Havalandırma fanı motoru, fanın tipine göre farklı seçilir: aksiyel (duvar ve kanal tipi) fanlarda motor hava akışının içinde durur, pervane doğrudan mile takılır ve genellikle 4 veya 6 kutuplu düşük devirli motor kullanılır; radyal (salyangoz) fanlarda motor akışın dışında kalır, ayaklı ya da flanşlı bağlanır ve daha yüksek basınç için daha fazla güç ister. Güç her iki tipte de P = Q × Δp / η_fan ile hesaplanır. Örneğin 3600 m³/h debi ve 150 Pa basınçlı bir aksiyel duvar fanı yaklaşık 0,33 kW mil gücü çeker ve 0,55 kW, 1400 d/d nominal devirli DRG-801-4 ile çalışır; aynı debiyi 850 Pa'ya basan radyal çatı aspiratörü ise 3 kW gerektirir.

Farkın nedeni basınçtır. Aksiyel fanlar düşük dirençli, kısa hatlarda büyük hacimde hava taşır; radyal fanlar filtre, uzun kanal ve davlumbaz direncini yenmek için tasarlanır. Bu nedenle motorun gücü kadar soğutma şekli, montaj yönü ve flanş tipi de fan tipine göre değişir. Hesap öncesi fan üreticisinden debi, toplam basınç, fan verimi ve fan devrini isteyin.

Aşağıda iki fan tipinin motor açısından farklarını, üç örnek hesabı, çap-devir ilişkisini ve sürücüyle debi ayarını ele aldık. Uygun güç ve devirdeki modelleri ve güncel fiyatları Elektrik Motoru Online Satın Al sayfamızda bulabilirsiniz.

Aksiyel ve radyal fan: motor tarafında ne değişir?

İki fan tipi aynı işi, havayı taşımayı yapar ama motora bambaşka koşullar sunar. Temel farklar:

  • Motorun yeri ve soğuması. Aksiyel fanda motor pervanenin önünde veya arkasında, hava akışının ortasında durur; taşınan hava gövdeyi de yalar ve soğumaya yardım eder. Radyal fanda motor salyangoz gövdenin dışındadır, akışla teması yoktur ve yalnız kendi arka fanıyla soğur.
  • Taşınan havanın niteliği. Aksiyel fanda motor taşınan havanın içinde olduğundan sıcak, yağlı, tozlu veya nemli hava doğrudan motorun üzerinden geçer. Bu tür havayı taşıyan hatlarda motoru akıştan uzak tutan radyal fan ya da kasnaklı düzen tercih edilir.
  • Bağlantı. Aksiyel fanda pervane çoğunlukla doğrudan motor miline takılır ve motor bir taşıyıcı halkaya flanştan veya ayaktan bağlanır. Radyal fanda çark doğrudan mile ya da kasnaklı bağlantıyla ayrı bir mile takılabilir.
  • Basınç ve güç. Aynı debide radyal fan çok daha yüksek basınç üretir; güç basınçla doğru orantılı olduğu için motor gücü belirgin biçimde büyür.
Havalandırma fanı uygulamasında DRG MOTOR elektrik motoru – aksiyel ve radyal fan motoru

Montaj yönü: B3, B5, B14 ve dikey çalışma

Aksiyel duvar fanlarında motor yataydır; pervane mile, motor da duvar plakasına veya taşıyıcı kollara bağlanır. Kanal tipi aksiyel fanlarda motor boru gövdenin içinde, taşıyıcı ayaklara oturur. Çatı tipi aksiyel fanlarda ise motor dikey çalışır: mil aşağı bakan flanşlı montaja V1 denir. Dikey montajda rulmanlar eksenel yükü de taşır; motorun dikey çalışmaya uygunluğunu ve fan kapağına yağmur siperi gerekip gerekmediğini sipariş öncesi belirtin.

Flanş tipleri iki ana gruptadır. B5 büyük flanş, cıvataların flanştaki deliklerden geçtiği, delik çemberi geniş flanştır. B14 küçük flanş ise motorun ön kapağına işlenmiş, dişli delikli daha küçük bir flanştır ve hafif aksiyel fanlarda yer kazandırır. B14 ölçüleri katalog tablomuzda yer almadığı için bu flanşı seçerken ölçüyü bizimle teyit edin. B5 için katalog ölçüleri örnek olarak şöyledir: DRG-801-4 (80 gövde) flanş dış çapı 200 mm, delik çemberi 165 mm, merkezleme 130 mm, mil 19×40 mm; DRG-100L1-4 (100L gövde) flanş dış çapı 250 mm, delik çemberi 215 mm, merkezleme 180 mm, mil 28×60 mm. Radyal fanlarda kasnaklı düzende B3 ayaklı motor, çarkın mile doğrudan takıldığı kompakt aspiratörlerde B5 flanşlı motor yaygındır.

Havalandırma fanında motor gücü hesabı: üç örnek

Hesap her iki fan tipinde de aynıdır: P (kW) = Q (m³/s) × Δp (Pa) / (η_fan × 1000). Q debi, Δp fanın çalışma noktasındaki toplam basınç artışı, η_fan ise fan üreticisinin eğrisinden okunan fan verimidir. Sonuç mil gücüdür; üzerine emniyet payı eklenip bir üst standart güç seçilir. Kendi değerlerinizle denemek için pompa ve fan motor gücü hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Örnek 1 – Depo için aksiyel duvar fanı

3600 m³/h = 1,0 m³/s, 150 Pa, fan verimi 0,45: P = 1,0 × 150 / (0,45 × 1000) = 0,33 kW. Küçük aksiyel fanda 1,30 payla 0,43 kW; seçim 0,55 kW, 4 kutuplu DRG-801-4. Etiket akımı 400 V'ta 1,31 A'dir.

Örnek 2 – Üretim atölyesi için aksiyel kanal fanı

9000 m³/h = 2,5 m³/s, 350 Pa, fan verimi 0,60: P = 2,5 × 350 / (0,60 × 1000) = 1,46 kW; 1,20 payla 1,75 kW. Seçim 2,2 kW DRG-100L1-4 (100L gövde, 1450 d/d, 400 V'ta 4,52 A).

Örnek 3 – Boyahane için radyal çatı aspiratörü

7200 m³/h = 2,0 m³/s, filtreler nedeniyle 850 Pa, fan verimi 0,68: P = 2,0 × 850 / (0,68 × 1000) = 2,50 kW; 1,15 payla 2,88 kW. Seçim 3 kW DRG-100L2-4 (1450 d/d, cos φ 0,82). Boyalı ve solvent buharlı hava motorun üzerinden geçmesin diye burada motor akış dışında kalan radyal fan seçilmiştir.

Fan uygulamasıDebi (m³/h)Basınç (Pa)Fan verimi (η_fan)Mil gücü (kW)Emniyet payıGereken (kW)Seçilen modelGüç / devirAkım 400 V (A)Sipariş
Aksiyel duvar fanı (depo)36001500,450,331,300,43DRG-801-40,55 kW / 1400 d/d1,31Fiyatları Gör
Aksiyel kanal fanı (atölye)90003500,601,461,201,75DRG-100L1-42,2 kW / 1450 d/d4,52Fiyatları Gör
Radyal çatı aspiratörü (boyahane)72008500,682,501,152,88DRG-100L2-43 kW / 1450 d/d6,02Fiyatları Gör

Fan çapı ile devir arasındaki denge

Pervane büyüdükçe kanat ucunun çevresel hızı artar: v = π × D × n / 60. Aynı devirde çap büyürse debi çapın küpüyle, güç ise çapın beşinci kuvvetiyle artar; 500 mm'den 630 mm'ye geçen bir pervane aynı devirde yaklaşık 2,0 kat debi verir ama 3,2 kat güç ister. Bu yüzden büyük çaplı pervaneler düşük devirli (4 veya 6 kutuplu) motorlarla döndürülür, küçük pervanelerde 2 kutup da kullanılabilir.

Pervane / çark çapı (m)ModelKutupNominal devir (d/d)Kanat ucu hızı (m/s)
0,40DRG-711-22275057,6
0,40DRG-801-44140029,3
0,63DRG-90L-44144547,7
1,00DRG-132S-6696850,7

Tablo, 400 mm'lik bir pervanenin 2 kutuplu motorla 4 kutupludakinin iki katından fazla uç hızına ulaştığını gösterir. 1 m çaplı büyük aksiyel fanda 6 kutuplu DRG-132S-6 kullanmak uç hızını küçük pervanenin 2 kutuplu değerine yakın tutar. Pervane hangi devre göre tasarlandıysa motor o devirde seçilmelidir; daha hızlı motor takmak hem güç sınırını hem pervanenin mekanik sınırını aşabilir.

Gürültü ve devir ilişkisi

Havalandırma fanında gürültünün büyük bölümü motordan değil, kanat ucu hızından ve havanın türbülansından gelir. Uç hızı devirle doğru orantılı arttığı için aynı debiyi büyük çaplı pervane ve düşük devirle sağlamak, küçük pervaneyi yüksek devirde döndürmekten daha sessiz bir sonuç verir. Ofis, okul, otel gibi yerlerdeki havalandırmada 4 veya 6 kutuplu motorlar bu yüzden tercih edilir. Motor tarafında ise rulman durumu, balans ve doğru hizalama sesi etkiler; titreşim pervane balansını ve bağlantı cıvatalarını kontrol etmenin işaretidir.

Sürücüyle debi ayarı ve düşük devirde motor soğuması

Havalandırmada ihtiyaç gün içinde değişir; damperle kısmak yerine frekans sürücüsüyle devri düşürmek gücü küpüyle azaltır. Örnek 3'teki radyal aspiratörün 2,50 kW'lık mil gücü, sürücü frekansına göre yaklaşık şöyle değişir:

Sürücü frekansı (Hz)Yaklaşık fan devri (d/d)Debi oranıGüç oranıMil gücü (kW)
5014501,001,0002,50
4513050,900,7291,82
4011600,800,5121,28
3510150,700,3430,86
308700,600,2160,54
257250,500,1250,31

Fan yükünde moment de devrin karesiyle düştüğü için motor düşük devirde çoğu zaman aşırı ısınmaz. Yine de motorun kendi fanı da yavaşladığından soğuma havası azalır. Aksiyel fanda motor taşınan havanın içinde olduğundan bir miktar ek soğuma alır; radyal fanda bu destek yoktur. Uzun süre çok düşük frekansta çalıştırılacak motorlarda gövde sıcaklığını izleyin, gerekirse alt frekans sınırı koyun. Frekans, moment ve güç ilişkisini VFD frekans-moment-güç hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Sipariş öncesi kontrol listesi: aksiyel mi radyal mi?

  • Fan tipi belli mi: aksiyel duvar, aksiyel kanal, çatı tipi veya radyal (salyangoz)?
  • Fan üreticisinden debi (m³/h), toplam basınç (Pa), fan verimi ve fan devri alındı mı?
  • Taşınan hava sıcak, yağlı, tozlu veya solvent buharlı mı? Öyleyse motor akış dışında mı kalıyor?
  • Montaj: yatay mı, dikey (V1) mi; B3 ayak, B5 büyük flanş veya B14 küçük flanş mı?
  • Pervane göbeği motor mil çapına (ör. DRG-801-4 için 19 mm) ve kama ölçüsüne uyuyor mu?
  • Pervane çapı ile motor devri uyumlu mu; uç hızı fan üreticisinin sınırı içinde mi?
  • Sürücü kullanılacak mı; alt frekans sınırı ve motor soğuması düşünüldü mü?
  • Açık havada çalışacak motorda koruma derecesi (genel olarak IP55) ve yağmur siperi belirtildi mi?

Havalandırma fanı motorunun fiyatını neler belirler?

Havalandırma fanı motorunun fiyatı teknik olarak güç (kW), kutup sayısı, gövde malzemesi (alüminyum veya pik döküm), IEC gövde büyüklüğü ve montaj biçimine (B3, B5, B14, dikey çalışma) bağlıdır. Bu nedenle önce fan tipini ve gücü netleştirin, sonra modeli seçin. Örneklerde ve havalandırma uygulamalarında öne çıkan modeller:

  • DRG-801-4 – 0,55 kW – 1400 d/d – 80 alüminyum
  • DRG-711-2 – 0,37 kW – 2750 d/d – 71 alüminyum
  • DRG-90L-4 – 1,5 kW – 1445 d/d – 90L alüminyum
  • DRG-100L1-4 – 2,2 kW – 1450 d/d – 100L alüminyum
  • DRG-100L2-4 – 3 kW – 1450 d/d – 100L alüminyum
  • DRG-132S-6 – 3 kW – 968 d/d – 132S alüminyum
  • DRG-132M-4 – 7,5 kW – 1460 d/d – 132M alüminyum

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Tüm güç ve devir seçenekleri için online mağazamızdaki 120 modeli inceleyebilirsiniz. Fan motorunda gövde, koruma ve bakım konularını genel olarak ele aldığımız Havalandırma Fanı Motoru yazımız bu rehberi tamamlar; akım değerlerini karşılaştırmak için motor akım tablosuna bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Aksiyel fan motoru kaç devir olmalı?

Pervane çapına bağlıdır. Küçük çaplı aksiyel fanlarda 2 veya 4 kutuplu motor (ör. DRG-801-4: 1400 d/d), 1 m civarı büyük pervanelerde 6 kutuplu motor (ör. DRG-132S-6: 968 d/d) kullanılır. Doğru devir, pervanenin tasarlandığı devirdir.

Havalandırma fanı için kaç kW motor gerekir?

Debi ve basınca göre: P = Q × Δp / η_fan. 3600 m³/h'lik bir aksiyel duvar fanı 150 Pa'da yaklaşık 0,33 kW ister ve 0,55 kW motorla çalışır; aynı debide 850 Pa basan radyal aspiratör 3 kW gerektirir.

Aksiyel fan motoru dikey takılabilir mi?

Evet, çatı tipi aksiyel fanlarda motor dikey çalışır ve mil aşağı flanşlı montaj V1 olarak anılır. Dikey çalışmayı siparişte belirtin; rulmanların eksenel yüke ve motorun yağmura karşı korunmasına göre değerlendirme yapılır.

Fan motoru frekans sürücüsüyle düşük devirde çalışırsa ısınır mı?

Fan yükünde moment devirle hızla düştüğü için çoğu durumda ısınma sorunu olmaz; ancak motorun kendi fanı da yavaşladığından çok düşük frekanslarda uzun süre çalışmada gövde sıcaklığı izlenmeli ve sürücüde alt frekans sınırı tanımlanmalıdır.

Fanınıza uygun motoru birlikte belirlemek için +90 (542) 666 11 11 numaralı telefonu arayabilir, [email protected] adresine yazabilir ya da iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.