Elektrik motorundaki soğutma fanı (pervane), motorun arka tarafında (tahrik tarafının tersinde) mile bağlı olarak dönen bir kanatlı disktir. Görevi, motor çalışırken gövde üzerine sürekli hava üfleyip sargı ve gövdede biriken ısıyı dışarı atmaktır. Yani pervane, trifaze elektrik motorunun kendi kendini soğutmasını sağlayan temel parçadır.

Arka fan kapağı ve soğutma kanatçıkları görünen gri gövdeli DRG trifaze elektrik motoru

DRG Motor; elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır. Standart trifaze asenkron elektrik motorlarının tamamı bu kendinden soğutmalı yapıya sahiptir; modelleri güç ve devire göre online motor mağazasında ve 3 fazlı asenkron elektrik motorları kategorisinde inceleyebilirsiniz.

Soğutma fanı (pervane) nedir, nerede bulunur?

Pervane, motor milinin arka ucuna geçirilmiş plastik ya da metal kanatlı bir parçadır. Üzerini, delikli (ızgaralı) bir fan kapağı örter. Mil döndükçe pervane de aynı hızda döner ve fan kapağının arka yüzündeki deliklerden havayı içeri çekip motor gövdesi boyunca öne doğru üfler. Bu kapak hem havayı doğru yöne yönlendirir hem de dönen pervaneye el, parmak veya yabancı cisim değmesini önleyen bir koruma görevi görür.

Bu düzenekte fan, motorun kendi miline bağlı olduğu için ayrı bir güç kaynağı veya motor gerektirmez. Motor döndüğü sürece soğutma da kendiliğinden çalışır; motor durunca soğutma da durur.

Pervane motoru nasıl soğutur? Kendinden soğutma (IC411)

Standart yüzeyden soğutmalı motorların soğutma biçimi IC411 olarak tanımlanır: mile bağlı pervane, dış ortamdaki havayı emer ve bu havayı doğrudan motorun dış gövdesi üzerinden geçirir. Motorun içi ile dışı arasında hava alışverişi yoktur; ısı, içten gövde yüzeyine iletilir ve dışarıdaki hava akışıyla gövdeden alınır. Bu yüzden gövde tamamen kapalıdır (IP55 toz ve su korumalı) ama yine de pervane sayesinde soğuyabilir.

Isının büyük bölümü sargılarda ve rotorda oluşur. Bu ısı önce gövde demirine/alüminyumuna geçer, oradan da pervanenin ürettiği hava akımıyla ortama atılır. Fan ne kadar düzgün hava üflerse gövde o kadar iyi soğur ve sargı sıcaklığı güvenli sınırda kalır.

Hava akışı ve gövde kanatçıklarının rolü

Motor gövdesine boydan boya uzanan ince soğutma kanatçıkları (fin) dökülür. Bu kanatçıklar gövdenin havayla temas eden yüzey alanını kat kat artırır. Pervanenin üflediği hava bu kanalların içinden akarak ısıyı çok daha verimli taşır. Kanatçıklar olmasaydı aynı pervane ile motor çok daha sıcak çalışırdı.

Gövde malzemesi de bu ısı transferini etkiler; ısıyı hızlı ileten alüminyum gövde özellikleri küçük ve orta güçlerde soğutmaya katkı sağlar. Hava akışının kesintisiz olması için kanatçık aralıklarının ve fan kapağı deliklerinin açık kalması şarttır.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Devir soğutmayı nasıl etkiler?

Pervane motor miline bağlı olduğu için üflediği hava miktarı doğrudan motorun devrine bağlıdır. Yüksek devirli (2 kutup, ~3000 d/d) bir motorda fan çok hızlı döner ve bol hava basar; soğutma güçlüdür. Devir düştükçe (4 kutup ~1500 d/d, 6 kutup ~1000 d/d) fanın bastığı hava da azalır, yani düşük devirli motor aynı pervaneyle daha zayıf soğur. Aşağıdaki tablo, aynı 4 kW gücün farklı devir sınıflarındaki DRG modellerini karşılaştırır:

ModelKutup / DevirEtiket devriFan çevre hızı
DRG-112M-22 kutup / 3000 d/d2905 d/ddevirle orantılı
DRG-112M-44 kutup / 1500 d/d1450 d/ddevirle orantılı
DRG-132M1-66 kutup / 1000 d/d968 d/ddevirle orantılı

Bu yüzden devri invertörle (frekans dönüştürücü) çok düşürülen motorlarda dikkat gerekir: motor yavaş dönerken kendi pervanesi yeterince hava basamaz, buna karşılık yük momenti sürerse motor ısınabilir. Böyle uygulamalarda, mil hızından bağımsız çalışan ayrı beslemeli bir harici (cebri) soğutma fanı kullanılması gerekebilir. Hangi modelin bu ihtiyaca uygun olduğunu seçmek için hız aralığınızı belirtmeniz yeterlidir.

Kirli veya tıkalı fan kapağı neden motoru ısıtır?

Soğutma tamamen hava akışına bağlı olduğundan, fan kapağının deliklerinin tıkanması doğrudan ısınmaya yol açar. Toz, talaş, pamuk/elyaf, yağ-toz karışımı ya da boya, kapağın ızgarasını kapatınca pervane havayı yeterince çekemez; gövde üzerinden geçen hava azalır ve sıcaklık tırmanır. Aynı şekilde gövde kanatçıkları arasının kir veya çamurla dolması da soğutmayı düşürür.

  • Fan kapağı ızgarasında gözle görülür toz/elyaf birikmesi
  • Kanatçık aralıklarının kir, yağ veya boyayla dolması
  • Kırık ya da çatlak pervane; eksik/ters takılmış fan kapağı
  • Motorun duvara/panele çok yakın yerleştirilip arka hava girişinin kısıtlanması

Bu nedenlerle gövde beklenenden sıcak çalışır. Normal sınırların ne olduğunu ve ne zaman anormal sayıldığını elektrik motorunda normal çalışma sıcaklığı yazısında ayrıntılı ele aldık.

Fan ve soğutmayla ilgili bakım: ne yapmalı?

Soğutmayı korumak büyük ölçüde temizlik ve yerleşim meselesidir. Aşağıdaki önlemler motorun güvenli sıcaklıkta kalmasına yardımcı olur:

  • Fan kapağı deliklerini ve gövde kanatçıklarını düzenli aralıklarla temiz tutun.
  • Motorun arkasında, fanın hava çekebilmesi için yeterli boşluk bırakın.
  • Pervanede kırık/çatlak görürseniz motoru çalıştırmadan yetkili servise kontrol ettirin.
  • Çok düşük hızda sürekli çalışacak uygulamada harici fan ihtiyacını baştan değerlendirin.

Temizlik ve kontrol işlemlerinden önce enerjiyi kesin, enerjisizliği doğrulayın ve işlemi yetkili elektrik/bakım personeline yaptırın. Dönen pervaneye asla elle müdahale etmeyin.

Mevcut motorunuzun etiket fotoğrafını gönderin, uygun DRG modelini birlikte belirleyelim.WhatsApp'tan gönder

Uygulamanıza uygun devir ve soğutma özelliğine sahip DRG modellerini seçmek ve güncel fiyatları görmek içinFİYATLARI GÖR

Sık sorulan sorular

Elektrik motorunun arkasındaki pervane ne işe yarar?

Mile bağlı dönerek motor gövdesi üzerine hava üfler ve sargılarda oluşan ısıyı dışarı atar. Böylece motor kendi kendini soğutur; ayrı bir soğutma motoru gerekmez.

Fan kapağı tıkanırsa ne olur?

Hava akışı azalır, gövde ve sargı sıcaklığı yükselir. Uzun süre böyle çalışması yalıtımı yıpratır. Kapak ızgarasını ve kanatçıkları temiz tutmak soğutmanın sürmesi için önemlidir.

Motoru düşük devirde çalıştırınca neden ısınır?

Pervane de yavaşlar ve daha az hava basar. Yük momenti sürerken soğutma zayıfladığı için motor ısınabilir. Geniş hız aralığı gereken yerlerde mil hızından bağımsız harici (cebri) fan düşünülür.

Harici soğutma fanı her motorda gerekir mi?

Hayır. Sabit ya da yüksek devirde çalışan standart uygulamalarda motorun kendi pervanesi yeterlidir. Harici fan, özellikle invertörle çok düşük hızda sürekli yük altında çalışılan durumlarda gündeme gelir.

Bu Konuyla İlgili Elektrik Motorları — Modeller ve Güncel Fiyatlar

Uygunluk yalnız güce göre belirlenmez: makinenizin devir, gerilim, montaj tipi, mil ve bağlantı ölçülerini ürün sayfasındaki verilerle karşılaştırın; emin değilseniz mevcut motorun etiketini bize gönderin.

TÜM MODELLER VE DETAYLAR İÇİN ONLINE MAĞAZA →