Ahşap Parçalama ve Talaş Öğütme Makinesi İçin Elektrik Motoru Seçimi

Talaş makinesi motoru, makinenin tipine göre iki gruptan seçilir: odunu yongaya çeviren diskli ya da tamburlu parçalama makinesinde (chipper) ağır diski kayışla döndüren 4 kutuplu bir motor — DRG kataloğunda 15–30 kW arasında nominal devir 1465–1475 d/d — ve talaşı ya da yongayı inceltip elekten geçiren çekiçli öğütücüde rotoru doğrudan döndüren 2 kutuplu bir motor (18,5–22 kW'ta 2940–2955 d/d). Küçük ve orta boy makinelerde diskli parçalayıcı motoru genellikle 15–30 kW, çekiçli talaş öğütücü motoru 11–30 kW aralığında görülür; kesin değer makinenin plakası ve imalatçısının verisidir. Bu makinelerde motoru asıl zorlayan kesme değil, ağır diskin ya da rotorun kalkışta hızlandırılmasıdır; aşağıdaki hesaplar bunu varsayımlarıyla gösterir.

Disk ve rotor, enerji kesildikten sonra da uzun süre döner; kapak ancak tam durduktan sonra açılmalı, bıçak değişiminde makine enerjisiz ve kilitli olmalıdır. Bağlantıyı, yol verme panosunu ve termik ayarını yetkili bir elektrikçi yapmalıdır.

Makinenize uygun gövde ve gücü Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındaki 120 model arasından seçebilirsiniz; hangi modelin hangi makineye gittiği aşağıdaki tablolardadır.

Odun parçalama ve talaş öğütme: hangi makineye hangi motor?

Bu yazıda iki makine ailesini ele alıyoruz. Birincisi kütük, dal ve kereste artığını yongaya çeviren parçalama makineleridir: diskli tipte bıçaklar ağır bir diskin yüzündedir, tamburlu tipte bir tamburun çevresindedir. İkincisi yonga ve talaşı panel, pelet ya da yakıt için daha ince boyuta getiren öğütücülerdir: çekiçli tipte serbest salınan çekiçler malzemeyi elek üzerinde döver, bıçaklı tipte kesme ile inceltir.

Güç aralıkları makine sınıfına göre yol göstericidir; odunun cinsi, nemi ve kesilebilecek en büyük çap aynı sınıfta bile motoru değiştirir. Marangoz atölyesindeki planya, hızar ve aspirasyon motorları ayrı bir konudur; onları Ahşap İşleme Makinelerinde Elektrik Motoru Seçimi yazımızda anlattık.

Diskli parçalayıcıda volan ataleti ve kalkış süresi

Diskli parçalayıcının diski kasıtlı olarak ağırdır: dönerken depoladığı enerji, kalın bir dalı keserken motorun yavaşlamasını önler. Aynı ağırlık kalkışta motorun karşısına çıkar. Kalkış süresini kabaca hesaplamak için diskin ataletini motor miline indirgemek gerekir.

• Varsayım: disk kütlesi 300 kg, çapı 1000 mm (yarıçap 0,5 m), dolu disk kabulüyle J = ½·m·r² = 0,5 × 300 × 0,5² = 37,5 kg·m².
• Disk devri 750 d/d, motor DRG-180L-4 (22 kW, 1470 d/d). Kasnak oranı i = 1470 / 750 ≈ 1,96; motor kasnağı 200 mm ise disk kasnağı ≈ 392 mm.
• Motor miline indirgenmiş atalet: J / i² = 37,5 / 1,96² ≈ 9,76 kg·m² (motor rotoru ve kasnaklar ihmal edildi, gerçek değer biraz daha büyüktür).
• Motor milinin açısal hızı: ω = 2π × 1470 / 60 ≈ 153,9 rad/s.

Kalkış süresi t = J·ω / T ile bulunur; T burada motorun kalkış boyunca ortalama hızlanma momentidir. DRG-180L-4 motorunun nominal momenti 142,9 Nm, Ts/Tn 2,0, Tmax/Tn 2,3'tür. Ortalama hızlanma momenti için ihtiyatlı varsayımlar:

Boş diskle direkt yol vermede kalkış yaklaşık 7 saniye sürer; yıldızda ortalama moment çok düştüğü için süre yaklaşık üç katına çıkar ve yıldız kademesinde motor tam devre yaklaşamadan üçgene geçilirse akım darbesi büyür. Kendi değerlerinizle yıldız-üçgen akımlarını Motor Yol Verme (Yıldız-Üçgen) aracında kontrol edin.

Kalkış enerjisi neden sargıyı ısıtır?

Disk tam devirde (ω ≈ 78,54 rad/s) E = ½·J·ω² = 0,5 × 37,5 × 78,54² ≈ 115,7 kJ kinetik enerji taşır. Boşta direkt yol verilen asenkron motorda, kalkış boyunca rotorda ısıya dönüşen enerji yüke aktarılan bu kinetik enerjiye yaklaşık eşittir. Her kalkış motoru bir miktar ısıtır; art arda yapılan kalkışlar sargıyı soğumaya fırsat bulamadan ısıtır. Bu yüzden ağır diskli makinede saatteki kalkış sayısını sınırlayın, makineyi her kısa molada durdurup yeniden kaldırmak yerine boşta çalıştırmayı değerlendirin ve uzun kalkışa uygun sınıfta termik röle kullanın.

• Güç: 22 kW
• Nominal devir: 1470 d/d
• Akım 400 V / 380 V: 39,7 A / 41,8 A
• cos φ: 0,86
• Nominal moment: 142,9 Nm
• Ts/Tn · Tmax/Tn: 2,0 · 2,3
• Is/In: 7,8
• Mil D×E: 48×110 mm
• Gerilim: 400/690 V (Δ/Y)
• Gövde: Pik döküm, IEC 180L

Kayışlı tahrik: kasnak, hiza ve kayma

Parçalayıcıların çoğu kayışla tahrik edilir. Kayış hem devri ayarlar hem de sıkışmada bir miktar kayarak motoru ve yatakları darbeden korur. Ancak sürekli kayan kayış ısınır, aşınır ve diskin devrini düşürür; kesme kalitesi bozulur. Kalkışta kayışın ötmesi ya kayış gerginliğinin düşük olduğunu ya da kayış sayısının diskin ataletine yetmediğini gösterir.

Motor değiştirirken kasnağı yeni motorun miline tam oturtun; mil çapı ve boyu (D×E) eski motorla aynı değilse kasnak göbeği değişmelidir. Örnekteki DRG-180L-4 motorunun mili 48×110 mm'dir. Kasnak çapları ve kayış boyu için Kasnak ve Kayış Hesaplama aracını kullanın. Motor kızağını, iki kasnak aynı düzlemde olacak şekilde hizalayın; kaçık hiza kayışın kenarını yer ve motor rulmanına yan yük bindirir.

Çekiçli talaş öğütücüde 2 kutup ve doğrudan akuple

Çekiçli öğütücüde talaşı inceltecek olan çekiç ucu hızıdır; bu yüzden rotor genellikle 2 kutuplu motora doğrudan kaplinle bağlanır. Örnek: rotor çapı 600 mm ve motor DRG-180M-2 (22 kW, 2955 d/d) ise çekiç ucu hızı v = π × 0,6 × 2955 / 60 ≈ 92,8 m/s olur. Daha iri ürün isteniyorsa 4 kutuplu motorla ya da daha küçük çaplı rotorla hız düşürülür; ince ürün için elek delik çapı küçültülür, bu da aynı kapasitede motor yükünü artırır.

Doğrudan akuplede motor ile rotor ekseni hassas hizalanmalı, rotor balanslı olmalıdır; kırık ya da eksik çekiç dengesizlik yaratır ve titreşim önce motor rulmanına yansır. Çekiçli değirmenlerde motor seçiminin genel çerçevesini Değirmen ve Öğütme Tesislerinde Elektrik Motoru Seçimi yazımızda bulabilirsiniz.

Talaş tozu, yangın ve patlama riski

İnce odun tozu yanıcıdır ve havada belli yoğunlukta asılı kaldığında patlayıcı ortam oluşturabilir. Öğütücü çıkışı, siklon ve filtre çevresi bu açıdan en riskli bölgelerdir. Tesisinizde patlayıcı ortam (ATEX) bölge sınıflandırması yapılmışsa, o bölgeye konacak her ekipman bölgeye uygun işareti taşımalıdır; standart trifaze motorları bu bölgelerin dışında konumlandırın ve sınıflandırmayı yetkili bir uzmana yaptırın.

Bölge dışında da motoru tozdan korumak gerekir: IP55 korumalı motor kullanın, gövde kanatçıklarında ve fan kapağında biriken talaşı düzenli temizleyin (toz tabakası soğutmayı azaltır ve sıcak yüzeyde tutuşma riski taşır), klemens kutusu contası ve kablo rakorunu kontrol edin. Aspirasyon tarafındaki motor seçimini Ahşap İşleme Makinelerine Toz ve Aspirasyona Uygun Motor Tedariki yazımızda ayrıca ele aldık.

Parçalayıcı ve öğütücü için DRG modelleri

İlk dört model kayışlı parçalayıcı ve bıçaklı öğütücüler, son iki model doğrudan akuple çekiçli öğütücüler içindir. Tümü pik döküm gövdeli ve 400/690 V (Δ/Y) sargılıdır; 400 V şebekede üçgen bağlanır ve yıldız-üçgen yol vermeye uygundur. Termik ve sigorta değerleri için Motor Termik, Sigorta ve Kontaktör Seçimi aracını kullanabilirsiniz.

Motor seçmeden önce kontrol listesi

• Disk/rotor kütlesi ve çapı ya da imalatçının verdiği atalet; disk devri.
• Kasnak oranı, kayış sayısı ve tipi; kalkışta kayış kayması var mı?
• Yol verme: direkt mi, yıldız-üçgen mi, yumuşak yol verici mi; yıldızda kalkış süresi hesaplandı mı?
• Termik röle sınıfı uzun kalkışa uygun mu; saatteki kalkış sayısı sınırlı mı?
• Mil D×E ve kama; kasnak ya da kaplin göbeği yeni mile uyuyor mu?
• Doğrudan akuplede eksen hizası ve rotor balansı; eksik/kırık çekiç kontrolü.
• Motorun konumu: talaş çıkışından, siklondan ve sınıflandırılmış tozlu bölgeden uzak mı?
• Disk tam durmadan kapak açılmasını önleyen kilit ve bekleme süresi.

Bu güçteki motorlar

• DRG-160L-4 – 15 kW – 1465 d/d – Pik döküm 160L
• DRG-180M-4 – 18,5 kW – 1470 d/d – Pik döküm 180M
• DRG-180L-4 – 22 kW – 1470 d/d – Pik döküm 180L
• DRG-200L-4 – 30 kW – 1475 d/d – Pik döküm 200L
• DRG-180M-2 – 22 kW – 2955 d/d – Pik döküm 180M

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sıkça Sorulan Sorular

Talaş makinesi kaç kW motor ister?

Makine tipine bağlıdır. Küçük ve orta boy makinelerde diskli odun parçalayıcı genellikle 15–30 kW, tamburlu parçalayıcı 22–55 kW, çekiçli talaş öğütücü 11–30 kW aralığında görülür. Kesin değer makinenin plakası ve imalatçısının verisidir.

Odun parçalama makinesi motoru neden geç kalkıyor?

Ağır disk motor miline yüksek atalet olarak yansır. Örnekte 300 kg'lık disk için kalkış direkt yol vermede yaklaşık 7 saniye, yıldız kademesinde yaklaşık 21 saniye sürer. Gevşek kayış, yıldızda uzun bekleme ve dolu hazneyle kalkış süreyi daha da uzatır.

Talaş öğütme makinesinde 2 kutup mu 4 kutup mu kullanılır?

Çekiçli öğütücülerde çekiç ucu hızı için genellikle 2 kutuplu motor doğrudan akuple kullanılır; DRG kataloğunda 18,5–22 kW'ta nominal devir 2940–2955 d/d'dir. Kayışlı parçalayıcı ve bıçaklı öğütücülerde 4 kutup (1465–1475 d/d) yaygındır.

22 kW talaş makinesi motoru kaç amper çeker?

DRG-180L-4 (4 kutup) 400 V'ta 39,7 A, 380 V'ta 41,8 A; DRG-180M-2 (2 kutup) 400 V'ta 38,5 A, 380 V'ta 40,5 A çeker. 4 kutuplu modelde direkt yol vermede kalkış akımı yaklaşık 310 A'dir.

Makinenizin plakasını ya da imalatçı verisini bize iletirseniz uygun gövdeyi birlikte belirleyelim: telefon +90 (542) 666 11 11, e-posta [email protected], iletişim sayfamız. DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır; tüm modelleri Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasında inceleyebilirsiniz.