Motor Redüktör Seçimi Nasıl Yapılır? Tork, Oran ve Servis Faktörü

Motor redüktör seçimi dört adımda yapılır: önce makinenin istediği çıkış devrini ve çıkış momentini belirlersiniz, sonra motorun nominal devrini bu çıkış devrine bölerek oranı bulursunuz (i = n_motor / n_çıkış), ardından çıkış momentini M₂ ≈ 9550 · P / n_çıkış · η_red ile kontrol edersiniz ve son olarak bu momenti, redüktör katalogundaki servis faktörüyle çarpılmış yük momentinin altında kalmayacak şekilde karşılaştırırsınız. Örneğin 3 kW, 1450 d/d nominal devirli bir motor 25 oranlı redüktörle yaklaşık 58 d/d çıkış verir; redüktör verimi 0,95 alınırsa çıkışta yaklaşık 469 Nm moment elde edilir.

Seçim çoğu zaman yanlış yerden başlar: önce motor gücü seçilir, redüktör sonradan "uyan" bir gövdeden bulunur. Doğrusu yükten geriye doğru gitmektir. Çıkış devri makinenin hızını, çıkış momenti yükü taşıyıp taşımayacağını, servis faktörü redüktörün darbelere ve günlük çalışma süresine dayanıp dayanmayacağını, flanş ve mil ölçüsü de ikisinin fiziksel olarak birleşip birleşmeyeceğini belirler. Motor tarafındaki seçenekleri Elektrik Motoru Online Satın Al sayfasındaki 120 modelden kW, devir ve gövdeye göre süzebilirsiniz; bu yazıdaki örnekler de bu modellerin katalog verileriyle hesaplandı.

Motorla redüktörün neden birlikte düşünülmesi gerektiğini Motor ile Redüktör Arasındaki Uyum Neden Önemlidir? yazımızda anlattık; burada doğrudan hesaba odaklanıyoruz.

Seçime başlamadan önce elinizde olması gereken 5 bilgi

Redüktör katalogunu açmadan önce bu bilgileri makine tarafından toplayın:

• Çıkış devri (n₂): Bant hızı biliniyorsa n₂ = 60 · v / (π · D) ile tambur çapından hesaplanır.
• Yük momenti (M_yük): Çıkış milinde gereken moment. Bantta çekme kuvveti × tambur yarıçapı.
• Yük karakteri: Düzgün mü (bant, pompa), orta darbeli mi (karıştırıcı, besleyici), ağır darbeli mi (kırıcı, presler)? Servis faktörü buna göre okunur.
• Günlük çalışma süresi ve saatteki kalkış sayısı: Servis faktörü tablosu bu iki bilgiyle okunur.
• Montaj şekli: Motor redüktöre B5 flanşla mı bağlanacak, ayaklı motor + kaplinle mi? Redüktör ayaklı mı, flanşlı mı, içi boş milli mi?

Adım 1: Redüktör oranını motorun nominal devriyle hesaplayın

Oran hesabında motorun senkron devri (1500, 1000, 3000 d/d) değil, etiketteki nominal devir kullanılmalıdır. Asenkron motor yükte kayma nedeniyle senkron devrin biraz altında döner; 1500 yerine 1450 ya da 1460 almak çıkış devrini baştan doğru verir.

Formül basittir: i = n_motor / n₂. Hesaplanan oran katalogda birebir bulunmaz; en yakın standart oranı seçip gerçek çıkış devrini yeniden hesaplarsınız: n₂ = n_motor / i_seçilen.

Aynı çıkış devrine farklı kutup sayısındaki motorlarla da ulaşabilirsiniz. Aşağıdaki tabloda 3 kW gücünde üç motorla 50 d/d çıkış için gereken oranlar yer alıyor:

Yüksek oran daha fazla dişli kademesi ya da sonsuz vidalı tip demektir. Düşük devirli (6 kutuplu) motor oranı küçültür ama motorun kendisi daha büyük gövdeye çıkar: 3 kW'ta 2 kutuplu motor 100L gövdedeyken 6 kutuplu motor 132S gövdededir. Konveyör ve mikser gibi uygulamalarda 4 kutuplu motor dengeli bir başlangıç noktasıdır.

Adım 2: Çıkış momentini redüktör verimiyle kontrol edin

Redüktör devri düşürürken momenti yaklaşık oran kadar artırır; aradaki kayıp redüktör verimiyle (η_red) ifade edilir. Çıkış momenti:

M₂ ≈ 9550 · P / n₂ · η_red (P kW, n₂ d/d, M₂ Nm)

Aynı sonuca motorun nominal momentinden de ulaşılır: M₂ ≈ M_motor · i · η_red. η_red değerini her zaman seçtiğiniz redüktörün katalogundan alın; helisel ve konik dişli redüktörlerde yüksek, sonsuz vidalı redüktörlerde ise orana bağlı olarak belirgin şekilde düşüktür.

Bulduğunuz M₂, yük momentinin üstünde olmalıdır. Altındaysa ya motor gücünü artırırsınız ya da çıkış devrinden taviz verip oranı büyütürsünüz.

Adım 3: Servis faktörünü yük tipine göre uygulayın

Servis faktörü (f_s ya da f_B), redüktörün katalogda yazan nominal momentinin sizin uygulamanızda ne kadar "pay" ile seçilmesi gerektiğini gösteren çarpandır. Aynı moment, düzgün bir bantta redüktörü rahat çalıştırırken darbeli bir kırıcıda dişlileri kısa sürede yorar. Kural şudur:

M_2,katalog ≥ M_yük · f_s

f_s değeri her redüktör üreticisinin katalogunda; yük karakteri (düzgün / orta darbeli / ağır darbeli), günlük çalışma saati ve saatteki kalkış sayısı satır ve sütunlarıyla verilen servis faktörü tablosundan okunur. Bu değeri genel bir listeden değil, kullanacağınız redüktörün kendi tablosundan alın.

Motor tarafındaki servis faktörü ise ayrı bir kavramdır ve motorun etiket gücünün üstünde ne kadar yüklenebileceğini anlatır; ayrıntısı Elektrik Motorunda Servis Faktörü Ne Anlama Gelir? yazımızda. İkisini karıştırmamak gerekir.

Kalkış momenti neden servis faktörünü ilgilendirir?

Asenkron motor kalkışta nominal momentinin birkaç katını verir. Örneğin DRG-132M-4 (7,5 kW, 1460 d/d) için katalogdaki kalkış momenti oranı Ts/Tn = 2,0'dır; yani direkt yol verildiğinde redüktör girişine kısa süreliğine nominalin iki katı moment gelir ve bu, oranla çarpılarak çıkışa yansır. Bu tepe momenti redüktör katalogundaki kısa süreli izin verilen momentle karşılaştırın; ağır kalkışta yumuşak yol verici ya da sürücü darbeyi azaltır.

Adım 4: Motor flanşı ve mil ölçüsü redüktör girişine uymalı

Hesap tutsa bile motor redüktöre fiziksel olarak oturmalıdır. Doğrudan bağlantılı (motor flanşlı) redüktörlerde redüktör giriş adaptörü belirli bir IEC gövde ölçüsüne göre işlenir; motorun mil çapı (D), mil boyu (E), kama genişliği (F) ve B5 flanşın delik çemberi (M), merkezleme çapı (N) ve dış çapı (P) bu adaptörle aynı olmalıdır.

100L ve 112M gövdeler aynı mil ölçüsünü ve flanş bağlantı çaplarını (M / N / P) paylaşır; aralarında güç büyütmek adaptör değişikliği gerektirmeyebilir. 112M'den 132S'ye geçişte mil 28'den 38 mm'ye, flanş dış çapı 250'den 300 mm'ye çıkar. B5 ve B14 bağlantı farkları için Redüktöre Uygun Flanşlı Elektrik Motoru Nasıl Seçilir? yazımıza bakabilirsiniz.

Çözümlü örnekler: konveyör ve mikser

Örnek 1: Bant konveyör

Bant hızı 0,9 m/s, tahrik tamburu çapı 300 mm, bantta gereken çekme kuvveti 2500 N olsun.

• Tambur devri: n₂ = 60 · 0,9 / (π · 0,3) ≈ 57,3 d/d
• Yük momenti: M_yük = 2500 N × 0,15 m = 375 Nm
• Tamburdaki güç: 375 × 57,3 / 9550 ≈ 2,25 kW; redüktör verimi 0,95 alınırsa motor milinde ≈ 2,37 kW gerekir → 3 kW motor.
• Motor: DRG-100L2-4, 1450 d/d. Oran: 1450 / 57,3 ≈ 25,3 → katalogda 25 oranı seçilir.
• Gerçek çıkış devri: 1450 / 25 = 58 d/d; bant hızı ≈ 0,91 m/s.
• Çıkış momenti: 9550 × 3 / 58 × 0,95 ≈ 469 Nm ≥ 375 Nm, uygun.
• Redüktör: katalog nominal momenti en az 375 × f_s olmalı; f_s, düzgün yük ve sizin günlük çalışma sürenize göre redüktör tablosundan okunur.
• Bağlantı: 100L gövde, mil 28 × 60 mm, B5 flanş 215 / 180 / 250 mm.

Bant dolu hâlde sık durup kalkıyorsa motoru 4 kW'a (DRG-112M-4) büyütmek düşünülebilir; mil ve flanş ölçüsü aynı kaldığı için aynı redüktör girişi kullanılabilir. Bant hesabının tamamı için Konveyör Bant Motoru Seçimi yazımıza göz atın.

Örnek 2: Karıştırıcı (mikser)

Karıştırıcı şaftı 30 d/d'da dönecek ve tasarımcı şaftta 2000 Nm moment istiyor.

• Şafttaki güç: 2000 × 30 / 9550 ≈ 6,28 kW; η_red = 0,95 ile motorda ≈ 6,61 kW → 7,5 kW motor.
• Seçenek A: DRG-132M-4, 1460 d/d → i = 1460 / 30 ≈ 48,7
• Seçenek B: DRG-160M-6, 970 d/d → i = 970 / 30 ≈ 32,3
• Her iki seçenekte çıkış momenti: 9550 × 7,5 / 30 × 0,95 ≈ 2268 Nm ≥ 2000 Nm.
• Servis faktörü: karıştırıcı genellikle orta darbeli yük olarak değerlendirilir; redüktörün nominal çıkış momenti en az 2000 Nm × f_s olmalıdır. f_s değerini redüktör katalogundaki tablodan, orta darbeli yük ve günlük çalışma sürenize göre okuyun.
• Kalkış: iki motorda da Ts/Tn = 2,0; dolu kazanla kalkışta çıkışa kısa süreli olarak nominalin yaklaşık iki katı moment gelebilir.

Seçenek B daha düşük oranla daha az kademeli bir redüktöre izin verebilir ama motor 160M gövdeye çıkar (mil 42 × 110 mm); A'da motor 132M gövdede (mil 38 × 80 mm), oran yüksektir. Karar redüktör katalogundaki seçeneklere göre verilir.

Sık yapılan seçim hataları

• Oranı senkron devirle (1500 d/d) hesaplamak; çıkış devri beklenenden düşük çıkar.
• Sonsuz vidalı redüktörde verimi helisel redüktör gibi kabul etmek.
• Servis faktörünü motor etiketindeki değerle karıştırmak ya da hiç uygulamamak.
• "Ne olur ne olmaz" diye motoru iki kademe büyük seçip redüktörü tepe momentine karşı kontrol etmemek.
• Gövde değişince mil çapı ve flanş ölçüsünün de değiştiğini unutmak (ör. 112M → 132S).

Seçim kontrol listesi

• Çıkış devri ve yük momenti makine verisinden hesaplandı mı?
• Oran, motorun nominal devriyle bulundu ve katalogdaki en yakın orana göre çıkış devri yeniden hesaplandı mı?
• M₂ ≈ 9550 · P / n₂ · η_red yük momentinin üstünde mi?
• Redüktör nominal momenti ≥ M_yük × f_s mi? f_s redüktörün kendi tablosundan mı okundu?
• Kalkıştaki tepe moment redüktörün izin verdiği kısa süreli momentin altında mı?
• Motor mili D × E, kama F ve B5 flanş M / N / P redüktör girişiyle aynı mı?
• Çıkış milindeki radyal ve eksenel yük kontrol edildi mi?

Motor gücü ve akım hesabı için elektrik motoru hesaplama araçlarımızı kullanabilirsiniz.

Redüktör uygulamaları için motorlar

• DRG-90L-4 – 1,5 kW – 1500 d/d – 90L pik döküm
• DRG-100L2-4 – 3 kW – 1500 d/d – 100L pik döküm
• DRG-112M-4 – 4 kW – 1500 d/d – 112M pik döküm
• DRG-132M-4 – 7,5 kW – 1500 d/d – 132M pik döküm
• DRG-160M-6 – 7,5 kW – 1000 d/d – 160M pik döküm
• DRG-160M-4 – 11 kW – 1500 d/d – 160M pik döküm

Bu motorların güncel fiyatlarını görmek ve hemen sipariş vermek için tıklayınFİYATLARI GÖR →

Sıkça Sorulan Sorular

Redüktör oranı nasıl hesaplanır?

Motorun etiketindeki nominal devri istenen çıkış devrine bölün: i = n_motor / n₂. Örneğin 1450 d/d motorla 58 d/d için oran 25'tir. Katalogdaki en yakın oranı seçip çıkış devrini yeniden hesaplayın.

Redüktör çıkış torku nasıl bulunur?

M₂ ≈ 9550 · P / n₂ · η_red formülüyle. 3 kW motor, 58 d/d çıkış ve 0,95 redüktör verimiyle çıkış momenti yaklaşık 469 Nm olur. Verimi seçtiğiniz redüktörün katalogundan alın.

Redüktörde servis faktörü kaç olmalı?

Tek bir sayı yoktur. Değer, yük tipine (düzgün, orta darbeli, ağır darbeli), günlük çalışma süresine ve saatteki kalkış sayısına göre redüktör katalogundaki servis faktörü tablosundan okunur; redüktörün nominal momenti yük momenti × f_s değerinin altında kalmamalıdır.

Redüktör için 4 kutuplu mu 6 kutuplu motor mu seçilmeli?

Aynı güçte 6 kutuplu motor oranı küçültür ama daha büyük gövdeye çıkar: 7,5 kW'ta DRG-132M-4 132M gövdede, DRG-160M-6 160M gövdededir. Redüktör boyutu, oran seçenekleri ve montaj yeri birlikte değerlendirilerek karar verilir.

Redüktörlü uygulamanız için motor gücü, devir ve flanş ölçüsünü birlikte kontrol etmek isterseniz bize +90 (542) 666 11 11 numarasından ya da [email protected] adresinden ulaşabilir, iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Tüm modelleri Elektrik Motoru Online Satın Al sayfamızda inceleyebilirsiniz.