DC Motor Yerine Asenkron Motor Kullanmak: Motor ve Sürücü Değişim Rehberi

Evet, DC motorun yerine trifaze asenkron motor kullanılabilir; ama DC motorun işini motor tek başına değil, asenkron motor + vektör kontrollü frekans invertörü ikilisi üstlenir. Doğru eşleştirme DC motorun gücüyle değil, istenen momentle ve hız aralığıyla yapılır: moment T = 9550 × P / n formülünden bulunur, asenkron motor bu momenti taban devirde karşılayacak şekilde seçilir. Çok düşük devirde tam moment gerekiyorsa enkoder, düşük devirde uzun çalışma varsa cebri fan eklenir.

Eski DC sürücünün sökülmesi, yeni invertörün ve motor kablosunun bağlanması gerilim altında yapılan işlerdir; enerjiyi kesip kilitledikten sonra yetkili elektrikçi yapmalıdır. Hesapla modeli bulduktan sonra seçenekleri Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındaki 120 model arasında görebilirsiniz.

İki motor türünün genel karşılaştırması AC mi DC motor mu? yazımızda var. Burada konu, çalışan bir makinedeki DC motoru söküp yerine asenkron motor koyarken neyin nasıl eşleştirileceği.

DC motor bu makinede hangi işi yapıyordu?

Şönt ya da serbest uyartımlı DC motorlar; ekstruder, sarıcı-açıcı, kalender, hadde, baskı makinesi, test standı ve eski asansörler gibi yerlerde iki özellik için seçilmişti: geniş hız aralığı ve düşük devirde tam moment. Armatür gerilimi artırıldıkça devir taban devire kadar yükselir, bu bölgede moment sabittir. Taban devrin üstüne alan (uyartım) akımı azaltılarak çıkılır; burada güç sabit, moment düşer.

Bugün değişimi zorlayan nedenler bellidir: kolektör ve fırça aşınması, fırça tozu, kolektör bakım masrafı, yedek armatür bulmanın zorluğu ve eski analog DC sürücülerin yedek kartlarının kalmaması. Sincap kafesli asenkron motorda fırça ve kolektör yoktur; bakım rulman ve temizliğe iner.

En sık yapılan 3 hata

• Yalnız kW’a bakmak. 15 kW, 1500 d/d’lik bir DC motorun yerine 15 kW, 3000 d/d’lik asenkron motor takmak düşük devirde momenti yarıya indirir. Eşleştirme momentle yapılır.
• V/f kontrollü sıradan invertör kullanmak. Birkaç hertzin altında V/f kontrol tam moment vermez. DC motorun yaptığı düşük devirde tam moment işi için vektör kontrol (gerekirse enkoderli kapalı çevrim) gerekir; fark V/f ve vektör kontrol farkı yazısında.
• Soğutmayı unutmak. Büyük DC motorlar çoğu zaman ayrı fanlıdır; asenkron motorun fanı ise milin üstündedir. Düşük devirde nominal momente yakın uzun çalışma varsa cebri fan şarttır.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Güç ve moment nasıl eşleştirilir?

DC motor plakasından üç değer alın: güç (kW), taban devir (armatür nominal geriliminde devir) ve varsa en yüksek devir (alan zayıflatmalı devir). Gereken moment T = 9550 × P / n ile bulunur. Asenkron motor, taban devre en yakın senkron devirden (1500 ya da 1000 d/d) ve nominal momenti bu değere eşit ya da büyük olacak şekilde seçilir.

Tablodaki her satırda DRG modelinin nominal momenti, DC motorun taban devirdeki momentinin biraz üzerindedir. Örneğin 15 kW, 1500 d/d bir DC motor 9550 × 15 / 1500 ≈ 95,5 Nm verir; DRG-160L-4 97,8 Nm nominal moment, 1465 d/d nominal devir ve 400 V’ta 27,3 A ile bu ihtiyacı karşılar.

Aynı güçteki 2 kutuplu DRG-160M2-2 ise yalnız 48,6 Nm verir: 1500 d/d’de çalışmak için invertör onu yarı frekansa indirir ve motor ihtiyacın yarısı kadar moment sağlar. Kutup sayısı DC motorun taban devrine göre seçilmelidir.

Hız aralığının iki ucunda motor yeter mi?

Taban devrin üstü: alan zayıflatma bölgesi

DC motor 1500 d/d’nin üstüne alan zayıflatmayla, örneğin 2200 d/d’ye çıkıyorsa, bu bölgede güç sabit kalır ve gereken moment 9550 × 15 / 2200 ≈ 65,1 Nm’ye iner. Asenkron motor da 50 Hz’in üstünde benzer davranır: kullanılabilir moment yaklaşık 50/f oranında düşer. 4 kutuplu motor 2200 d/d için yaklaşık 75 Hz’de döner; kullanılabilir moment 97,8 × 50 / 75 ≈ 65,2 Nm olur. Sonuç: bu örnekte 4 kutuplu motor tam sınırdadır. Daha yüksek devir isteniyorsa ya bir üst güç seçilir ya da mekanik oran (kasnak) yeniden düzenlenir; rulman ve rotorun yüksek devir sınırı mutlaka imalatçıyla teyit edilir.

Frekans, devir ve moment ilişkisini kendi değerlerinizle VFD frekans, moment ve güç hesaplama aracında deneyebilirsiniz.

Çok düşük devirde moment: enkoder ve cebri fan

Ekstruder ya da sarıcı gibi makineler 100 d/d gibi çok düşük devirlerde bile tam moment ister. Bu, 4 kutuplu motor için yaklaşık 3,3 Hz demektir. Sensörsüz vektör kontrol birçok uygulamada bu bölgeye iner; ama sıfır devirde moment tutma, konum ya da hassas hız gerekiyorsa enkoderli kapalı çevrim kullanılır. Enkoder genellikle motorun arka tarafına adaptörle bağlanır; bu yüzden enkoder ve cebri fan montajını siparişten önce sorun.

Düşük devirde moment sabit kaldığı için motor akımı nominale yakındır, ama milin üstündeki fan yavaş döner. 100 d/d’de 95,5 Nm, mile yalnız 95,5 × 100 / 9550 ≈ 1 kW güç verir; motorun içindeki ısı ise nominal yükteki ısıya yakındır. Bu çalışma uzun sürüyorsa arka kapağa ayrı beslemeli cebri fan takılmalı ve sargı sıcaklığı PTC ile izlenmelidir.

Sürücü, kablo ve frenleme tarafında neler değişir?

• DC sürücü (tristörlü köprü) sökülür; yerine motor akımına uygun vektör kontrollü invertör konur. Örnek 15 kW modelde invertör çıkış akımı 27,3 A’dan az olmamalıdır.
• DC motorun iki armatür ve iki uyartım kablosu yerine 3 faz + PE ekranlı motor kablosu çekilir; kesit yeni akıma göre motor kablo kesiti hesaplama aracıyla kontrol edilir.
• Takojeneratör geri beslemesi enkoderle değiştirilir; hız referansı (0–10 V ya da 4–20 mA) invertörün analog girişine taşınır.
• DC sürücü 4 bölgeli çalışıp enerjiyi şebekeye geri veriyorsa (sarıcı, asansör, hızlı duruş), invertöre fren direnci ya da geri besleme ünitesi eklenir; ayrıntılar invertörde dinamik frenleme ve fren direnci yazısında.
• 400/690 V plakalı motor 400 V invertöre üçgen (Δ) bağlanır.

Mekanik montaj farkı

DC motorların gövde ölçüleri çoğu zaman IEC asenkron motor ölçüleriyle aynı değildir: mil yüksekliği, mil çapı, flanş ve ayak delikleri farklı olabilir; DC motor aynı güçteki asenkron motordan genellikle daha uzundur. Bu yüzden eski motordan mil yüksekliği H, mil D × E, ayak delik aralığı ya da flanş ölçüsü alınır ve yeni modelin ölçüleriyle karşılaştırılır. Örnek modelin değerleri:

• Güç: 15 kW
• Nominal devir: 1465 d/d
• Gövde: 160L pik döküm
• Akım 400 V: 27,3 A
• cos φ: 0,86
• Nominal moment: 97,8 Nm
• Mil D × E: 42 × 110 mm
• Mil yüksekliği H: 160 mm

Ölçü farkı çıkarsa çözüm genellikle bir adaptör plaka, ara flanş ya da yeni kaplindir. Tüm gövdelerin ölçüleri DRG teknik çizimler sayfasında verilmiştir.

Değişim kontrol listesi

• DC motor plakasından güç, armatür gerilimi ve akımı, uyartım gerilimi, taban devir ve en yüksek devir fotoğraflandı.
• Makinenin en düşük ve en yüksek çalışma devri ve bu devirlerdeki moment ihtiyacı yazıldı.
• Gereken moment T = 9550 × P / n ile hesaplandı; kutup sayısı taban devre göre seçildi.
• Düşük devirde günlük çalışma süresi belirlendi; cebri fan ve PTC kararı verildi.
• Enkoder gereği (sıfır devirde moment, konum, hassas hız) netleştirildi.
• Frenleme ve geri besleme ihtiyacı yazıldı; fren direnci ya da geri besleme ünitesi planlandı.
• H, D × E, ayak ve flanş ölçüleri karşılaştırıldı; adaptör ve kaplin gereği belirlendi.
• Eski DC sürücünün sökümü ve yeni bağlantı yetkili elektrikçiye verildi.

Satın alma tarafında bilinmesi gerekenler kısadır: DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır; ürün kodları DRG-gövde-kutup biçimindedir (ör. DRG-160L-4). DRG MOTOR motorları teslim tarihinden itibaren 2 yıl süreyle malzeme ve üretim hatalarına karşı garantilidir (garanti belgesi). Nakliye anlaşmalı ambar ya da kargo ile yapılır ve bedelini alıcı öder; ayrıntılar satış, teslimat ve iade koşulları sayfasındadır. Halköde ile dönemsel taksit kampanyaları uygulanabilir; güncel seçenek için WhatsApp’tan yazın (ödeme seçenekleri).

DC motor yerine düşünülebilecek DRG motorları

• DRG-132M-4 – 7,5 kW – 1460 d/d – 132M pik döküm
• DRG-160L-4 – 15 kW – 1465 d/d – 160L pik döküm
• DRG-200L-4 – 30 kW – 1475 d/d – 200L pik döküm
• DRG-200L2-6 – 22 kW – 980 d/d – 200L pik döküm
• DRG-160M2-2 – 15 kW – 2945 d/d – 160M pik döküm

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sıkça Sorulan Sorular

DC motor yerine hangi AC motor takılır?

Taban devirdeki momenti karşılayan, taban devre en yakın senkron devirli trifaze asenkron motor; yanında vektör kontrollü bir invertörle. 15 kW, 1500 d/d DC motor için 4 kutuplu 15 kW motor (97,8 Nm) uygundur.

DC motorun sürücüsü asenkron motoru çalıştırır mı?

Hayır. DC sürücü doğru gerilim üretir; asenkron motor için değişken frekanslı trifaze gerilim veren frekans invertörü gerekir.

Asenkron motor düşük devirde DC motor kadar moment verir mi?

Vektör kontrollü invertörle evet; sıfır devire yakın tam moment ve hassas hız için enkoderli kapalı çevrim kullanılır. Uzun süreli düşük devirde cebri fan gerekir.

DC motoru AC motora çevirmek bakım ihtiyacını azaltır mı?

Evet; sincap kafesli asenkron motorda kolektör ve fırça olmadığı için fırça değişimi, kolektör tornalama ve fırça tozu temizliği ortadan kalkar.

Modeli birlikte netleştirmek için eski motorun plaka fotoğrafını ve ölçülerini +90 (542) 666 11 11 numarasına WhatsApp’tan ya da [email protected] adresine gönderin; diğer kanallar iletişim sayfamızda. Tüm modellerin güncel fiyatları için Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasına bakın.