Endüstriyel Kazan Fanı Motoru: Cebri Çekiş ve Baca Fanlarında Seçim

Kazan fanı motoru seçilirken önce fanın görevi belirlenir: FD fan (cebri çekiş) brülöre ya da ızgaraya soğuk ve temiz yakma havası basar, ID fan (baca fanı) kazandan sıcak baca gazını emip bacaya atar. Motor gücü P = Q · Δp / η_fan ile hesaplanır; ID fan için asıl ölçüt ise sıcak gazdaki çalışma değil, soğuk kalkıştaki yüktür. Örneğin sıcak gazda 23,8 kW çeken bir ID fan, kazan soğukken damper açık kalkarsa yaklaşık 36,8 kW ister; bu yüzden 30 kW'lık DRG-200L-4 (1475 d/d, 400 V'ta 53,8 A) ancak soğuk kalkışta damper kısılırsa ya da fan invertörle sürülürse yeterlidir.

Bu yazıda FD ve ID fan farkını, varsayımları açık güç hesabını, sıcak gaz karşısında motorun nasıl yerleştirileceğini ve debinin damper ya da invertörle nasıl kontrol edileceğini bulacaksınız. Fan başına kesin kW değeri fan imalatçısının karakteristik eğrisi ve plakasıdır; buradaki rakamlar örnek hesaptır. Uygun 2 ve 4 kutuplu modelleri Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındaki 120 model arasında görebilirsiniz. Kazan otomasyonuna bağlanan motorun bağlantısı ve koruma ayarları yetkili elektrikçi tarafından yapılmalıdır.

FD fan ile ID fan arasındaki fark motor seçimini nasıl değiştirir?

İki fan aynı kazanda çalışsa da taşıdıkları akışkan, sıcaklık ve kalkış davranışı farklıdır. Motor seçimi bu farklardan doğrudan etkilenir:

Dengeli çekişli kazanlarda iki fan birlikte çalışır: FD fan havayı basar, ID fan ocağı hafif vakumda tutacak kadar gazı emer. Bu yüzden ID fan aynı kazanda genellikle daha büyük debi ve daha büyük motor ister; gaz, yanma ürünleri ve ısınma nedeniyle havadan daha fazla hacim kaplar.

Kazan fanı motor gücü hesabı: debi, basınç ve fan verimi

Fan milindeki güç P = Q · Δp / η_fan ile bulunur (Q: m³/s, Δp: Pa, sonuç W). η_fan fan imalatçısının eğrisinden okunur; aşağıdaki örneklerde 0,70 varsayılmıştır.

Örnek 1: FD fan

• Varsayım: 12.000 m³/h yakma havası, 2500 Pa toplam basınç, fan verimi 0,70.
• Q = 12.000 / 3600 ≈ 3,33 m³/s → P = 3,33 × 2500 / 0,70 ≈ 11,9 kW.
• Kayış kaybı ve brülör ayar payı için %15: 11,9 × 1,15 ≈ 13,7 kW → 15 kW.
• Fan çarkı doğrudan akupleyse çark devrine göre DRG-160M2-2 (15 kW, 2945 d/d) ya da DRG-160L-4 (15 kW, 1465 d/d) seçilir.

Örnek 2: ID fan ve soğuk kalkış

• Varsayım: 20.000 m³/h baca gazı, 180 °C, sıcak gazda 3000 Pa, fan verimi 0,70.
• Q ≈ 5,56 m³/s → P_sıcak = 5,56 × 3000 / 0,70 ≈ 23,8 kW.
• Fan aynı devirde aynı hacmi taşır ama soğuk havanın yoğunluğu daha yüksektir. Yoğunluk mutlak sıcaklıkla ters orantılı: (273 + 180) / (273 + 20) ≈ 1,55.
• Soğuk kalkışta, damper açıksa: P_soğuk ≈ 23,8 × 1,55 ≈ 36,8 kW.

Sıcak işletmeye göre seçilmiş 30 kW motor (DRG-200L-4) soğukta damper açık kalkarsa yaklaşık %23 aşırı yükle çalışır ve termik atar ya da sargı ısınır. Üç çözüm vardır: soğuk kalkışta ID fan damperini kısmak ve kazan ısındıkça açmak; fanı invertörle sürüp soğukken devri düşürmek; ya da motoru soğuk hava yüküne göre seçmek (bu örnekte 37 kW, DRG-225S-4). Kendi değerlerinizle hesabı pompa ve fan motor gücü hesaplama aracında yapabilirsiniz.

Sıcak gaz ve motor: ID fanda motor neden dışarıda durur?

ID fanın çarkı sıcak gazın içindedir, motor ise olmamalıdır. Motor, ürün sayfasındaki ortam sıcaklığı sınırı içinde, gazdan ve kazanın ışınım ısısından uzak bir yerde durmalıdır. Uygulamada:

• Yataklı mil + kaplin ya da kayış: çark, kendi rulman yatağına sahip ayrı bir mile takılır; motor bu mile esnek kaplinle ya da kayışla bağlanır. Çark motor miline doğrudan takılırsa gazın ısısı mil boyunca motor rulmanına iletilir.
• Soğutma diski: fan mili üzerindeki soğutma diski, gövde içinden gelen ısıyı yatağa ve kaplin'e ulaşmadan dağıtır.
• Isı kalkanı ve hava akışı: motorun kendi fanı serin hava emebilmeli; motoru kazanın sıcak duvarına bakan kapalı bir köşeye koymayın.
• Yalıtım: mağazadaki modellerin yalıtım sınıfı F'dir; bu sargı için bir ısıl paydır, motoru sıcak gazın yanına koymak için izin değildir.
• Kurum ve toz: ID fan çevresindeki kurum soğutma kanatçıklarını kapatır; IP55 gövde tozu içeri almaz ama dış yüzeyin temiz tutulması gerekir.

Damper mi invertör mü: fan yasalarıyla debi kontrolü

Kazanın yükü değiştikçe yakma havası ve baca gazı debisi de değişir. Damper, fanı tam devirde tutup akışı kısarak debiyi düşürür; invertör ise fan devrini düşürür. Fan yasalarına göre debi devirle doğru, basınç devrin karesiyle, güç devrin küpüyle değişir (P ~ n³). Ayrıntılı açıklama pompa ve fan sistemlerinde benzerlik yasaları yazımızda. Örnek 2'deki 23,8 kW'lık ID fan için 4 kutuplu motorla:

%80 debide güç teorik olarak 23,8 × 0,8³ ≈ 12,2 kW'a iner; damperle kısmada ise güç bu kadar düşmez çünkü fan tam devirde çalışmaya devam eder. Tablodaki değerler ideal fan yasasıdır; sistem direnci ve fan eğrisi gerçek değeri değiştirir. İnvertör aynı zamanda soğuk kalkış problemini de çözer: kalkışta düşük frekansla başlayıp kazan ısındıkça devri yükseltmek mümkündür. Frekans–moment–güç ilişkisini VFD frekans, moment ve güç hesaplama aracında görebilirsiniz.

Kazan fanı için DRG motor seçenekleri

Fan çarkı doğrudan akupleyse motor kutbu çark devrine göre belirlenir; kayışlıysa kasnak oranıyla 2 ya da 4 kutup seçilebilir. Tablodaki değerler DRG katalog verisidir:

Örnek: 30 kW ID fan motorunun teknik özeti

• Güç: 30 kW (40 HP)
• Senkron / nominal devir: 1500 / 1475 d/d
• Akım 380 V / 400 V: 56,6 A / 53,8 A
• cos φ: 0,86
• Nominal moment: 194,2 Nm
• Ts/Tn · Tmax/Tn: 2 · 2,3
• Is/In: 7,3
• Mil D × E: 55 × 110 mm
• Gövde: Pik döküm IEC 200L
• Gerilim: 400/690 V (Δ/Y)
• Kablo girişi: 2 × M50×1,5
• Rulman: 6312-C3

Bu motor 380 V şebekede üçgen (Δ) bağlanır; direkt yol vermede kalkış akımı nominalin 7,3 katıdır. Termik röle ayarı ve kontaktör seçimi için termik, sigorta ve kontaktör seçimi aracını kullanın.

Kazan fanı motoru montaj ve devreye alma kontrol listesi

• Fan plakasından debi, basınç, çark devri ve gaz sıcaklığını not edin; motor gücünü sıcak ve soğuk durum için ayrı kontrol edin.
• ID fanda motorun sıcak gazdan ve kazan duvarından uzak, serin hava alabilen bir yerde olduğunu doğrulayın.
• Kaplinli bağlantıda açısal ve eksenel hizayı komparatörle, kayışlıda kasnak hizasını cetvelle kontrol edin.
• Dönüş yönünü çark salyangoz üzerindeki ok ile karşılaştırın; ters dönen radyal fan debiyi büyük ölçüde düşürür ama akım çekmeye devam eder.
• Soğuk kalkışta damperin kapalı ya da kısık olduğunu, otomasyonun bunu sağladığını kontrol edin.
• İnvertörlü sistemde minimum frekansta motorun kendi fanının yeterli soğutma yaptığını izleyin.
• İlk devreye almada soğuk ve sıcak işletmede motor akımını ayrı ayrı kaydedin.
• Fan çarkındaki kurum birikimi dengesizlik ve titreşim yapar; periyodik temizlikte motor rulmanlarını da dinleyin.

Bu güçteki motorlar

Kazan FD ve ID fanlarında en çok sorulan 2 ve 4 kutuplu pik döküm modeller:

• DRG-160M1-2 – 11 kW – 2945 d/d – Pik döküm 160M
• DRG-160M2-2 – 15 kW – 2945 d/d – Pik döküm 160M
• DRG-180M-2 – 22 kW – 2955 d/d – Pik döküm 180M
• DRG-160L-4 – 15 kW – 1465 d/d – Pik döküm 160L
• DRG-180L-4 – 22 kW – 1470 d/d – Pik döküm 180L
• DRG-200L-4 – 30 kW – 1475 d/d – Pik döküm 200L

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sıkça Sorulan Sorular

Kazan fanı motoru kaç kW olmalı?

P = Q × Δp / η_fan ile hesaplanır ve bir üst standart güce yuvarlanır. Örneğin 12.000 m³/h, 2500 Pa ve 0,70 fan verimi için yaklaşık 11,9 kW çıkar, payla 15 kW motor seçilir. ID fanda ayrıca soğuk kalkıştaki yük kontrol edilmelidir.

Baca fanı motoru soğukken neden termik attırır?

Soğuk hava sıcak gazdan daha yoğundur; fan aynı devirde aynı hacmi taşıdığı için daha fazla güç ister. 180 °C için seçilmiş bir ID fan 20 °C havada yaklaşık 1,55 kat güç çekebilir. Çözüm soğuk kalkışta damperi kısmak, invertör kullanmak ya da motoru soğuk yüke göre seçmektir.

Kazan fanında 2 kutup mu 4 kutup motor kullanılır?

Doğrudan akupleli fanda çarkın devri belirler: çark 2 kutuplu motor devrinde (örneğin DRG-160M2-2: 2945 d/d) dönecekse 2 kutup, 4 kutuplu motor devrinde (DRG-160L-4: 1465 d/d) dönecekse 4 kutup. Kayışlı fanda kasnak oranıyla ikisi de kullanılabilir; tozlu ID fanlarda çark aşınmasını azaltmak için düşük devirli çözüm sık tercih edilir.

30 kW fan motoru kaç amper çeker?

DRG-200L-4 (30 kW, 1475 d/d) tam yükte 380 V'ta 56,6 A, 400 V'ta 53,8 A çeker. Damper kısıkken ya da invertörle düşük devirde akım bunun altında kalır; soğuk kalkışta damper açıksa nominalin üzerine çıkabilir.

Makinenizin plakasını veya ölçülerini gönderin, uygun DRG modelini birlikte belirleyelim: +90 (542) 666 11 11 · [email protected] · İletişim sayfası. Tüm modeller için: Elektrik Motoru Online Satın Al.