Elektrik Motoru Neden Sigorta Attırır?

Elektrik motoru sigorta attırıyorsa sebep ya devrede gerçek bir kısa devre ya da sigortanın motorun kalkış akımını kaldıramamasıdır. Örneğin 4 kW, 1500 d/d bir trifaze motor 380 V'ta tam yükte 8,37 A çeker, ancak direkt kalkışta bu akımın 7,8 katına, yaklaşık 65 A'e çıkar; manyetik açma eşiği bu değerin altında kalan bir sigorta, motor sağlam olsa bile her kalkışta atar. Motor çalışırken bir süre sonra atma oluyorsa bu çoğunlukla sigortanın değil termiğin işidir ve aşırı yükü gösterir.

Yani "sigorta attı" denince önce hangi koruma elemanının açtığını, ne zaman açtığını (kalkış anı mı, çalışırken mi, enerji verir vermez mi) ve motorun kendisinin mi yoksa kablonun mu arızalı olduğunu ayırmak gerekir. Bu yazı bu ayrımı adım adım yapmanızı sağlar. Arızalı motoru değiştirmeniz gerekirse aynı güç ve gövdedeki modelleri Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasında bulabilirsiniz.

Güvenlik uyarısı: Pano içinde ölçüm, sargı yalıtım testi ve klemens bağlantısı değişikliği yetkili bir elektrikçinin işidir. Atan sigortayı ya da şalteri sebebini bulmadan tekrar tekrar kaldırmak, kısa devre olan bir devrede kabloyu, motoru ve panoyu tehlikeye sokar.

Sigorta mı, Termik mi, Kaçak Akım Rölesi mi Attı?

Bu üç eleman farklı arızalara bakar; hangisinin açtığını bilmek teşhisin yarısıdır. Panoda atan elemanın kolu, gösterge penceresi veya test düğmesi genellikle hangisinin açtığını gösterir; resetlemeden önce bunu not edin.

Kaçak akım rölesinin atması ve yalıtım izleme konusu Motorda Kaçak Akım ve Yalıtım İzleme (IMD) Nedir? yazısında ayrıca anlatıldı; burada yalnızca sigortayla karıştırılan durumlara değiniyoruz.

Kalkış Akımı Sigortayı Nasıl Attırır? Hesaplı Örnekler

Asenkron motor kalkış anında rotor hareketsiz olduğu için anma akımının birkaç katını çeker. Bu oran (Is/In) motor katalogunda yazar. Sigortanın veya şalterin manyetik açma eşiği bu kalkış akımının altında kalırsa, motor sağlam olsa bile kalkışta açma olur. Aşağıdaki değerler DRG katalog verisinden, 380 V için hesaplandı (Is = In × Is/In; yıldız-üçgen kalkışta şebekeden çekilen akım yaklaşık Is'nin üçte biri):

DRG-90L-2, 230/400 V sargılı olduğu için 380 V şebekede yıldız bağlanır ve yıldız-üçgen kalkışa uygun değildir; bu yüzden son sütun boş. 400/690 V sargılı motorlar 380 V'ta üçgen çalışır ve yıldız-üçgen yol vermeye uygundur.

Pratikte şunu kontrol edin: motor koruma elemanının (sigorta tipi, şalter eğrisi, motor koruma şalterinin manyetik ayarı) kalkış akımını, kalkış süresince atmadan taşıyabildiğini üreticinin açma eğrisinden doğrulayın. Ev tipi aydınlatma devreleri için seçilmiş hızlı açan bir otomat, motor devresinde sık rastlanan "her kalkışta atma" sebebidir. Seçim için termik, sigorta ve kontaktör seçim aracı, yol verme yöntemi için yıldız-üçgen yol verme aracı kullanılabilir.

Sebepler ve Her Birinin Teşhis Adımı

1. Faz-faz kısa devre (sargıda veya kabloda)

Belirti: Enerji verildiği an sigorta atar, motor hiç dönmeye başlamaz; bazen klemens kutusunda yanık izi veya koku olur. Teşhis: Enerjiyi kesip kilitleyin, motor kablosunu klemensten ayırın. Elektrikçi önce kabloyu, sonra motoru ayrı ayrı yalıtım test cihazıyla (megger) ölçer. Motorda U-V, V-W, W-U sargı dirençleri multimetreyle ölçülür; üç değer birbirine yakın olmalıdır. Birinin belirgin düşük çıkması sarımlar arası kısa devreyi gösterir.

2. Sargı-gövde kaçağı

Belirti: Genellikle kaçak akım rölesi atar; kaçak doğrudan ve sağlam bir yoldan gövdeye ulaşmışsa ve topraklama iyiyse sigorta da atabilir. Nem, yıkama ve uzun duruş sonrası ilk çalıştırmada sık görülür. Teşhis: Her faz ile gövde (toprak) arasında yalıtım direnci ölçülür. Değer motor üreticisinin veya ilgili standardın sınırının altındaysa motor çalıştırılmaz. Islak klemens kutusu kurutulup tekrar ölçülür; değer düzelmiyorsa sargı hasarlıdır.

3. Kilitli rotor veya sıkışan yük

Belirti: Motor uğuldar ama dönmez ya da çok yavaş döner; birkaç saniye içinde termik veya sigorta açar. Kilitli rotorda akım kalkış akımı seviyesinde kalır; yukarıdaki tabloya göre 4 kW'lık DRG-112M-4'te bu yaklaşık 65 A demektir. Teşhis: Enerjiyi kesip kaplini veya kayışı ayırın, mili elle çevirin. Mil serbestse sorun makinededir (sıkışan pompa çarkı, dolu konveyör, kilitli redüktör); mil dönmüyorsa rulman dağılmış ya da rotor statora sürtüyor olabilir. Rulman belirtileri için Rulman Arızası Belirtileri ve Nedenleri yazısına bakın.

4. Faz kaybı

Belirti: Motor kalkmaz veya çalışırken sesi değişir, ısınır ve termik atar. Bir sigortanın tek fazda atması da motoru iki fazda bırakır; bu yüzden "tek sigorta attı" durumu küçümsenmemelidir. Teşhis: Pens ampermetreyle üç faz akımı ölçülür; bir fazda akım yoksa sigorta, kontaktör kontağı veya kablo bağlantısı kontrol edilir. Akım tablosu için motor akım tablosu aracına bakabilirsiniz.

5. Aşırı yük

Belirti: Motor çalışır, bir süre sonra termik açar; soğuduktan sonra yeniden çalışır. Teşhis: Çalışırken akım ölçülür ve etiket akımıyla karşılaştırılır. Ölçülen akım etiket akımını aşıyorsa ya makine fazla yükleniyordur ya da motor gücü uygulamaya küçük kalmıştır.

Yanlış Yıldız/Üçgen Bağlantı da Sigorta Attırır

Etiket gerilimi ile klemens bağlantısı uyuşmazsa motor ya aşırı akım çeker ya da kalkamaz:

• 230/400 V motoru 380 V'ta üçgen bağlamak: Her sargıya tasarım geriliminin üzerinde gerilim gelir; demir doyuma gider ve akım çok yükselir. Sonuç sigorta veya termik atması, uzun sürerse sargı yanığıdır. DRG-90L-2 gibi motorlar 380 V'ta yıldız bağlanmalıdır.
• 400/690 V motoru 380 V'ta yıldız bağlamak: Sargılar düşük gerilimde kalır, moment büyük ölçüde düşer. Motor yük altında kalkamaz, kalkış akımında uzun süre kalır ve termik ya da sigorta atar. DRG-112M-4, DRG-132S-4 ve DRG-160M-4 380 V'ta üçgen çalışır.
• Yıldız-üçgen panosunda geçiş hatası: Yıldızdan üçgene geçiş çok erken yapılırsa motor henüz hızlanmadan üçgene geçer ve ikinci bir yüksek akım darbesi oluşur; zaman rölesi ayarını kontrol edin.

Klemens bağlantısını etiketle karşılaştırmak, sigorta atmasında yapılacak en hızlı kontrollerden biridir; bunu daima enerjisiz yapın.

Sigorta Atan Motor İçin Kontrol Listesi

• Hangi eleman attı: sigorta, termik, motor koruma şalteri, kaçak akım rölesi?
• Ne zaman attı: enerji verildiği an, kalkışın ilk saniyeleri, çalışırken bir süre sonra?
• Motor etiketindeki gerilim (230/400 V veya 400/690 V) ile klemens bağlantısı (Y/Δ) uyumlu mu?
• Sigortanın/şalterin açma karakteristiği motorun kalkış akımını (In × Is/In) taşıyor mu?
• Üç faz gerilimi panoda var mı, sigortalardan biri tek başına atmış mı?
• Kablo motordan ayrıldığında sorun devam ediyor mu (kablo arızası)?
• U-V-W sargı dirençleri birbirine yakın mı?
• Faz-gövde yalıtım direnci yeterli mi?
• Mil elle serbest dönüyor mu, yük ayrıldığında motor kalkıyor mu?
• Çalışırken ölçülen akım etiket akımının altında mı?

Ne Zaman Motor Değişimi Düşünülür?

Kablo, bağlantı ve koruma elemanı doğru olduğu halde sargı dirençleri dengesizse, faz-gövde yalıtımı kurutmadan sonra da düzelmiyorsa veya statorda yanık izi görülüyorsa sorun motorun kendisindedir. Bu durumda aynı güç, devir, gövde ve montaj şeklindeki bir motorla değişim, kaplin ve şaseyi değiştirmeden yapılabilir. Arızanın sebebi (aşırı yük, yanlış bağlantı, nem) giderilmeden yeni motor takılırsa aynı sonuç tekrarlanır. Genel arıza türleri için Asenkron Motor Arızaları ve Belirtileri yazısına göz atabilirsiniz.

Bu Güçteki Motorlar

• DRG-90L-2 – 2,2 kW – 2895 d/d – 90L alüminyum
• DRG-112M-4 – 4 kW – 1450 d/d – 112M alüminyum
• DRG-112M-4K – 5,5 kW – 1460 d/d – 112M alüminyum (kompakt)
• DRG-132S-4 – 5,5 kW – 1460 d/d – 132S pik döküm
• DRG-160M-4 – 11 kW – 1465 d/d – 160M pik döküm

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sıkça Sorulan Sorular

Motor çalışınca sigorta neden atıyor?

Kalkış anında atıyorsa çoğunlukla sigortanın açma eşiği kalkış akımının altında kalmıştır ya da yanlış Y/Δ bağlantı vardır. Bir süre çalıştıktan sonra atıyorsa aşırı yük veya faz kaybı nedeniyle termik açmıştır. Enerji verir vermez atıyorsa kısa devre şüphesi ilk sıradadır.

Motor kaçak akım rölesini neden attırır?

Sargı ile gövde arasında yalıtım zayıflamış, klemens kutusuna su girmiş veya kablo hasarlıdır. Elektrikçinin yalıtım test cihazıyla faz-gövde ölçümü yapması gerekir.

Trifaze motor tek sigorta attırırsa ne olur?

Motor iki fazda kalır. Duruyorsa kalkamaz, çalışıyorsa daha fazla akım çekip ısınır; doğru ayarlanmış termik bu durumda motoru korumalıdır. Atan sigortayı değiştirmeden önce sebebini bulun.

Sigorta atan motor yanmış mıdır?

Her zaman değil. Sigortanın küçük seçilmesi, yanlış bağlantı veya sıkışan yük de sigorta attırır. Sargı dirençleri dengeli ve yalıtım direnci yeterliyse motor büyük olasılıkla sağlamdır.

Değişim gereken durumlarda online mağazamızdaki 120 model arasından etiket değerlerinize uyan motoru seçebilir ya da +90 (542) 666 11 11 numaralı telefondan, [email protected] adresinden veya iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.