Tuz öğütme makinesinde motor, kaya ya da deniz tuzunu kıran merdane çiftini veya çekiç rotorunu çevirir; gücü makinenin tipi ve kapasitesi belirler, ama motorun ne kadar dayanacağını çoğu zaman ortam belirler. Tuz tozu nemle birleşince iletken ve aşındırıcı bir tabakaya dönüşür; motor gövdesini, klemens kutusunu, kablo girişini ve rulmanları hedef alır. Bu yazı önce gücü ve devri, ardından tuzlu ortamda motoru korumanın yollarını anlatır.

DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır; tuz değirmeni imal etmez, merdaneli ve çekiçli tuz kırıcılarını döndüren 3 fazlı asenkron IEC motoru sağlar. Pik döküm ve alüminyum gövdeli tüm modeller elektrik motoru online satın al sayfasında listelenir.

Kaya tuzu kırma hattının ilk kademesinde kullanılan çekiçli makinelerin motor seçimi, yumuşak taşlarla benzer kurallara uyar; bunun için çekiçli kırıcı motoru sayfasına da bakabilirsiniz.

Tuz Hangi Makineyle ve Hangi Yükle Öğütülür?

Merdaneli (valsli) kırıcı: İri kaya tuzu ya da kurutulmuş deniz tuzu, aralarında ayarlı boşluk bulunan iki merdane arasından geçer. Merdaneler genellikle 300–700 d/d aralığında döner; motor kayış-kasnakla bağlanır. Yük oldukça düzgündür, ama besleme bir anda yığılırsa ya da merdane arasına sert bir yabancı taş girerse moment kısa süreliğine sıçrar.

Çekiçli ya da pimli değirmen: Sofra tuzu inceliğine inmek için kullanılır. Rotor hızlı döner; motor doğrudan kaplinle ya da kayışla bağlanır ve çoğunlukla 2 ya da 4 kutupludur. Darbe yükü her devirde tekrarlanır, rotorun ataleti nedeniyle kalkış uzundur.

Nemli tuz: Tuz higroskopiktir. Kurutucudan yeterince kuru çıkmayan ya da depoda nem çeken tuz merdanelere yapışır, çekiçli değirmenin eleğini tıkar. Bu durumda motor akımı yükselir ve termik atar; sorun motor gücünde değil, ürünün nem oranındadır.

Tuz öğütme makinesi için DRG logolu gri trifaze elektrik motoru

Merdane Devri ve Kasnak Oranı Hesabı

Motor gücü merdane boyuna, beslenen tuzun boyutuna ve istenen çıkış inceliğine göre makine imalatçısınca belirlenir. Küçük paketleme tesislerindeki kırıcılarda birkaç kW, kaya tuzu hatlarında onlarca kW görülebilir. Kesin değeri makinenin plakasından ya da kataloğundan alın; ton/saat kapasitesinden motor gücü tahmin etmek yanıltıcıdır.

Örnek (varsayım): bir merdaneli kırıcıda motor kasnağı 125 mm, merdane kasnağı 250 mm. 6 kutuplu 11 kW'lık DRG-160L-6 (970 d/d) ile merdane n2 = n1·d1/d2 = 970 × 125 / 250 ≈ 485 d/d döner. Kayış kaybı ihmal edildiğinde merdane milindeki moment, motorun 108,3 Nm nominal momentinin iki katına, yaklaşık 216,6 Nm'ye çıkar.

Aynı kasnaklarla 4 kutuplu 15 kW'lık DRG-160L-4 (1465 d/d) takılırsa merdane yaklaşık 732,5 d/d döner ve mil momenti yaklaşık 195,6 Nm olur. Güç arttığı halde merdane momenti azalmıştır; artan güç hıza gitmiştir. Merdanenin hızlanması tuzu daha çok toz hâline getirir, aşınmayı da artırır. Kutup değiştirilecekse kasnak oranı yeniden hesaplanmalıdır; bunun için kasnak-kayış hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Yük düzgün olduğu için gereğinden büyük motor seçmek koruma sağlamaz; motor kısmi yükte çalışır ve cos φ düşer. Bu konuyu aşırı boyutlandırılmış motor yazısında ayrıca ele aldık.

Elektrik motorlarının güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Tuz Tozu Motorun Neresine Saldırır?

Kuru tuz tozu tek başına zararsız görünür. Ancak gece sıcaklık düştüğünde ya da tesis yıkandığında havadaki nemi çeker ve tuzlu bir film oluşturur. Bu film metali aşındırır, boyayı altından kabartır ve elektrik akımını iletir. Motorun hassas noktaları ve alınabilecek önlemler şöyledir:

BölgeTuzun etkisiÖnlem
Gövde ve soğutma kanatlarıBoya kalkar, oyuklanmaBoya rötuşu, düzenli kuru temizlik
Fan ve fan kapağıKabuk bağlar, hava kesilirKapağı söküp temizlemek
Klemens kutusuNem girer, uçlar oksitlenirConta ve kapak vidaları tam
Kablo girişiRakor çevresinden sızmaUygun çaplı rakor, boş giriş tapalı
Mil ucu ve keçeKristal keçeyi aşındırırMil ucunu siper ile korumak
RulmanGres içine tuz girerSes ve sıcaklık takibi
Etiket ve bağlantı vidalarıPas, okunmaz hale gelirEtiketi fotoğraflayıp saklamak

DRG motorları IP55 korumalıdır; toz girişini sınırlar ve her yönden su püskürtmesine karşı korur. Tuzlu ortamda bu koruma ancak klemens kutusu contası yerinde, kapak vidaları tam ve kablo girişleri doğru rakorla kapalıysa geçerlidir. Montaj sırasında açık bırakılan tek bir kablo girişi tuzlu nemin içeri girmesine yeter.

Pik Döküm mü Alüminyum mu: Gövde Seçimi

DRG gamında alüminyum gövde 0,25–11 kW, pik döküm gövde 0,55–355 kW aralığını kapsar. İkisi de boyalıdır ve ikisi de paslanmaz değildir. Paslanmaz ya da deniz tipi özel kaplamalı gövde gerekiyorsa bu standart IEC motorla karşılanmaz, özel motor gerekir; DRG bu tür gövde sunmaz.

Pik döküm gövde kalın cidarlıdır, kırıcının titreşimine ve dökülen tuz parçalarının darbesine iyi dayanır. Boyası zarar gördüğü yerde yüzey paslanır, ancak bu pas yavaş ilerler ve rötuşla durdurulabilir. Alüminyum gövdenin kanatları incedir; tuzlu nemde beyaz oksit tabakası ve oyuklanma oluşabilir, kanat kenarlarındaki boya daha kolay kalkar. Kırma hattının yanında, tozun yoğun olduğu yerde pik döküm gövde daha uygun bir başlangıç noktasıdır; daha temiz paketleme bölümündeki küçük motorlarda alüminyum gövde kullanılabilir.

Hangi gövde seçilirse seçilsin, motorun ömrünü belirleyen asıl etken yerleşimidir. Motoru kırıcının tahliye ağzının ve elek çıkışının altına değil, yanına ya da üstüne yerleştirin. Üstüne yağmur ve toz düşmesini engelleyen ama havalandırmayı kesmeyen açık bir siper uygundur; motoru kapalı bir kutuya almak soğutmayı bozar.

Yoğuşma, Duruş Süreleri ve Elektrik Tarafı

Tuz tesisleri çoğu zaman mevsimlik ya da dönemsel çalışır; makineler haftalarca durabilir. Çalışırken ısınan motor durunca soğur ve içine nemli hava çeker; nem sargılarda ve klemens kutusunda yoğuşur. Uzun duruştan sonra ilk çalıştırmadan önce sargının yalıtım direncini ölçtürmek, düşükse motoru kurutmak gerekir.

Ortam sıcaklığı −15…+40 °C aralığında, rakım 1000 m'ye kadar olmalıdır. Tuz kurutma fırınının yanına yerleştirilen motor bu üst sınırı aşabilir. Pano, kontaktör ve termik röle de tuzdan etkilenir; panonun tozdan ayrı bir odada olması kontakların ömrünü uzatır. 4 kW ve üstü DRG motorlar 400/690 V etiketlidir ve 400 V şebekede üçgen bağlanır; büyük merdaneli kırıcılarda yıldız-üçgen yol verme bu nedenle doğrudan uygulanabilir.

Değişim ya da sipariş öncesinde şunları kontrol edin:

  • Eski etiketteki kW, d/d ve gerilim; etiket paslanmışsa okunabilir bir fotoğrafı
  • Makine tipi: merdaneli, çekiçli ya da pimli; motor kayışlı mı, kaplinli mi
  • Kasnak çapları ve kayış tipi; kaplinliyse göbek deliği
  • Montaj şekli: ayaklı (B3) ya da flanşlı (B5, B35); ayak delikleri ve mil yüksekliği H
  • Motorun konumu: tahliye ağzına, eleğe ve yıkama hortumuna uzaklığı
  • Kablo girişlerinin sayısı ve çapı, klemens kutusunun yönü
  • Tesisin çalışma düzeni: kesintisiz mi, mevsimlik mi; uzun duruşlar var mı

Tuz Öğütme Makinesine Uygun DRG Motorları

Dördü de pik döküm gövdelidir; 6 kutuplu modeller kayışlı merdaneli kırıcılara, 4 kutuplu modeller daha hızlı merdane ve çekiçli değirmen tahriklerine karşılık gelir. 132 gövdeli iki modelin mili 38 × 80 mm, 160 gövdeli iki modelin mili 42 × 110 mm'dir.

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Tuz Değirmeni Motoru Hakkında Sık Sorulanlar

Tuz öğütme makinesinde motor neden çabuk bozuluyor?

En sık nedenler klemens kutusuna ve kablo girişine sızan tuzlu nem, fan kapağında kabuk bağlayan tuz ve keçeyi aşındırıp rulmana ulaşan tuz kristalleridir. Motorun yerini değiştirmek, girişleri doğru rakorla kapatmak ve düzenli kuru temizlik çoğu zaman güç artırmaktan daha etkilidir.

Tuz değirmeni için paslanmaz motor gerekir mi?

Motor doğrudan tuzlu suyla yıkanıyor ya da devamlı tuzlu suya maruz kalıyorsa paslanmaz veya özel kaplamalı motor değerlendirilir; bu özel motordur ve DRG gamında yoktur. Kuru öğütme yapılan ve motorun ürün akışından uzak durduğu tesislerde boyalı pik döküm gövdeli IP55 motor kullanılabilir.

Kaya tuzu kırıcı motoru kaç devir olmalı?

Merdaneli kırıcılarda motor genellikle 4 ya da 6 kutupludur ve merdane devri kasnakla ayarlanır. Çekiçli değirmenlerde 2 ya da 4 kutuplu motor yaygındır. Değişimde eski motorun kutup sayısını ve kasnak çaplarını koruyun.

Uzun süre duran tuz makinesinin motoru doğrudan çalıştırılabilir mi?

Önce motoru elle çevirip rulmanın sıkışmadığından, klemens kutusunda su ya da tuz kabuğu olmadığından emin olun. Yalıtım direncini ölçtürün; düşükse motoru kurutmadan çalıştırmayın.

Teklif için eski motorun etiket fotoğrafı (pastan okunmuyorsa gövde ölçüleri), gücü, devri, ayaklı ya da flanşlı montajı, mil ölçüsü ve makinenin merdaneli mi çekiçli mi olduğu yeterlidir. Bu bilgileri WhatsApp üzerinden paylaşın ya da modelleri teklif listesine ekleyin; telefon +90 (542) 666 11 11, e-posta info@drgmotor.com, ayrıca iletişim sayfası. Güncel fiyatlar online mağazada yer alır.