Kovalı Elevatör Motoru Seçimi: Kapasite, Kaldırma Yüksekliği ve Dolu Kalkış

Kovalı elevatör motoru, taşınan miktar (t/h) ile kaldırma yüksekliğinin (m) çarpımından bulunur: kaldırma gücü P = Q·H/367 kW'tır, üzerine kepçeleme ve sürtünme payı ile redüktör kaybı eklenir. Örneğin saatte 30 ton tahılı 20 m yükselten bir elevatörde kaldırma gücü 1,63 kW, paylarla motor milinde yaklaşık 2,36 kW çıkar; bu durumda 3 kW, 4 kutuplu bir motor (DRG-100L2-4, 1450 d/d, 400 V'ta 6,02 A) seçilir. Bu hesap yol göstericidir; kesin güç elevatörün plakası ve imalatçısının verisidir.

Elevatörde motoru zorlayan an çalışma değil kalkıştır: hat dolu dururken yükselen koldaki kovalar yükle beklediği için motor ilk saniyede tam yükü ve ivmelenmeyi birlikte karşılar. Bu yüzden güç kadar kalkış momenti (Ts/Tn), yol verme yöntemi ve geri kaçırma kilidi de seçimi belirler. Motor bağlantısını ve yön kontrolünü yetkili bir elektrikçi yapmalı; bakım öncesinde elevatör enerjisiz bırakılıp kilitlenmeli, çünkü dolu kollar tahriki ters yönde döndürebilir.

Hesabı yaptıktan sonra güç ve gövde seçeneklerini Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındaki 120 model arasında karşılaştırabilirsiniz; aşağıdaki tablolar hangi modelin hangi elevatöre uyduğunu gösterir.

Kovalı elevatör motor gücü nasıl hesaplanır?

367 sayısı birim dönüşümünden gelir: 1 t/h malzemeyi 1 m yükseltmek 1000 kg × 9,81 m/s² × 1 m / 3600 s = 2,725 W ister, yani yaklaşık 1/367 kW. Bu net kaldırma gücüdür. Gerçek elevatörde buna iki şey eklenir: kovaların ayak (boot) kısmındaki malzemeyi kepçeleyerek alması için harcanan güç ve bant/zincir, tambur yatakları ile kovaların sürtünmesi. Aşağıdaki örneklerde bu ikisini birlikte ×1,3 katsayısıyla, redüktör kaybını da 0,9 böleniyle gösterdik (varsayım): P_motor ≈ Q·H/367 × 1,3 / 0,9.

Son satır, hesabın neden yuvarlanmadan okunması gerektiğini gösterir: 80 t/h × 35 m için paylı güç 11,02 kW çıkar ve 11 kW'lık motorun anma gücünü küçük de olsa aşar. Elevatör sık durup dolu kalkacaksa bir üst güç (15 kW) seçmek daha güvenlidir. Kepçeleme payı malzemeye göre değişir: yapışkan, nemli ya da iri taneli malzeme, kuru ve akışkan tahıldan daha fazla ister. Katsayıyı elevatör imalatçısından alın; bilinmiyorsa başlangıç noktası eski motorun plakasıdır.

Dolu kalkış: Ts/Tn ve yol verme yöntemi

Elevatör yük altında durduğunda (enerji kesintisi, acil stop, tıkanma) yükselen koldaki tüm kovalar doludur. Yeniden yol verirken motor, bu yükü kaldırmak için gereken momentin üstüne hattı hızlandıracak bir moment de üretmelidir. DRG 4 kutuplu motorlarda kalkış momenti nominal momentin 2–2,3 katıdır:

Örnek: 60 t/h × 30 m elevatörde paylı motor gücü 7,08 kW'tır; DRG-132M-4 (7,5 kW, 1460 d/d) milinde bu, 9550 × 7,08 / 1460 ≈ 46,3 Nm moment demektir. Motorun direkt yol vermede kalkış momenti ≈ 98,2 Nm olduğu için dolu kalkış rahattır. Yıldız-üçgen yol vermede ise yıldız kademesinde moment yaklaşık üçte bire iner (≈ 32,7 Nm) ve 46,3 Nm'lik yükü karşılamaz: dolu elevatör yıldızda kalkamaz, motor uğuldar ve termik atar. Bu nedenle dolu kalkış yapan elevatörlerde ya direkt yol verme, ya kalkış momentini sınırlamayan bir invertör ya da hattı boşaltarak durdurma mantığı kullanılır. Yol verme seçeneklerini yıldız-üçgen yol verme hesaplama sayfasında karşılaştırabilirsiniz.

Bağlantıya da dikkat: kataloğumuzda 3 kW ve altı motorlar 230/400 V (Δ/Y) sargılıdır ve 400 V şebekede Y (yıldız) bağlanır; bu motorlara yıldız-üçgen yol verilemez. 4 kW ve üstü 400/690 V (Δ/Y) sargılıdır, 400 V'ta Δ (üçgen) çalışır ve yıldız-üçgene uygundur.

Geri kaçırma kilidi: dolu kolun tahriki ters döndürmesi

Dikey elevatörde yükselen kol doluyken inen kol boştur; motor durduğu anda bu ağırlık farkı bandı geri çeker. Önlem, redüktör ya da kafa mili üzerindeki geri kaçırma kilidi (backstop, tek yönlü kavrama) ile alınır: mil yalnız çalışma yönünde dönebilir. Bu parça motora ait değildir, ama motor değişiminde doğrudan etkilenir:

• Yeni motorun dönüş yönü, kaplin ya da kayış ayrılmışken boşta kontrol edilmelidir. Geri kaçırma kilidi takılıyken ters yönde yol vermek kilide ve redüktöre darbe yükü bindirir.
• Faz sırası değişirse (pano değişimi, kablo yenileme) yön yeniden kontrol edilmelidir; iki fazın yer değiştirmesi motoru ters döndürür.
• Kilit, motor freninin yerini tutmaz ama elevatörde çoğu zaman freni gereksiz kılar; konumlama gerekmiyorsa frenli motor şart değildir.

Kaldırma rejimini daha geniş anlatan vinç ve kaldırma sistemlerinde elektrik motoru seçimi yazısı, askıdaki yükün motora etkisini ayrıca ele alır; elevatörde yük sürekli ve dengesiz bir kol üzerinde olduğu için kilit en sade çözümdür.

Redüktör çıkış devri ve kafa tamburu çevresel hızı

Kovaların hızı v = π·D·n/60 ile bulunur (D tambur çapı m, n tambur devri d/d). Merkezkaç boşaltmalı tahıl elevatörlerinde kovalar kafada malzemeyi oluğa fırlatacak kadar hızlı dönmelidir; hız düşükse malzeme oluğa ulaşmadan inen kola dökülür, yüksekse oluğu aşar ve kovalar yükün bir kısmını geri atar. Doğru hız tambur çapına ve malzemeye bağlıdır ve imalatçının değeridir; aşağıdaki hızlar örnek varsayımdır:

Örneğin 500 mm tambur ve 2,5 m/s için tambur 95,5 d/d dönmeli; 1460 d/d motorla toplam oran yaklaşık 15,3 olur. Redüktör çıkış momenti de bu devirle seçilir: 60 t/h × 30 m örneğinde tambur milinde gereken güç 6,38 kW ise moment 9550 × 6,38 / 95,5 ≈ 638 Nm'dir; redüktörün çıkış momenti ve servis faktörü bunun üstünde olmalıdır. Oranı ve momenti redüktör çıkış devri ve moment hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz. Elevatörde invertörle hızı artırmak boşaltma noktasını değiştirir; hız ayarı ancak imalatçı onayıyla yapılmalıdır.

Motor gövdesi, mil ve flanş: kafa platformunda montaj

Motor elevatör kafasında, çoğu zaman dış ortamda ve tahıl tozunun içindedir. Pik döküm gövde titreşime ve darbeye dayanıklıdır; mağazadaki ürün sayfalarında koruma sınıfı IP55 olarak verilir. Toz birikimi soğutma kanatlarını kapatıp motoru ısıttığı için düzenli temizlik gerekir; tahıl tozu patlama riski taşır, tehlikeli bölge sınıflandırması varsa bu ayrı bir uygunluk konusudur ve standart motorla karşılanmaz.

Elevatörlerde iki tahrik düzeni yaygındır: kafa miline geçen mil tipi redüktör ve flanşlı motor, ya da ayaklı motor + kayış + redüktör. Flanşlı bağlantıda redüktör giriş flanşı motorun B5 flanşıyla birebir uyuşmalıdır. Örnek iki gövde:

• 100L gövde (DRG-100L2-4): mil 28 × 60 mm, B5 flanş P 250 / N 180 / M 215 mm
• 132M gövde (DRG-132M-4): mil 38 × 80 mm, B5 flanş P 300 / N 230 / M 265 mm
• Kablo girişi: 100L 1 × M25×1,5, 132M 2 × M32×1,5

Eski motorun milini ve flanşını kumpasla ölçüp DRG motor teknik çizimleri ile karşılaştırın; mil çapı ya da merkezleme çapı farklıysa kaplin ve redüktör girişi uymaz.

Akım, termik ve kafa kablosu

Elevatör kafası yüksekte olduğu için motor kablosu uzundur ve gerilim düşümü dolu kalkışı zorlaştırır. DRG-132M-4 400 V'ta 14,3 A çeker; kalkış akımı oranı 7,5 olduğu için direkt yol vermede ilk anda ≈ 107 A görülür. Termik röle motor plakasındaki nominal akıma ayarlanır; kalkış süresi uzun olan dolu elevatörde termik sınıfı da buna göre seçilmelidir (termik, sigorta ve kontaktör seçimi).

Kablo örneği (bakır, PVC, örnek değer): 14,3 A × 1,25 = 17,9 A için 2,5 mm² kablo (25 A) taşıma bakımından yeterlidir. Ancak 80 m mesafede gerilim düşümü √3 × 14,3 × 0,08 × 7,41 × 0,84 ≈ 12,3 V, yani %3,1 olur ve beslemede kabul edilen %3'ü aşar. 4 mm² ile düşüm ≈ 7,7 V (%1,9) kalır. Kendi mesafenizi motor kablo kesiti hesaplama aracında deneyin.

Kovalı elevatör için motor seçim kontrol listesi

• Kapasite (t/h) ve eksenler arası kaldırma yüksekliği (m) imalatçı verisiyle teyit edildi mi?
• Paylı güç hesaplandı ve motor anma gücü bunun üstünde mi; sonuç sınırdaysa bir üst güç seçildi mi?
• Dolu kalkış ihtimali varsa yol verme yöntemi (direkt, invertör) kalkış momentini karşılıyor mu?
• Geri kaçırma kilidi yerinde ve çalışıyor mu; yön kontrolü kaplin ayrıkken yapıldı mı?
• Tambur devri ve toplam oran, imalatçının kova hızını veriyor mu?
• Redüktör çıkış momenti ve servis faktörü tambur momentinin üstünde mi?
• Mil D×E, flanş P/N/M ve kablo girişi eski motorla aynı mı?
• Kablo kesiti hem akım hem gerilim düşümü bakımından seçildi mi; termik nominal akıma ayarlı mı?
• Motor gövdesi toz birikimine karşı temizlenebilir konumda ve klemens kutusu contası sağlam mı?

Bu güçteki motorlar

Tablodaki tüm modeller 4 kutupludur ve pik döküm gövdelidir; akımlar 400 V değeridir.

• DRG-90L-4 – 1,5 kW – 1445 d/d – 90L pik döküm
• DRG-100L2-4 – 3 kW – 1450 d/d – 100L pik döküm
• DRG-132S-4 – 5,5 kW – 1460 d/d – 132S pik döküm
• DRG-132M-4 – 7,5 kW – 1460 d/d – 132M pik döküm
• DRG-160M-4 – 11 kW – 1465 d/d – 160M pik döküm
• DRG-160L-4 – 15 kW – 1465 d/d – 160L pik döküm

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sıkça Sorulan Sorular

Kovalı elevatör için kaç kW motor gerekir?

Kaldırma gücü Q·H/367 kW'tır; kepçeleme ve redüktör payıyla örneğin 30 t/h × 20 m için ≈ 2,36 kW çıkar ve 3 kW motor seçilir. Kesin değer elevatör imalatçısının verisidir.

Elevatör motoru neden yıldızda kalkmıyor?

Yıldız kademesinde moment yaklaşık üçte bire düşer. 7,5 kW örneğimizde yıldızda ≈ 32,7 Nm üretilir, dolu elevatör ise ≈ 46,3 Nm ister; bu yüzden dolu hat yıldızda kalkamaz.

Elevatör motoru kaç devir olmalı?

Genellikle 4 kutuplu (DRG kataloğunda 1450–1465 d/d) motor seçilir ve devir redüktörle tambur devrine indirilir. Tambur devri kova hızı ve tambur çapından (v = π·D·n/60) bulunur.

Geri kaçırma kilidi motorda mı olur?

Hayır, kilit redüktörde ya da kafa milindedir. Motor değişiminde dönüş yönünü kaplin ayrılmışken kontrol edin; ters yönde yol vermek kilide zarar verebilir.

Elevatörünüzün kapasitesini ve kaldırma yüksekliğini bize iletin; uygun gücü ve gövdeyi birlikte belirleyelim. Modellerin tamamı Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındadır. DRG Motor elektrik motoru üreticisi, tedarikçisi ve satıcısıdır. Telefon: +90 (542) 666 11 11 · E-posta: [email protected] · İletişim