Redüktöre Uygun Flanşlı Elektrik Motoru Nasıl Seçilir? B5 ve B14 Bağlantılar

Montaj ekibi redüktörün giriş kapağını açıyor, yeni gelen motoru yaklaştırıyor ve mil deliğe girmiyor. Flanşın dış çapı tutuyor, dört delik de yerinde; fakat redüktörün giriş burcu 24 mm, motorun mili 19 mm. Sipariş formunda yalnızca "0,75 kW, 4 kutup, B5" yazılmış, gövde numarası ve mil ölçüsü hiç belirtilmemişti. 80 ve 90 gövdeli motorlar aynı FF165 flanşı taşıdığı için dışarıdan bakınca her şey doğru görünüyordu. Bu yazıda redüktöre bağlanacak flanşlı motoru seçerken giriş tarafının nasıl okunacağını, B5 ve B14 bağlantının hangi ölçülerle tanımlandığını, katalog tablosundan gövde–flanş eşleşmesinin nasıl yapılacağını ve siparişe düşülmesi gereken notu sırayla ele alıyoruz.

Redüktörün Giriş Tarafını Okumak

Motor seçimine redüktörün kendisinden başlamak gerekir, çünkü bağlantıyı belirleyen taraf motor değil redüktördür. IEC giriş adaptörlü bir redüktörün etiketinde ya da kataloğunda giriş tanımı genellikle "IEC 90 B5", "FF165" veya "24×50" gibi bir ifadeyle yazılır. Bu ifade size üç şey söyler: hangi motor gövdesine göre işlendiği, flanşın delik tipi ve mil burcunun çapı.

Etiket silinmişse ya da adaptör sonradan değiştirilmişse ölçüyle ilerlenir. Kumpasla dört değer alın: giriş flanşının dış çapı, karşılıklı iki cıvata deliğinin merkezleri arasındaki mesafe (bu, bölüm dairesi çapı M'yi verir), merkezleme yuvasının iç çapı ve mil burcunun iç çapı. Burçtaki kama kanalının genişliğini de not edin. Bu dört-beş ölçü, aşağıdaki tabloyla karşılaştırıldığında hangi motor gövdesinin oturacağını büyük ölçüde netleştirir. Ölçüleri yazarken birimi mm olarak tutun ve yuvarlamayın; 165 ile 160 arasındaki fark tam olarak yanlış siparişi doğuran farktır.

B5 ve B14: Fark Redüktör Kapağında Başlar

B5 montajda motorun ön kapağı büyük bir flanşla biter ve bu flanştaki delikler boştur (FF). Cıvata delikten geçer, karşı taraftaki redüktör gövdesine ya da somuna bağlanır. Flanş dış çapı gövdeden geniştir, bu yüzden redüktör girişinde bu flanşı karşılayacak yeterli yüzey bulunmalıdır.

B14 montajda flanş daha küçüktür ve delikler dişlidir (FT). Cıvata redüktör tarafından gelir ve doğrudan motor flanşına vidalanır. Bu çözüm kompakttır; küçük ve orta gövdeli motorlarda, dar yerleşimli redüktörlerde sık görülür. B14 flanşların da kendi içinde küçük ve büyük boyları bulunduğundan, B14 siparişinde flanş ölçüsünü ayrıca yazmak gerekir. Delik tipine dair ayrıntılı karşılaştırma için B5 ve B14 flanşlarda FF ve FT delik farkı yazımıza bakabilirsiniz; burada asıl soru, redüktör kapağının hangisine göre işlendiğidir. Kapakta dişsiz geçiş delikleri ve geniş bir yüzey varsa B5, kapağın içinden motor flanşına uzanacak cıvata yuvaları varsa B14 beklenir.

Ayaklı redüktörlü uygulamalarda B35 (ayak + büyük flanş) ya da B34 (ayak + küçük flanş) da istenebilir. Motor hem flanştan hem ayaktan bağlanacaksa iki bağlantının aynı eksende kalması için şasi yüksekliği ayrıca kontrol edilmelidir. Redüktör dikey konumda çalışacaksa, örneğin mil aşağı bakan bir karıştırıcıda, motorun V1 ya da V3 gibi dikey montaj türevine uygun olup olmadığını da siparişte belirtin. Dikey konumda yağ, toz ve yoğuşma suyu farklı noktalarda birikir; klemens kutusunun ve kablo girişinin yönü bu nedenle yatay montajdakinden daha fazla önem taşır. Fan kapağının üstte kaldığı durumlarda yağmur ya da yıkama suyu girişine karşı koruyucu şapka gerekip gerekmediği de sahada değerlendirilmelidir.

Merkezleme Çapı: Hizalamayı Bu Ölçü Yapar

Flanşın ortasındaki çıkıntı (merkezleme, N) redüktör kapağındaki yuvaya geçer ve motor milini redüktör burcuyla eksenel olarak hizalar. Cıvatalar yalnızca sıkıştırır; hizalamayı bu dar toleranslı geçme sağlar. Bu nedenle flanş dış çapı ve delik dairesi tutsa bile merkezleme çapı farklıysa motor yerine oturmaz ya da boşluklu oturur. Boşluklu oturan motor zamanla burçta aşınma, kama kanalında ezilme ve rulmanlarda titreşim üretir.

Katalogdaki T değeri merkezleme çıkıntısının yüksekliğidir. Redüktör yuvası bu yükseklikten sığsa, motor flanşı kapağa tam yaslanmaz. DRG Motor kataloğunda da belirtildiği gibi, flanşlı montajda bağlantı yüzeyi salgısı ve merkezleme faturası devreye almadan önce kontrol edilmelidir. Pratikte bu, iki yüzeydeki boya, çapak ve pası temizlemek, motoru eğmeden düz olarak geçirmek ve cıvataları çapraz sırayla sıkmak anlamına gelir.

Mil D×E ve Kama: Aynı Flanşta Farklı Mil Tuzağı

Girişteki örnek tesadüf değildir. IEC sisteminde bazı komşu gövdeler aynı flanşı paylaşır ama mil çapları farklıdır. Tersine, bazı gövdeler hem flanşı hem mili tamamen ortak kullanır. Katalog tablosuna göre öne çıkan durumlar şunlardır:

• 80 ve 90 gövde: ikisi de FF165; mil 19×40 ve 24×50. Flanş tutar, mil tutmaz.
• 100L ve 112M: ikisi de FF215 ve 28×60 mil. Aynı redüktör girişine iki gövde de bağlanabilir; bu, güç artırımında işe yarar.
• 160 ve 180 gövde: ikisi de FF300; mil 42×110 ve 48×110.
• 225M: 2 kutuplu sürümde mil 55×110, 4 ve 6 kutuplu sürümde 60×140. Aynı gövdede kutup sayısı mili değiştirir.

Kama genişliği (F) ve mil üst ölçüsü (GA) de burçtaki kanalla birebir uyuşmalıdır. Kama boyunun burç derinliğini aşması, motorun flanşa kadar oturmasını engelleyen gözden kaçan bir ayrıntıdır. Mili dar bir burca zorla sokmak ya da geniş bir burca yaprak sacla doldurmak geçici çözümdür ve burcun ömrünü kısaltır.

Gövde–Flanş Eşleşme Tablosu (B5 Ölçüleri)

Aşağıdaki değerler DRG Motor ürün kataloğundaki IM B5 boyut tablosundan alınmıştır; tüm ölçüler mm'dir. Flanş adı FF ve bölüm dairesi çapıyla anılır. B14 (FT) ölçüleri flanş boyuna göre değiştiği için tabloya alınmamıştır; B14 sipariş edecekseniz ölçülü çizim isteyin.

Tabloyu kullanırken önce redüktörden ölçtüğünüz M ve N değeriyle satırı bulun, ardından aynı satırdaki mil ölçüsünü burçla karşılaştırın. İki değer aynı satırda buluşmuyorsa ya ara burç (redüksiyon burcu) ya da farklı giriş adaptörü gerekir; bunu motor gelmeden bilmek montaj gününü kurtarır.

Örnek Hesap: Karıştırıcı Redüktörüne Motor Seçimi

Bir tank karıştırıcısının mili yaklaşık 58 d/d'da 450 Nm moment istiyor ve redüktörün çevrim oranı i = 25. Gerekli mil gücü P = T·n / 9550 = 450 × 58 / 9550 ≈ 2,73 kW olur. Redüktör verimini 0,95 kabul edersek motordan istenen güç yaklaşık 2,88 kW'tır; bir üst standart kademe olan 3 kW seçilir.

Mağaza listesinde 3 kW 4 kutuplu motorun (DRG-100L2-4) anma momenti 19,8 Nm'dir; buradan anma devri 3000 × 60 / (2π × 19,8) ≈ 1447 d/d bulunur. Redüktör çıkışında devir 1447 / 25 ≈ 57,9 d/d, moment ise 19,8 × 25 × 0,95 ≈ 470 Nm olur ve 450 Nm ihtiyacını karşılar. Bu motor 100L gövdedir; tabloya göre FF215 flanş ve 28×60 mil taşır. Demek ki redüktörün girişi "IEC 100/112 B5, FF215, 28 mm burç" olmalıdır. İleride karıştırılan ürün ağırlaşıp 4 kW'a çıkmak gerekirse 112M gövde aynı flanşa ve mile sahip olduğundan redüktör değişmeden kalabilir. Benzer hesapları elektrik motoru hesaplama araçlarıyla hızlıca tekrarlayabilirsiniz.

Siparişten Önce Kontrol Listesi

• Redüktör giriş tanımı (etiket veya katalog): IEC gövde, FF/FT, burç çapı.
• Ölçülen flanş dış çapı (P), bölüm dairesi (M), merkezleme çapı (N).
• Burç çapı, kama kanalı genişliği ve burç derinliği.
• Motor gücü ve kutup sayısı; aynı gövdede kutba göre mil değişiyor mu?
• Montaj tipi: B5, B14, B35 veya B34; motorun yatay mı dikey mi çalışacağı.
• Klemens kutusunun redüktöre göre konumu ve kablo giriş yönü.
• Şebeke gerilimi, bağlantı şekli ve yol verme yöntemi.

Siparişe Düşülecek Not

Telefonda verilen bilgiler zamanla kaybolur; yazılı bir not hem tedarikçinin doğru ürünü hazırlamasını hem de teslimde kontrolü kolaylaştırır. Örnek bir not şöyle olabilir: "3 kW, 4 kutup, 400 V üçgen, 100L gövde, IM B5, FF215 flanş, mil 28×60 kamalı, klemens kutusu üstte; redüktör girişi IEC 100 B5." B14 isteniyorsa notta "FT" ifadesi ve flanş ölçüsü mutlaka yer almalıdır. Ürünü elektrik motoru online satın al sayfasından seçecekseniz bu notu sipariş açıklamasına eklemeniz yeterlidir.

Sahada En Sık Karşılaşılan Hatalar

İlk hata, yalnızca güç ve devir yazıp gövdeyi yazmamaktır; yukarıda gördüğümüz gibi aynı flanş farklı mil taşıyabilir. İkincisi, B5 ile B14'ü "flanşlı" kelimesi altında birleştirmektir. Üçüncüsü, eski motoru söküp yenisini takarken redüktör burcundaki kama ve pası temizlememektir; yeni mil bu durumda eksantrik oturur. Dördüncüsü, flanş cıvatalarını sırayla değil tek tarafa yüklenerek sıkmaktır. Beşincisi, ağır motorlarda flanşa tüm yükü bırakıp motoru desteksiz asmaktır; büyük gövdelerde ek destek ya da B35 bağlantı düşünülmelidir. Motor ile redüktör arasındaki genel uyum konusu için motor ile redüktör uyumu yazısı da tamamlayıcıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Redüktör girişi IEC 90 yazıyor, 80 gövdeli motor takabilir miyim?

Flanş ikisinde de FF165 olduğu için flanş tutar, ancak 80 gövdenin mili 19 mm, 90 gövdenin mili 24 mm'dir. Burç değiştirilmeden ya da uygun ara burç kullanılmadan bağlantı doğru olmaz.

B5 ve B14 motor birbirinin yerine kullanılabilir mi?

Doğrudan kullanılamaz. B5 boş delikli büyük flanşa, B14 dişli delikli küçük flanşa sahiptir; redüktör kapağı hangisine göre işlenmişse o tip sipariş edilmelidir.

Merkezleme çapını nasıl ölçerim?

Redüktör kapağındaki yuvanın iç çapını kumpasla en az iki farklı yönden ölçün. Değeri tablodaki N sütunuyla karşılaştırın; aynı satırdaki M değeri de delik merkezleri arası ölçünüzle tutmalıdır.

Motor gücünü artırırsam redüktörü değiştirmem gerekir mi?

Yeni gücün gövdesi aynı flanş ve mili taşıyorsa (örneğin 100L ile 112M) giriş tarafı değişmeyebilir; yine de redüktörün izin verdiği giriş gücü ve çıkış momenti ayrıca kontrol edilmelidir.

Redüktörünüzün giriş ölçülerini ya da etiket fotoğrafını bize iletirseniz uygun gövde ve flanşı birlikte belirleyelim: telefon +90 (542) 666 11 11, e-posta [email protected] veya iletişim sayfası.