (In/√3) cihazın yerine bakmadan seçmek.
5. Motor koruma şalterini kalkış akımını hesaba katmadan seçmek ve her kalkıştaki açmayı motora bağlamak.

Panodaki cihaz termik röle mi, motor koruma şalteri mi? Kontrol listesi

• Cihazda döner kol veya “I / O” basmalı butonu var mı? Varsa motor koruma şalteridir.
• Cihaz doğrudan bir kontaktörün altına mı takılı? Takılıysa büyük olasılıkla termik röledir.
• Gövdede 95-96 ve 97-98 numaralı yardımcı kontak klemensleri var mı? Termik rölenin işaretidir.
• Önünde ayrı bir sigorta veya devre kesici var mı? Termik röle için şarttır.
• Ayar skalasındaki değer motor etiketindeki, tesisin gerilimine karşılık gelen akımla aynı mı?
• Yıldız-üçgen devrede cihaz hatta mı, ana kontaktörden sonra mı? Ayar In mi, In/√3 mü buna göre kontrol edildi mi?
• Termik röleli devrede 95-96 kontağı stop butonu ile kontaktör bobini arasında seri mi?
• Motor koruma şalterinin kesme kapasitesi panodaki olası kısa devre akımına uygun mu?
• Termik rölede reset seçimi elle mi? Otomatik reset, motorun kendiliğinden tekrar kalkmasına yol açabilir.

Ayar örneklerinde kullanılan motorlar

• DRG-90L-4 – 1,5 kW – 4 kutup (1500 d/d) – alüminyum – 230/400 V etiket
• DRG-112M-4 – 4 kW – 4 kutup (1500 d/d) – pik döküm – 400/690 V etiket
• DRG-160L-4 – 15 kW – 4 kutup (1500 d/d) – pik döküm – 400/690 V etiket
• DRG-180L-4 – 22 kW – 4 kutup (1500 d/d) – pik döküm – 400/690 V etiket

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sıkça Sorulan Sorular

Termik şalter ile termik röle aynı şey mi?

Hayır. Sahada “termik şalter” denilen cihaz çoğunlukla motor koruma şalteridir: aşırı yük ve kısa devreye karşı korur, akımı kendi kontaklarıyla keser ve elle açılıp kapanır. Termik röle ise yalnız aşırı yükü algılar ve motoru kontaktör üzerinden durdurur.

Motor koruma şalteri kontaktör yerine kullanılır mı?

Motor elle açılıp kapatılacaksa evet, tek başına yeterlidir. Motor şamandıra, basınç şalteri, zaman rölesi veya PLC ile otomatik çalışacaksa ya da gün içinde çok sık durup kalkacaksa arkasına bir kontaktör eklenir.

Motor koruma şalterinin önüne sigorta gerekir mi?

Genellikle gerekmez; şalterin kendi kısa devre koruması vardır. Şalterin kesme kapasitesi bulunduğu noktadaki kısa devre akımından düşükse önüne üretici tablosuna uygun yedek koruma sigortası konur. Termik röle kullanılıyorsa sigorta her zaman şarttır.

4 kW motor için motor koruma şalteri kaç amper ayarlanır?

4 kW, 1500 d/d DRG-112M-4 motor için ayar 380 V şebekede 8,37 A, 400 V şebekede 7,95 A'dir. Seçilen şalterin ayar aralığı bu değeri içine almalı ve kısa devre eşiği yaklaşık 65,3 A'lik kalkış akımını taşımalıdır.

Koruma cihazını hangi motor akımına göre ayarlayacağınızdan emin değilseniz motorun kodunu ya da etiket fotoğrafını [email protected] adresine gönderin veya +90 (542) 666 11 11'i arayın; diğer kanallar iletişim sayfamızda. Etiket akımları yazılı 120 modelin listesi: Elektrik Motoru Online Satın Al.