Kumlama Makinesi Türbin Motoru: Seçim, Montaj ve Motor Değişimi

Kumlama makinesinde türbin motoru, çarkı çoğu zaman doğrudan kendi mil ucunda taşır; bu yüzden doğru motor, makinenin istediği gücü, devri ve mil ölçüsünü (D×E) aynı anda karşılayan flanşlı bir trifaze motordur. Örneğin 7,5 kW, 3000 d/d sınıfındaki DRG-132S2-2 2930 d/d anma devrinde döner, 400 V'ta 13,7 A çeker ve Ø38×80 mm mil ucuna sahiptir; aynı güçteki 4 kutuplu DRG-132M-4 ise 1460 d/d döner, yani aynı çarkı yaklaşık yarı hızla döndürür. Türbin başına motor gücü küçük kabinli makinelerde birkaç kW iken askılı ve bantlı büyük makinelerde 15–22 kW bandına kadar çıkabilir; kesin değer makinenin plakası ve imalatçısının verisidir.

Türbin motoru kumlama makinesinin en ağır koşulda çalışan parçasıdır: çark kanatları aşındıkça denge bozulur, aşındırıcı toz mil keçesine ve flanş yüzeyine yüklenir, titreşim doğrudan ön rulmana biner. Aşağıda devri ve gücü aşındırıcı debisinden nasıl kontrol edeceğinizi, flanş ve mil uyumunu, toza karşı önlemleri ve motor değişimini adım adım bulacaksınız. Uygun modeli Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındaki 120 model arasından seçebilirsiniz. Motoru söküp takmak mekanik bir iş olsa da besleme kablosunun ayrılması, klemens bağlantısı ve dönüş yönü kontrolü yetkili elektrikçi tarafından yapılmalıdır.

Türbin Motoru Neyi Taşır? Çark, Mil ve Ön Rulman

Doğrudan akuple türbinde çark göbeği kama ile motor miline oturur ve flanşa çok yakın durur. Motorun ön (tahrik tarafı) rulmanı hem çarkın ağırlığını hem de dönerken oluşan dengesizlik kuvvetini taşır. Çark mil omzundan ne kadar uzağa taşarsa rulmana binen eğilme momenti o kadar büyür; bu nedenle çark göbeği mil omzuna tam dayanmalı ve mil ucundaki merkez deliğine takılan cıvata ile pul eksenel olarak sabitlemelidir.

DRG motorlarında ön rulman gövdeye göre değişir: 132 gövdede 6208-ZZ-C3, 160 gövdede 6309-C3, 180 gövdede 6311-C3 kullanılır. C3 boşluklu rulman, çalışırken ısınan milin genleşmesine pay bırakır. Kayışlı türbinlerde ise çark ayrı bir yatak grubundadır; motor rulmanına çark ağırlığı değil kayış gerginliği biner. Bu yazı doğrudan akuple yapıya odaklanır, çünkü motor değişiminde en çok hata burada yapılır.

Türbinin içinde aşındırıcı, besleme borusundan dağıtıcıya (impeller) düşer, kontrol kafesinin penceresinden kanatlara geçer ve kanat ucundan parçaya fırlatılır. Motor açısından önemli olan nokta şudur: çark boşta dönerken motor düşük akım çeker, aşındırıcı vanası açıldığı anda yük binilir. Akımın bu iki durumdaki farkı, türbinin gerçekten iş yapıp yapmadığını gösteren en pratik ölçümdür.

Devir Seçimi: Çark Çevresel Hızı Nasıl Hesaplanır?

Aşındırıcının parçaya çarpma hızını belirleyen, kanat ucunun çevresel hızıdır: v = π · D · n / 60 (D: çark çapı, m; n: devir, d/d; v: m/s). Aynı çark 2 kutuplu ve 4 kutuplu motorda çok farklı hız üretir. Aşağıdaki tabloda çark çapları örnek olarak seçilmiştir; devirler DRG-132S2-2 (2930 d/d) ve DRG-132M-4 (1460 d/d) anma değerleridir.

Taneye aktarılan enerji hızın karesiyle değişir: (1460 / 2930)² ≈ 0,25. Yani aynı çarka 2 kutuplu motor yerine 4 kutuplu motor takarsanız her tane yaklaşık dörtte bir enerjiyle çarpar; pas ve tufal sökülmez, yüzey pürüzlülüğü tutmaz. Tersi de tehlikelidir: 4 kutuplu tasarlanmış bir çarkı 2 kutuplu motorla döndürmek kanat ve göbekte izin verilen hızı aşabilir. Kural basit: eski motorun kutup sayısını koruyun; devir değişikliği gerekiyorsa çark imalatçısının onayını alın.

İnvertör kullanılan makinelerde frekansla devir, dolayısıyla çevresel hız ayarlanabilir. Bu durumda düşük frekansta motorun kendi fanı da yavaşlar ve soğutma azalır; uzun süre düşük hızda çalışacak türbinlerde motor sıcaklığını izleyin.

Güç Kontrolü: Aşındırıcı Debisinden Kaba Hesap

Türbin gücünün büyük kısmı aşındırıcıyı hızlandırmaya gider. Kaba kontrol için kinetik güç: P = ṁ · v² / 2. Varsayımlar: aşındırıcı debisi 100 kg/dk (≈1,67 kg/s), 500 mm çark, 2930 d/d → v = 76,7 m/s.

• Kinetik güç: 1,67 × 76,7² / 2 ≈ 4,9 kW
• Çarktaki sürtünme, hava ve kanat kayıpları için varsayımsal dönüşüm katsayısı k = 0,7: 4,9 / 0,7 ≈ 7,0 kW
• Bir üst standart güç: 7,5 kW → DRG-132S2-2
• Moment kontrolü: T = 9550 · P / n = 9550 × 7,5 / 2930 ≈ 24,4 Nm; katalogdaki anma momenti de 24,4 Nm.

k katsayısı makineden makineye değişir; bu hesap yalnız plakadaki gücün mantıklı olup olmadığını görmeye yarar. Gerçek kontrol akım ölçümüdür: makine tam aşındırıcı beslemesiyle çalışırken akım, motorun 400 V anma akımını aşmamalıdır. Akım anma değerinin üstündeyse önce aşındırıcı vanasının ayarına ve çark çapına bakın; akım boşta çalışma değerine yakın kalıyorsa besleme tıkanmış ya da kontrol kafesi penceresi yanlış konumdadır.

Türbin gücüne göre DRG modelleri

Montaj: B5 Flanş, B35 ve Mil D×E Uyumu

Doğrudan akuple türbinlerin çoğunda motor, türbin gövdesine büyük flanşla (B5) bağlanır; motor ayrıca bir konsola oturuyorsa ayaklı-flanşlı B35 yapı kullanılır. DRG ürün sayfalarında montaj seçenekleri B3, B5, B14 ve B35 olarak verilir ve seçim sipariş notunda belirtilir. Yeni motorun flanşı eski motorla birebir aynı olmalıdır; 1 mm'lik merkezleme farkı bile çarkın gövde içinde eksantrik dönmesine yol açar.

P flanş dış çapı, M delik çemberi çapı, N merkezleme (pilot) çapıdır. Eski motordan bu üç ölçüyü, delik çapını, mil çapı ve boyunu ve kama genişliğini (132S'de 10 mm, 160M'de 12 mm) ölçüp tabloyla karşılaştırın. Mil boyu (E) eski motordan uzunsa çark göbeği omuza dayanmaz ve çark mil ucunda boşta kalır; kısaysa göbek mili tam kavramaz. Ayrıntılı ölçü resimleri için DRG motor teknik çizimleri sayfasına bakın.

Aşındırıcı Toza Karşı Motoru Korumak

DRG motorları IP55 koruma sınıfındadır. IP55'teki ilk 5 rakamı "toza karşı korumalı" demektir, "toz geçirmez" değil; yani kabinden kaçan çelik grit ve korund tozuna sürekli maruz kalan bir motorda önlem yine de gerekir. Konuyu genel olarak tozlu ortamda IP55 motor seçimi yazımızda anlattık; türbin motoru için öne çıkanlar şunlardır:

• Türbin gövdesi ile motor flanşı arasındaki conta ve türbin tarafındaki mil keçesi sağlam olmalı; aşındırıcı buradan sızarsa doğrudan motor ön kapağına ve rulman keçesine ulaşır.
• Klemens kutusu kapağının contası ve kablo rakorları (132 ve 160 gövdede 2 adet giriş) sıkı olmalı; kullanılmayan giriş kör tapa ile kapatılmalı.
• Motorun fan kapağı emişi kabinin toz çıkışına bakmamalı; fan, tozu doğrudan gövde kanatçıklarına üfler.
• Gövde kanatçıkları arasında biriken toz soğutmayı azaltır; periyodik olarak kuru basınçlı havayla temizleyin, su kullanmayın.

Titreşim, Balans ve Çark Değişimi

Türbin kanatları eşit aşınmaz: besleme tarafındaki kanat uçları daha hızlı incelir ve çarkın ağırlık merkezi kayar. Yüksek devirde bu küçük kütle farkı büyük bir dönen kuvvete dönüşür ve önce ön rulmanı yorar. Bu nedenle kanatları tek tek değil takım halinde ve aynı ağırlık grubundan değiştirin; dağıtıcı ve kontrol kafesini de aynı anda kontrol edin.

Çarkı sökerken çektirme kullanın; mile çekiçle vurmak rulman bilyalarında iz bırakır ve yeni motor kısa sürede gürültü yapmaya başlar. Rulman değişiminde aynı tip ve aynı boşluk sınıfını kullanın (132 gövdede 6208-ZZ-C3, 160 gövdede 6309-C3). Motor rotorunun balans bilgisi ürün sayfasında verilir; çark ise motordan bağımsız olarak ayrıca balanslanmalıdır. Motor değişiminden sonra titreşim artmışsa önce çark ve göbek salgısına, sonra flanş cıvatalarının sıkılığına bakın.

Türbin Motoru Değişimi: Adım Adım Kontrol Listesi

• Plaka: eski motorun gücünü, devrini, gerilimini, bağlantısını (Δ/Y) ve akımını not edin.
• Ölçü: flanş P / M / N, delik S, mil D×E ve kama genişliğini ölçün; yukarıdaki tabloyla eşleştirin.
• Kutup sayısı: eski motorla aynı devir sınıfını seçin (çevresel hız değişmesin).
• Bağlantı: 4 kW ve üstü DRG motorlar 400/690 V'tur, 400 V şebekede üçgen bağlanır ve yıldız-üçgen yol vermeye uygundur; 3 kW ve altı 230/400 V motorlar 400 V'ta yıldız bağlanır.
• Koruma: termik röleyi anma akımına göre ayarlayın (7,5 kW'ta 13,7 A); termik, sigorta ve kontaktör seçim aracı ile kontrol edin.
• Kalkış: DRG-132S2-2'de kalkış akımı oranı 7,9'dur; direkt yol vermede anlık akım yaklaşık 13,7 × 7,9 ≈ 108 A olur. Yöntem karşılaştırması için yıldız-üçgen yol verme sayfasına bakın.
• Dönüş yönü: çarkı takmadan önce motoru kısa süre çalıştırıp yönü kontrol edin; ters ise iki fazın yerini elektrikçi değiştirsin. Ters dönen türbin aşındırıcıyı yanlış yöne fırlatır ve kontrol kafesini aşındırır.
• Sıkma: flanş cıvatalarını çapraz sırayla sıkın, çark salgısını komparatörle kontrol edin.
• İlk çalıştırma: önce boşta, sonra tam aşındırıcı beslemesiyle akımı ve titreşimi ölçün, değerleri kayda geçirin.

Bu Güçteki Motorlar

• DRG-132S1-2 – 5,5 kW – 2930 d/d – 132S pik döküm
• DRG-132S2-2 – 7,5 kW – 2930 d/d – 132S pik döküm
• DRG-160M1-2 – 11 kW – 2945 d/d – 160M pik döküm
• DRG-160M2-2 – 15 kW – 2945 d/d – 160M pik döküm

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sıkça Sorulan Sorular

Kumlama türbin motoru kaç devir olmalı?

Doğrudan akuple türbinlerin çoğu 2 kutuplu, 3000 d/d sınıfı motorla çalışır; DRG'de bu sınıfın anma devirleri 2905–2945 d/d arasındadır. Bazı büyük çaplı çarklar 4 kutuplu (1460 d/d) motorla tasarlanır. Hangisi olduğunu eski motorun plakası söyler; kutup sayısını değiştirmeyin.

7,5 kW türbin motoru kaç amper çeker?

DRG-132S2-2 tam yükte 400 V'ta 13,7 A, 380 V'ta 14,4 A çeker. Kalkış akımı anma akımının 7,9 katıdır. Termik röle 13,7 A'e göre ayarlanır.

Türbin motoru neden titreşim yapar?

En sık neden kanatların eşit olmayan aşınmasıdır. Ardından gevşek flanş cıvatası, mil omzuna oturmamış çark göbeği ve yıpranmış ön rulman gelir. Kanatları takım halinde değiştirin, göbek salgısını ölçün, rulman sesini dinleyin.

Türbine 4 kutuplu motor takılır mı?

Çark 2 kutuplu motor için tasarlandıysa hayır: devir yarıya iner, taneye aktarılan enerji yaklaşık dörtte bire düşer ve kumlama etkisi kaybolur. Devir değişikliği yalnız çark imalatçısının onayıyla yapılmalıdır.

Türbin motorunuzun plakasını veya ölçülerini bize iletin, uygun DRG modelini birlikte belirleyelim: +90 (542) 666 11 11, [email protected], iletişim sayfası. Tüm modelleri ve güncel bilgileri online mağazamızdaki 120 model arasında görebilirsiniz.