Arıtma Tesisi Çamur Susuzlaştırma Makineleri İçin Elektrik Motoru Seçimi

Çamur susuzlaştırmada motor seçimi makinenin tipine göre üç ayrı soruya ayrılır: dekantör santrifüjün ana motoru ağır bir tamburu uzun bir kalkışla yüksek devire çıkarmak zorundadır ve bu yüzden invertörle beslenen 4 kutuplu bir pik döküm motordur; scroll (helezon) motoru ana motordan küçüktür ve fark devrini invertörle ayarlar; bant pres ile vidalı pres ise düşük devirli, redüktörlü küçük güçlü motorlarla çalışır. Örnek olarak 18,5 kW, 4 kutuplu DRG-180M-4 400 V'ta 33,5 A çeker ve 1470 d/d'de 120,2 Nm nominal moment verir; aşağıdaki örnek hesapta 10 kg·m²'lik bir tamburu bu motorla 3200 d/d'ye çıkarmak, nominal moment seviyesinde yaklaşık 61 saniye sürer.

Bu kalkış süresi seçimin merkezindedir: aynı motora direkt yol verilseydi kalkış boyunca nominal akımın 7,8 katı, yani yaklaşık 261 A çekerdi ve termik röle tambur devre çıkmadan açardı. Arıtma binasındaki nem ve hidrojen sülfür (H₂S) de klemens kutusu, kablo girişi ve boya seçimini etkiler. Pik döküm ve alüminyum gövdeli 120 modelin teknik verisini Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasında görebilirsiniz. Yazıdaki kW aralıkları ve hesaplar örnek varsayımlarla yapılmıştır; kesin değer makinenin plakası ve imalatçısının verisidir. Pano, invertör ve motor bağlantı işleri yetkili elektrikçi tarafından yapılmalıdır.

Dekantör, Bant Pres ve Vidalı Pres: Motorlar Neden Farklı?

Üç makine de çamurdaki suyu ayırır, ama bunu farklı fiziksel yollarla yapar; motordan istenen şey de buna göre değişir:

Ortak noktaları ıslak, sıçrantılı ve kokulu bir ortamda, çoğu tesiste günün uzun saatlerinde çalışmalarıdır. Tesisin geri kalan motorları (havalandırma blowerları, pompalar, karıştırıcılar) için Atık Su Arıtma Tesislerinde Elektrik Motoru Seçimi yazısına bakabilirsiniz; bu yazı yalnız susuzlaştırma ünitesine odaklanır.

Dekantör Ana Motoru: Tambur Ataleti ve Kalkış Süresi

Dekantörde motoru zorlayan şey çalışma anındaki güçten çok kalkıştır. Uzun, ağır bir tamburun yüksek devire çıkması için büyük bir kinetik enerji depolanması gerekir. Hesabı bir örnekle gösterelim; atalet ve tambur devri varsayımdır, gerçek değerler makinenin etiketinden ya da imalatçısından alınmalıdır.

• Tambur ataleti J_t = 10 kg·m² (varsayım)
• Tambur devri 3200 d/d (varsayım), kayışlı tahrik
• Motor: DRG-180M-4, 1470 d/d, T_n = 120,2 Nm

Kasnak oranı i = 3200 ÷ 1470 ≈ 2,18. Tambur ataleti motor miline oranın karesiyle yansır: J_m = 10 × (3200 ÷ 1470)² ≈ 47,4 kg·m² (rotor ve kasnak ataleti ihmal edildi). Motorun açısal hızı ω = 2π × 1470 ÷ 60 ≈ 153,9 rad/s. İnvertör hızlanma momentini nominal moment seviyesinde tutarsa kalkış süresi t = J·ω ÷ T ≈ 47,4 × 153,9 ÷ 120,2 ≈ 61 s olur. İnvertör kısa süreli olarak nominal momentin 1,5 katına izin veriyorsa süre yaklaşık 40 s'ye iner.

Tamburda depolanan enerji E = ½·J·ω² = ½ × 10 × (2π × 3200 ÷ 60)² ≈ 561 kJ, yani yaklaşık 0,16 kWh'tir. Bu enerji duruşta da bir yere gitmelidir: serbest duruşta sürtünmeyle uzun sürede söner; rampayla durdurmada ise invertörün DC barasına döner ve fren direnci ya da geri besleme ünitesi yoksa aşırı gerilim hatası oluşur.

Direkt yol verme neden uygun değil?

DRG-180M-4'ün kalkış akımı oranı Is/In = 7,8; 33,5 A nominal akımla bu yaklaşık 261 A eder. Direkt yol vermede bu akım tambur hızlanana kadar onlarca saniye sürer: termik röle açar, sargı ısınır, şebekede gerilim düşer. Yıldız-üçgen yol vermede kalkış momenti üçte birine indiği için zaten uzun olan kalkış daha da uzar. Dekantörlerde bu yüzden invertör ya da imalatçının öngördüğü yumuşak yol verici kullanılır. Yöntemleri yol verme yöntemleri ve yıldız-üçgen sayfasında karşılaştırabilirsiniz.

Örnek hesaptaki motorun katalog değerleri:

• Güç: 18,5 kW
• Nominal devir: 1470 d/d
• Akım (400 V): 33,5 A
• cos φ: 0,86
• Nominal moment: 120,2 Nm
• Ts/Tn: 2
• Tmax/Tn: 2,3
• Is/In: 7,8
• Mil (D×E): 48×110 mm
• IEC gövde: 180M (pik döküm)

Scroll Motoru ve Fark Devri

Dekantörde helezon, tamburla aynı yönde ama biraz farklı devirde döner; bu küçük fark devri katı çamuru tamburun konik ucuna taşır. Fark devri çoğu makinede ayrı bir motor ve invertörle ayarlanır, çamurun kıvamı değiştikçe operatör ya da otomasyon bu devri değiştirir. Motor tarafında üç nokta öne çıkar:

• Moment değişkendir: katı yük arttıkça scroll momenti de artar; motor nominal momentinin üstünde uzun süre kalmamalı, invertör akım sınırı buna göre ayarlanmalıdır.
• Düşük devirde soğutma: motor uzun süre düşük frekansta dönüyorsa kendi fanının hava akışı azalır; cebri fan gerekip gerekmediği imalatçının şemasından kontrol edilmelidir.
• Enerji yönü: bazı tasarımlarda scroll tahriki tambur tarafından sürüklenir ve motor jeneratör gibi çalışır. Bu durumda sürücü tarafında fren direnci ya da ortak DC bara gerekir; motorun kendisi değişmez.

Scroll motorunun gücü ana motordan küçüktür ve kesin değeri makinenin plakasındadır. Değişimde aynı kW, aynı kutup sayısı, aynı gövde ve aynı montaj şekli (ayaklı ya da flanşlı) korunmalıdır. Frekansa göre moment ve gücün nasıl değiştiğini VFD frekans–moment–güç hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Bant Pres ve Vidalı Pres: Düşük Devir, Yüksek Moment

Bant preste çamur iki bant arasında silindirlerden geçerek sıkılır; tahrik motoru redüktör üzerinden bantları yavaşça sürer, bant hızı invertörle ayarlanır. Yük düzgündür ve kalkış zor değildir; çoğu bant preste tahrik motoru birkaç kilovatlık küçük bir motordur, kesin değer makinenin plakasındadır. Buradaki asıl risk mekanik değil çevreseldir: bant yıkama nozullarından sıçrayan su ve çamur motorun üstüne gelir.

Vidalı preste vida dakikada birkaç devir ya da daha azıyla döner; moment yüksek, motor gücü küçüktür. Örnek hesap (varsayım: vida momenti 6000 Nm, vida devri 2 d/d, redüktör aktarma katsayısı 0,85):

Vida milindeki güç P = T × n ÷ 9550 = 6000 × 2 ÷ 9550 ≈ 1,26 kW. Redüktör kayıplarıyla motordan istenen güç ≈ 1,26 ÷ 0,85 ≈ 1,48 kW, bu da 1,5 kW'lık bir motora karşılık gelir. 4 kutuplu DRG-90L-4 1445 d/d döndüğü için gereken redüktör oranı 1445 ÷ 2 = 722,5'tir. Motorun 9,91 Nm nominal momenti bu oran ve 0,85 katsayıyla vida milinde 9,91 × 722,5 × 0,85 ≈ 6086 Nm eder, yani 6000 Nm'yi karşılar. Bu kadar yüksek oranlar genellikle çok kademeli ya da planet redüktörle elde edilir; oranı ve çıkış momentini redüktör çıkış devri ve moment hesaplama aracında deneyebilirsiniz.

Nem, H₂S ve Yıkama Suyu: Montaj Kontrol Listesi

Susuzlaştırma binasında hava nemli, zemin ıslaktır; çürüyen çamurdan çıkan hidrojen sülfür bakır bağlantıları ve boyası kalkmış metal yüzeyleri zamanla aşındırır. DRG mağaza modelleri IP55 korumalıdır: toza ve her yönden gelen su püskürtmesine karşı korur, ama basınçlı hortumla doğrudan yıkamaya göre tasarlanmamıştır. Motoru devreye almadan önce:

• Klemens kutusu contası yerinde ve kapak vidaları eşit sıkılmış mı?
• Kablo girişleri doğru ölçülü rakorla kapatılmış mı (DRG-180M-4'te 2 × M40×1,5), kullanılmayan giriş tapalı mı?
• Motor, bant yıkama nozullarının ve dekantör katı çıkış ağzının sıçrama alanı dışında mı; değilse sıçrama siperi var mı?
• Taşıma ve kasnak montajında oluşan boya sıyrıkları rötuşlandı mı?
• Klemens somunları ve topraklama ucu temiz, oksitsiz ve sıkı mı?
• Kasnak hizası ve kayış gerginliği kontrol edildi mi? Dekantörde kayan kayış kalkışı uzatır ve kayışı ısıtır.
• Uzun bakım duruşlarında motor içinde yoğuşmayı önlemek için periyodik çalıştırma ya da kuru tutma planı var mı?

Kablo Kesiti ve Koruma: 18,5 kW Örneği

Dekantör ana motorunun kablosu uzun kalkış dikkate alınarak seçilir. Nominal akım 33,5 A × 1,25 boyutlandırma katsayısı = 41,9 A; bakır PVC kabloda 6 mm²'nin taşıma değeri 43 A olduğundan 6 mm² bu akımı karşılar (döşeme şekli, gruplama ve ortam sıcaklığı sonucu değiştirir). 50 m hat boyunda gerilim düşümü ΔU = √3 × 33,5 × 0,05 × 3,08 × 0,86 ≈ 7,7 V, yani 400 V'ta yaklaşık %1,9'dur ve besleme için kabul edilen %3 sınırının altında kalır. İnvertör çıkışında ekranlı motor kablosu ve sürücü imalatçısının belirttiği kablo boyu sınırı ayrıca geçerlidir. Kendi değerlerinizle motor kablo kesiti hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Hangi DRG Motoru Seçmeli?

Aşağıdaki tablo susuzlaştırma ekipmanında karşılaşılan güç aralıklarına denk gelen 4 kutuplu pik döküm modelleri gösterir. Orta boy dekantörlerin ana motoru çoğunlukla 15–30 kW aralığında görülür; vidalı ve bant preslerde ise tahrik birkaç kilovattır. Değişimde mevcut motorun kW, kutup, gövde ve montaj şeklini aynen koruyun.

Dekantör ana motorunda 4 kutup tercih edilir, çünkü tambur devri kasnakla elde edilir ve aynı güçte 4 kutuplu motor iki kat moment verir: 18,5 kW'ta DRG-180M-4 120,2 Nm, 2 kutuplu DRG-160L-2 60,1 Nm. Kalkış akımı oranı da 4 kutuplu modelde daha düşüktür (7,8'e karşı 8,2).

Susuzlaştırma Ünitesi İçin Bu Güçteki Motorlar

• DRG-90L-4 – 1,5 kW – 1445 d/d – 90L pik döküm
• DRG-132M-4 – 7,5 kW – 1460 d/d – 132M pik döküm
• DRG-160L-4 – 15 kW – 1465 d/d – 160L pik döküm
• DRG-180M-4 – 18,5 kW – 1470 d/d – 180M pik döküm
• DRG-180L-4 – 22 kW – 1470 d/d – 180L pik döküm
• DRG-200L-4 – 30 kW – 1475 d/d – 200L pik döküm

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sıkça Sorulan Sorular

Dekantör motoru kaç kW olmalı?

Tambur çapı, boyu ve devrine göre değişir; orta boy dekantörlerde ana motor çoğunlukla 15–30 kW aralığında görülür. Kesin değer makinenin plakası ve imalatçının dokümanıdır; değişimde aynı kW ve kutup sayısını koruyun.

Dekantör kalkışı neden bu kadar uzun sürüyor?

Tamburun ataleti motor miline kasnak oranının karesiyle yansır. Örneğimizde 10 kg·m²'lik tambur motor milinde yaklaşık 47,4 kg·m² etki yaptı ve 18,5 kW motorla nominal moment seviyesinde kalkış yaklaşık 61 s sürdü. Bu, makine için normaldir; invertör rampası buna göre ayarlanır.

18,5 kW motor kaç amper çeker?

4 kutuplu DRG-180M-4 tam yükte 400 V'ta 33,5 A, 380 V'ta 35,3 A çeker. Kalkış akımı oranı Is/In = 7,8 olduğundan direkt yol vermede kalkış akımı yaklaşık 261 A'e çıkar.

Çamur susuzlaştırma motoruna yıldız-üçgen yol verilir mi?

Bant pres ve vidalı preste hafif kalkış nedeniyle mümkündür, ama bu makinelerde hız ayarı gerektiği için genellikle invertör zaten vardır. Dekantör ana motorunda yıldız-üçgen kalkış momentini üçte birine indirir ve uzun kalkışı daha da uzatır; imalatçı aksini belirtmedikçe invertör ya da yumuşak yol verici kullanılır.

Plaka bilgisini veya makinenin hidrolik/mekanik verisini gönderin, uygun DRG modelini birlikte belirleyelim: telefon +90 (542) 666 11 11, e-posta [email protected], ya da iletişim sayfamız. Modelleri doğrudan incelemek için Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasına geçebilirsiniz.